Chiến tranh đã lùi xa hàng chục năm, nhưng nơi miền biên viễn của tỉnh Tuyên Quang, vẫn còn những vùng đất mang dấu tích đau thương của quá khứ. Dưới lớp đất đá tưởng chừng bình yên ấy, bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh vẫn âm thầm đe dọa cuộc sống người dân.
Và giữa đại ngàn biên cương ấy, có những người lính Công binh vẫn ngày ngày lặng lẽ đối diện với hiểm nguy để thực hiện một sứ mệnh đặc biệt: trả lại sự bình yên cho đất, cho người.
Dự án Rà phá bom mìn, vật nổ khắc phục hậu quả chiến tranh giai đoạn 2025 – 2027 tại Quân khu 2 được triển khai với mục tiêu giảm thiểu tai nạn do bom mìn còn sót lại; giải phóng diện tích đất ô nhiễm, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng – an ninh, bảo vệ vững chắc tuyến biên giới.
Dự án có tổng mức đầu tư 922 tỷ đồng, thực hiện rà phá trên diện tích 11.740 ha thuộc 25 xã biên giới của 4 tỉnh. Riêng tỉnh Tuyên Quang có diện tích rà phá lớn nhất với 4.460 ha tại 12 xã biên giới.
Theo dữ liệu từ Quân khu 2, trong 5 năm qua, các lực lượng đã hoàn thành rà phá hơn 6.500 ha đất ô nhiễm bom mìn, vật nổ tại nhiều khu vực trọng điểm thuộc các tỉnh Tuyên Quang và Lào Cai. Quá trình thi công, các đơn vị đã thu gom, tiêu hủy hơn 147.000 vật nổ các loại; trong đó có hàng chục nghìn quả mìn bộ binh, đạn pháo, đạn cối, lựu đạn cùng nhiều loại vật nổ nguy hiểm khác. Sau rà phá, diện tích đất được bàn giao cho địa phương quản lý, sử dụng phục vụ canh tác, xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình dân sinh, góp phần ổn định đời sống nhân dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh trên địa bàn biên giới.
Những ngày cuối tháng 5, cái nắng nơi biên giới như thiêu như đốt. Trên những triền núi dốc dựng đứng, đá tai mèo lởm chởm, từng tốp lính Công binh vẫn lặng lẽ hành quân từ sáng sớm. Trên vai họ là máy dò kim loại, cuốc, xẻng cùng nhiều thiết bị chuyên dụng khác phục vụ công việc rà phá bom mìn.
Theo chân cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 543, Quân khu 2 thực hiện nhiệm vụ tại thôn Hậu Cấu 1, xã Xín Mần, chúng tôi mới cảm nhận hết những gian nan của người lính Công binh thời bình. Những bước chân dò tìm giữa núi rừng hiểm trở không chỉ là cuộc chiến với nắng nóng, địa hình khắc nghiệt mà còn là công việc đối mặt thường trực với hiểm nguy rình rập dưới lòng đất.
Có những thời điểm, các chiến sĩ phải nằm sát mặt đất hàng giờ đồng hồ để xử lý vật nổ ở độ sâu lớn. Mồ hôi thấm đẫm màu áo lính, đôi bàn tay lấm đầy bùn đất, nhưng không ai rời vị trí cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ.
"Chỉ cần một sơ suất nhỏ thôi, có thể sẽ không còn cơ hội để rút kinh nghiệm nữa"
Trung sĩ Hoàng Văn Dũng, Đội vật cản Tuyên Quang, Lữ đoàn 543 chia sẻ: "Chúng tôi được trang bị đầy đủ thiết bị bảo hộ và luôn thực hiện nhiệm vụ với sự tập trung cao độ. Người đi trước mở đường, người phía sau dò tìm, tạo thành một lớp lá chắn an toàn cho cả đội. Bởi chỉ cần một sơ suất nhỏ thôi, có thể sẽ không còn cơ hội để rút kinh nghiệm nữa".
Còn đại úy Đặng Xuân Cường, Đội vật cản Tuyên Quang, Lữ đoàn 543 cho biết, tại địa bàn xã biên giới Xín Mần có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, tình hình bom mìn, vật nổ phức tạp. Vì vậy, mỗi cán bộ, chiến sĩ đều xác định rõ tư tưởng, giữ vững bản lĩnh, phát huy chuyên môn nghiệp vụ để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Trước khi tham gia rà phá bom mìn tại các xã biên giới của tỉnh Tuyên Quang, toàn bộ lực lượng đều được huấn luyện, tập huấn kỹ lưỡng về quy trình, kỹ thuật và các nguyên tắc bảo đảm an toàn. Trong công việc đặc biệt nguy hiểm này, sự chính xác và kỷ luật là yếu tố sống còn.
Trung tá Nguyễn Kim Sơn, Chỉ huy trưởng Đội rà phá bom mìn, vật nổ Lữ đoàn 543 cho hay: "Do địa hình thực hiện nhiệm vụ chủ yếu là núi cao, độ dốc lớn, giao thông đi lại rất khó khăn. Vì vậy, lực lượng chỉ huy luôn bám sát thực tiễn, hướng dẫn cán bộ, chiến sĩ thực hiện đúng quy trình, bảo đảm hiệu quả và an toàn tuyệt đối. Riêng tại thôn Hậu Cấu 1, đơn vị thực hiện rà phá trên diện tích 260 ha".
Thực tế, tại 12 xã biên giới của tỉnh Tuyên Quang cho thấy, do địa hình phức tạp khiến việc cơ động lực lượng và triển khai nhiệm vụ gặp muôn vàn khó khăn. Song vượt lên tất cả, những người lính Công binh vẫn âm thầm bám đất, bám rừng, kiên trì truy tìm, thu gom, phân loại và xử lý bom mìn, vật nổ theo đúng quy định an toàn.
Không chỉ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, các đơn vị Công binh còn phối hợp cùng Bộ đội Biên phòng và chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho người dân về hiểm họa bom mìn còn sót lại sau chiến tranh; vận động bà con chủ động thông báo khi phát hiện vật thể nghi là vật nổ.
Hành trình "hồi sinh" những vùng đất từng bị bom mìn cày xới nơi biên cương xứ Tuyên chưa bao giờ là dễ dàng. Đó là hành trình của lòng quả cảm, của tinh thần trách nhiệm và cả những hy sinh thầm lặng.
Giữa núi rừng biên cương hôm nay, những người lính Công binh vẫn lặng lẽ đi về phía hiểm nguy để đổi lấy sự bình yên cho nhân dân, để những bản làng vùng cao có thể yên tâm dựng nhà, trồng ngô, gieo hy vọng trên chính mảnh đất quê hương mình.
Thực hiện: Hoàng Chính - Giào Họ
