Hành trình đến di sản tư liệu UNESCO - Ma nhai núi Non Nước

Ma nhai là một từ Hán - Việt cổ chỉ việc đục đẽo, chạm khắc văn bản, thơ ca hoặc hình ảnh trực tiếp lên các vách núi đá. Trong đó: Ma (磨): Có nghĩa là mài giũa, va chạm, khắc lên. Nhai (崖): Có nghĩa là sườn núi, vách núi, vách đá.

Dự tọa đàm có: ông Đặng Thanh Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; bà HULAN Ganbaatar, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước Mông Cổ tại Việt Nam; Tiến sĩ Vũ Thị Minh Hương, Phó Chủ tịch Ủy Ban Ký ức Thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP).

Cùng các đại biểu đại diện Đại sứ quán các quốc gia là thành viên Ủy Ban Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương; đại diện các cơ quan Trung ương, các chuyên gia, nhà khoa học; lãnh đạo các sở, ban, ngành của tỉnh; lãnh đạo UBND xã, phường có di tích Quốc gia đặc biệt trên địa bàn tỉnh...

Phát biểu khai mạc, ông Đặng Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh: Núi Non Nước là 1 trong 10 di tích quốc gia đặc biệt của tỉnh Ninh Bình. Trên núi Non Nước có hệ thống bia ma nhai phong phú, đây là kho tàng di sản tư liệu bằng chữ Hán và chữ Nôm khắc trên vách núi đá có niên đại trải dài từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX. Hệ thống bia ma nhai trên núi Non Nước là nguồn tư liệu quý, có giá trị đa diện như một bảo tàng văn chương bác học độc đáo, phản ánh chân thực đời sống chính trị, văn hóa, tư tưởng và xã hội của từng giai đoạn lịch sử trong suốt gần bảy thế kỷ (từ năm 1343 đến nay).

Giá trị hiện hữu của hệ thống bia ma nhai tại núi Non Nước không chỉ nằm ở giá trị lịch sử hay văn chương bác học mà còn là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp các thế hệ sau có sự thấu biết sâu sắc về những chặng đường lịch sử của cha ông đi trước còn lưu truyền lại đến ngày nay. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay, công tác nhận diện, bảo tồn, phát huy và nâng tầm giá trị các di sản tư liệu là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Việc hướng tới ghi danh di sản tư liệu ma nhai núi Non Nước vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương không chỉ góp phần khẳng định giá trị nổi bật toàn cầu của di sản, mà còn thể hiện sự tôn trọng của thế hệ hôm nay với các thế hệ cha ông đi trước và trách nhiệm của chính quyền, cộng đồng địa phương đối với di sản quý giá của nhân loại.

Tọa đàm quốc tế với chủ đề “Hành trình đến di sản tư liệu UNESCO - Ma nhai núi Non Nước” là diễn đàn quan trọng để các nhà khoa học, các chuyên gia trong nước và quốc tế cùng nhận diện các giá trị, cùng trao đổi, thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm để đề xuất các giải pháp khoa học, khả thi nhằm hoàn thiện hồ sơ đề cử di sản tư liệu “Ma nhai núi Non Nước” vào Danh mục Di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương...

Sau khi nghe báo cáo tổng quan về ma nhai trên núi Non Nước; xem video giới thiệu về di sản..., các nhà khoa học dự Tọa đàm đã đóng góp nhiều ý kiến làm rõ những nội dung cốt lõi của di sản. Những ý kiến trao đổi đầy trách nhiệm và tâm huyết của các nhà khoa học làm sâu sắc thêm nhận thức về giá trị độc bản, hiếm có của di sản ma nhai trên núi Non Nước, là nguồn tư liệu quý, có ý nghĩa thiết thực, giúp tỉnh Ninh Bình tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận là di sản tư liệu.

Phát biểu bế mạc Tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đặng Thanh Sơn khẳng định: Qua các ý kiến phong phú, sinh động của các chuyên gia, nhà khoa học, Tọa đàm quốc tế “Hành trình đến di sản tư liệu UNESCO - Ma nhai núi Non Nước” đã làm sáng tỏ, giúp mọi người hiểu sâu sắc thêm giá trị của hệ thống ma nhai tại núi Non Nước: đó là "cuốn sử đá" vô giá, là bảo vật chứa đựng hồn cốt lịch sử, tư duy chính trị, tâm hồn văn chương, ký ức cộng đồng của cha ông ta qua nhiều thế kỷ.

Hệ thống ma nhai núi Non Nước là chứng tích sống động về vị trí chiến lược của vùng đất Ninh Bình qua các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần, Hậu Lê đến Nguyễn. Mỗi bài thơ, ký, đề từ... khắc trên đá của các bậc minh quân, danh thần như Trương Hán Siêu, Lê Thánh Tông, Phạm Sư Mạnh..., chính là lời khẳng định chiều sâu văn hiến của dân tộc. Đây là bảo tàng thư pháp độc đáo ngoài trời, thể hiện tài hoa và thẩm mỹ tinh tế của người xưa, tạo nên một sự hòa quyện tuyệt mỹ giữa tạo hóa của thiên nhiên và trí tuệ của con người. Với quan điểm “văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển”, tỉnh Ninh Bình nhận thức sâu sắc rằng: Bảo tồn di sản là để giữ gìn gốc rễ, nhưng phát huy di sản là để tạo đà cho tương lai.

Kết quả từ tọa đàm chính là tiền đề, là "chất liệu" quý giá để tỉnh Ninh Bình phối hợp cùng các cơ quan Trung ương, các tổ chức quốc tế triển khai các nhiệm vụ chiến lược trong thời gian tới. Di sản tư liệu “Ma nhai núi Non Nước” khi được MOWCAP thông qua, ghi danh, Ninh Bình sẽ trở thành tỉnh đầu tiên của Việt Nam sở hữu đầy đủ các danh hiệu UNESCO: di sản thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa văn hóa thế giới, di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khu dự trữ sinh quyển thế giới, di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, góp phần khẳng định giá trị hệ thống di sản Ninh Bình trên bản đồ trong nước và quốc tế.