Hải quan thiết lập hành lang pháp lý cho cửa khẩu thông minh và xe tự lái IGV

Bộ Tài chính đang tập trung xây dựng dự thảo Thông tư mới nhằm cụ thể hóa Quyết định số 865/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, tạo lập hành lang pháp lý để vận hành mô hình cửa khẩu thông minh.

Theo Cục Hải quan, hệ thống pháp luật hiện hành chủ yếu dựa trên nền tảng quản lý truyền thống, chưa có quy định điều chỉnh cho các phương thức vận tải hiện đại và quy trình không tiếp xúc.

Việc ban hành Thông tư được xem là yêu cầu cấp thiết để giải quyết khoảng trống pháp lý đối với phương tiện dẫn đường thông minh không người lái (IGV), đồng thời đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và mục tiêu thông quan "không dừng, không đợi" 24/7 tại các cặp cửa khẩu trọng điểm như Hữu Nghị (Lạng Sơn), Móng Cái (Quảng Ninh) và Lào Cai trong bối cảnh lưu lượng hàng hóa Việt - Trung tăng trưởng mạnh.

Nội dung trọng tâm của dự thảo tập trung vào việc thiết lập quy chuẩn kỹ thuật và nghiệp vụ cho hệ thống giám sát hải quan thông minh, trong đó phương tiện IGV lần đầu tiên được định danh và quản lý bằng mã số riêng biệt trên hệ thống điện tử.

Dự thảo cũng quy định chi tiết việc nâng cấp Cổng thông tin một cửa quốc gia để chia sẻ dữ liệu lô hàng theo thời gian thực với phía Trung Quốc, đồng thời cho phép khai báo và giải phóng hàng tự động dựa trên phân tích dữ liệu lớn (Big Data).

Ngoài ra, quy định mới sẽ xác lập cơ chế phân cấp linh hoạt cho các đơn vị hải quan cửa khẩu, đảm bảo doanh nghiệp bình đẳng trong tiếp cận hạ tầng công nghệ cao và tăng cường phòng chống gian lận thông qua hệ thống camera AI, thiết bị nhận dạng tự động.

Theo lộ trình, hồ sơ sẽ được trình Bộ Tài chính ban hành trong quý II/2026 và chính thức có hiệu lực từ ngày 30/6/2026, đồng bộ với tiến độ lắp đặt thiết bị tại các khu vực thí điểm.