Hải quan khu vực VIII giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Thời gian qua, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã triển khai nhiều giải pháp cải cách thủ tục hành chính, từ rà soát các quy định còn bất cập, kiến nghị giảm kiểm tra chồng chéo đến ứng dụng công nghệ trong hoạt động nghiệp vụ.

Các giải pháp được thực hiện với mục tiêu giảm chi phí tuân thủ, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và nâng cao năng lực cạnh tranh cho cộng đồng doanh nghiệp hoạt động xuất, nhập khẩu trên địa bàn Quảng Ninh.

Qua theo dõi thực tế, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã rà soát, phát hiện một số mặt hàng phải thực hiện nhiều thủ tục kiểm tra chuyên ngành hoặc cùng lúc chịu sự quản lý của nhiều cơ quan khác nhau.

Từ kết quả rà soát, đơn vị đã kiến nghị các bộ, ngành xem xét điều chỉnh quy định đối với 9 nhóm mặt hàng đang phát sinh thủ tục chưa phù hợp hoặc có sự chồng chéo trong quản lý.

Trong đó, sữa tươi và phô mai vừa phải kiểm tra an toàn thực phẩm thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Công Thương, vừa phải thực hiện kiểm dịch theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Tương tự, một số sản phẩm điện lạnh như tủ kết đông liên hợp, tủ lạnh gia dụng và tủ trưng bày có thiết bị làm lạnh phải thực hiện đồng thời thủ tục kiểm tra chất lượng và kiểm tra hiệu suất năng lượng theo quy định của hai bộ.

Việc một lô hàng phải trải qua nhiều khâu kiểm tra không chỉ kéo dài thời gian thông quan mà còn làm tăng chi phí nhân lực, lưu kho, lưu bãi, kiểm nghiệm và hoàn thiện hồ sơ của doanh nghiệp.

Trước thực tế này, Hải quan khu vực VIII kiến nghị đưa các mặt hàng về một đầu mối quản lý hoặc chuyển sang cơ chế hậu kiểm sau thông quan. Đơn vị cũng đề xuất tích hợp 3 thủ tục kiểm tra chuyên ngành còn thực hiện thủ công lên hệ thống một cửa quốc gia.

Cùng với đó, cơ quan hải quan kiến nghị bỏ thủ tục xác nhận trên giấy phép CITES điện tử. Từ ngày 1/3/2026, giấy phép CITES đã được cấp qua dịch vụ công nên việc tiếp tục yêu cầu hải quan xác nhận trên giấy phép điện tử nộp qua hệ thống được cho là không còn phù hợp.

Một trong những kết quả đáng chú ý của quá trình cải cách là tỷ lệ tờ khai thuộc luồng đỏ tại Chi cục Hải quan khu vực VIII đã giảm từ 3% trong năm 2025 xuống còn 1,8% vào tháng 5/2026.

Tờ khai luồng đỏ đồng nghĩa hàng hóa phải được kiểm tra thực tế, khiến thời gian thông quan kéo dài và phát sinh thêm chi phí. Việc giảm tỷ lệ này được thực hiện thông qua chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan.

Theo kết quả đánh giá trên hệ thống quản lý tuân thủ, trong số 3.023 doanh nghiệp có hoạt động xuất, nhập khẩu qua địa bàn Quảng Ninh, 760 doanh nghiệp đạt mức tuân thủ rất cao và 492 doanh nghiệp đạt mức tuân thủ cao.

Trong 19 doanh nghiệp tham gia chương trình tự nguyện tuân thủ do đơn vị quản lý, có 9 doanh nghiệp được nâng từ mức tuân thủ cao lên mức tuân thủ rất cao.

Bên cạnh đơn giản hóa thủ tục, chuyển đổi số tiếp tục được xác định là giải pháp quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hoạt động hải quan. Chi cục Hải quan khu vực VIII đang tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, hướng tới số hóa toàn bộ quy trình nghiệp vụ.

Trong 5 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã tiếp nhận, xử lý hơn 3.500 hồ sơ qua dịch vụ công trực tuyến. Có 5.003 tờ khai nhập khẩu thuộc diện kiểm tra chuyên ngành được trả kết quả trên hệ thống một cửa quốc gia và 738 giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D điện tử được tiếp nhận qua hệ thống một cửa ASEAN.

Cùng thời gian này, Hải quan khu vực VIII đã làm thủ tục cho hơn 101.500 tờ khai xuất, nhập khẩu của 2.432 doanh nghiệp, tăng gần 29% về số lượng tờ khai so với cùng kỳ năm 2025.

Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt 18,95 tỷ USD, tăng hơn 23% so với cùng kỳ. Sự gia tăng về số lượng tờ khai, doanh nghiệp và kim ngạch được xem là một trong những kết quả phản ánh hiệu quả của quá trình cải cách hành chính.

Mới đây nhất, ngày 15/6, Hải quan khu vực cửa khẩu cảng Hòn Gai đưa trạm Mobilab vào vận hành. Thiết bị này cho phép lấy mẫu, kiểm tra và phân tích hàng hóa trực tiếp tại địa bàn thông quan.

Trước đây, nhiều mẫu hàng phải chuyển đến đơn vị kiểm định chuyên ngành để phân tích, làm kéo dài thời gian xử lý. Việc đưa Mobilab vào hoạt động giúp cơ quan hải quan chủ động hơn trong phân tích, phân loại hàng hóa, đồng thời giảm thời gian chờ đợi và chi phí cho doanh nghiệp.

Những kết quả trên cho thấy Hải quan khu vực VIII đang từng bước xây dựng nền hải quan hiện đại, chuyên nghiệp và minh bạch, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, qua đó tạo thêm thuận lợi cho hoạt động xuất, nhập khẩu.