Hạ tầng “mở lối”, Cà Mau quyết tâm thành cực tăng trưởng ở địa đầu cực Nam Tổ quốc

“Trục hội tụ” chiến lược phá thế độc đạo, mở không gian phát triển

Phóng viên: Thưa ông, xin ông cho biết ý nghĩa, vai trò của các dự án cao tốc Cà Mau – Cái Nước, Cái Nước – Đất Mũi và tuyến đường giao thông ra đảo Hòn Khoai đối với phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Cà Mau; đồng thời, những tác động lan tỏa của các dự án này đối với khu vực phía Nam và vùng ĐBSCL?

Ông Lữ Quang Ngời: Việc triển khai tuyến cao tốc Cà Mau – Đất Mũi (bao gồm các đoạn Cà Mau – Cái Nước và Cái Nước – Đất Mũi), cùng với tuyến đường giao thông ra đảo Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mang tính đột phá trong việc tháo gỡ “điểm nghẽn lớn nhất” của tỉnh Cà Mau – đó là hạ tầng giao thông kết nối.

Trong nhiều năm, Cà Mau gần như bị “bó hẹp” trong thế độc đạo của Quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh. Việc hình thành tuyến cao tốc mới sẽ phá vỡ thế độc đạo này, rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, đặc biệt là đối với các mặt hàng chủ lực như thủy sản, giúp hàng hóa tiếp cận thị trường nhanh hơn, bảo đảm độ tươi sống và nâng cao giá trị gia tăng.

Quan trọng hơn, các dự án này đóng vai trò như một “trục hội tụ” chiến lược, tạo nền tảng để khai thác tối đa tiềm năng du lịch sinh thái rừng ngập mặn, kinh tế biển tổng hợp và các ngành dịch vụ – công nghiệp phụ trợ.

Đây chính là chìa khóa để Cà Mau chuyển mình từ một “vùng trũng về hạ tầng” trở thành một “cực tăng trưởng” mới của khu vực.

Khi được kết nối đồng bộ với Cảng hàng không Cà Mau, đặc biệt là Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, hệ thống hạ tầng này sẽ hình thành một hệ sinh thái giao thông – logistics hoàn chỉnh, tạo lợi thế cạnh tranh vượt trội cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Đồng thời, đây cũng là những công trình mang ý nghĩa chiến lược về quốc phòng – an ninh, góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo phía Tây Nam của Tổ quốc.

Không chỉ mang lại lợi ích cho riêng Cà Mau, các dự án này còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên quy mô vùng và quốc gia. Cao tốc Cà Mau – Đất Mũi chính là “mảnh ghép cuối cùng” hoàn thiện trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông, nối liền một dải từ Lạng Sơn đến địa đầu cực Nam của Tổ quốc, hình thành tuyến vận tải tốc độ cao kết nối Đồng bằng sông Cửu Long với trung tâm kinh tế TP. Hồ Chí Minh.

Cùng với đó, Cảng Hòn Khoai và hệ thống cao tốc kết nối sẽ đưa Cà Mau trở thành cửa ngõ quan trọng hướng ra Vịnh Thái Lan và khu vực ASEAN, là điểm tập kết và xuất khẩu trực tiếp hàng hóa công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản của toàn vùng ĐBSCL ra thị trường quốc tế, không phải trung chuyển qua các cảng lớn tại TP. Hồ Chí Minh, qua đó tối ưu hóa chi phí cho cả vùng.

Quyết liệt từ quy hoạch đến giải phóng mặt bằng

Phóng viên: Trong quá trình chuẩn bị và triển khai các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm nêu trên, tỉnh Cà Mau đã phối hợp với các Bộ, Ngành Trung ương và nhà đầu tư như thế nào để bảo đảm tiến độ và hiệu quả, thưa ông?

Ông Lữ Quang Ngời: Quán triệt sâu sắc tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm trong chuyến thăm và làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Cà Mau về mục tiêu đưa Cà Mau trở thành tỉnh phát triển khá của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, từng bước “vươn mình” trong kỷ nguyên mới (theo Thông báo số 109-TB/VPTW ngày 20/11/2024 của Văn phòng Trung ương Đảng), ngay sau chuyến thăm, Tỉnh ủy và UBND tỉnh Cà Mau đã chủ động, tích cực phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương trong công tác lập, điều chỉnh và hoàn thiện các quy hoạch có liên quan nhằm tạo cơ sở pháp lý và điều kiện triển khai các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm trên địa bàn.

Theo đó, tỉnh đã phối hợp đề xuất và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó bổ sung mới tuyến cao tốc Cà Mau – Đất Mũi, quy mô 4 làn xe, tiến trình đầu tư trước năm 2030 (tại Quyết định số 12/QĐ-TTg ngày 03/01/2025).

Đồng thời, các quy hoạch quan trọng khác cũng được hoàn thiện, bao gồm: Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển, bến cảng, cầu cảng, bến phao, khu nước, vùng nước thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định số 140/QĐ-TTg ngày 16/01/2025 của Thủ tướng Chính phủ); Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Cà Mau đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó có bến cảng Hòn Khoai (Quyết định số 956/QĐ-BXD ngày 30/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng).

Song song đó, tỉnh đã chủ động rà soát, nghiên cứu và điều chỉnh các quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của địa phương, bảo đảm đồng bộ, thống nhất và đủ điều kiện triển khai các dự án hạ tầng giao thông chiến lược.

Trong quá trình chuẩn bị đầu tư, tỉnh luôn phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương trong việc đề xuất phương án hướng tuyến, vị trí nút giao, trạm dừng nghỉ… nhằm bảo đảm khi các công trình hạ tầng hoàn thành sẽ hình thành ngay không gian phát triển mới cho kinh tế, đô thị và dịch vụ.

Công tác giải phóng mặt bằng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị. Với quyết tâm không để chủ đầu tư, nhà thầu phải chờ mặt bằng, tỉnh đã phát động đợt thi đua cao điểm hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng các dự án.

Theo đó, từ giữa tháng 10/2025, tỉnh chính thức tiếp nhận mốc giải phóng mặt bằng phần tuyến chính với tổng chiều dài khoảng 81,85km, diện tích giải phóng mặt bằng khoảng 700ha, liên quan đến 1.646 hộ dân và 5 tổ chức, thuộc địa bàn 10 xã. Đến giữa tháng 12/2025, tỉnh đã hoàn thành bàn giao 100% mặt bằng tuyến cao tốc cho các nhà thầu thi công.

Trong chuyến kiểm tra thực địa ngày 28/12/2025, Thủ tướng Chính phủ đã biểu dương và đánh giá rất cao tinh thần trách nhiệm, sự quyết liệt của tỉnh Cà Mau trong công tác giải phóng mặt bằng; đồng thời trân trọng cảm ơn, ghi nhận sự đồng thuận, ủng hộ tích cực của các gia đình, người dân và cộng đồng đã nhanh chóng bàn giao mặt bằng, góp phần quan trọng thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án.

Sau khi hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, để bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án trong thời gian tới, tỉnh tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành, địa phương thường xuyên phối hợp, kịp thời hỗ trợ các chủ đầu tư, đơn vị thi công trong việc tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai.

Những chỉ đạo mang tính chiến lược của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm qua công tác kiểm tra thực tế, cùng với sự đánh giá cao của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, đã trở thành nguồn động lực mạnh mẽ để Cà Mau tự tin, chủ động trong công tác phối hợp và tổ chức thực hiện.

Tỉnh xác định, mỗi mét đường cao tốc được hình thành không chỉ là một công trình giao thông, mà còn là một bước tiến quan trọng giúp Cà Mau từng bước thoát khỏi vị thế “vùng sâu, vùng xa”, vươn lên trở thành cửa ngõ kết nối giao thương quốc tế, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế – xã hội của vùng ĐBSCL trong thời gian tới.

Mở dư địa tăng trưởng mới từ biển, năng lượng và du lịch

Phóng viên: Thưa ông, việc hình thành các dự án giao thông chiến lược đang và đầu tư được kỳ vọng sẽ mở ra những dư địa phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Cà Mau trong giai đoạn tới?

Ông Lữ Quang Ngời: Những năm gần đây, cùng với sự quan tâm, hỗ trợ của Trung ương và nỗ lực của địa phương, tỉnh Cà Mau được tập trung đầu tư đồng bộ nhiều công trình giao thông chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, như tuyến cao tốc Cần Thơ – Cà Mau, tuyến cao tốc Cà Mau – Đất Mũi, tuyến giao thông ra đảo Hòn Khoai, Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, Cảng hàng không Cà Mau, cùng nhiều tuyến giao thông đường bộ, đường thủy trọng điểm khác.

Việc triển khai các dự án đã từng bước tháo gỡ những “điểm nghẽn” kéo dài về hạ tầng, mở ra không gian phát triển mới, tạo thêm dư địa tăng trưởng, qua đó giúp Cà Mau chuyển dần từ “vùng trũng hạ tầng” trở thành khu vực có vai trò động lực ở cực Nam của Tổ quốc.

Trên lĩnh vực kinh tế biển, nông nghiệp và logistics, hạ tầng giao thông hiện đại là điều kiện then chốt để phát huy lợi thế bờ biển dài, sản lượng thủy sản lớn và hệ thống sản xuất nông – thủy sản quy mô của tỉnh.

Khi Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai được hình thành và các tuyến giao thông chiến lược hoàn thiện, hàng hóa của Cà Mau và khu vực lân cận sẽ có điều kiện xuất khẩu trực tiếp bằng đường biển, qua đó giảm chi phí logistics, rút ngắn thời gian vận chuyển, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm, từng bước hình thành trung tâm kinh tế biển và logistics của vùng cực Nam.

Đối với công nghiệp, năng lượng và các ngành dịch vụ hỗ trợ, hệ thống giao thông chiến lược đóng vai trò nền tảng trong thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao.

Với lợi thế là trung tâm năng lượng của khu vực, cùng định hướng phát triển mạnh các dự án điện khí, điện gió và năng lượng tái tạo ngoài khơi, việc hoàn thiện cao tốc và cảng biển sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển thiết bị, nguyên vật liệu, đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án công nghiệp và năng lượng hiện đại, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Trên lĩnh vực du lịch, dịch vụ và phát triển đô thị ven biển, hạ tầng giao thông đồng bộ giúp mở rộng thị trường, kết nối các điểm đến sinh thái, biển – đảo, đồng thời thúc đẩy phát triển thương mại, dịch vụ và hệ thống đô thị. Qua đó, môi trường đầu tư, kinh doanh của tỉnh tiếp tục được cải thiện, năng lực cạnh tranh và sức hấp dẫn của Cà Mau từng bước được nâng lên.

Có thể khẳng định, các dự án giao thông chiến lược đang và sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh Cà Mau trong giai đoạn tới, góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về kết nối, logistics và chi phí sản xuất, tạo nền tảng để tỉnh phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng cao, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của người dân.

Trên cơ sở đó, Cà Mau từng bước khẳng định vai trò là cực phát triển quan trọng ở phía Nam, đóng góp ngày càng tích cực vào tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I và Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Khai thác hạ tầng để phát triển nhanh và bền vững

Phóng viên: Xin ông cho biết định hướng, kế hoạch của tỉnh trong năm 2026 và những năm tiếp theo nhằm khai thác hiệu quả các lợi thế của các dự án trọng điểm mang lại, gắn với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và nâng cao đời sống Nhân dân?

Ông Lữ Quang Ngời: Để khai thác hiệu quả các lợi thế từ các dự án trọng điểm mang lại, đồng thời cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Cà Mau lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Chương trình hành động số 01-CTr/TU; Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kế hoạch số 06-KH/TU.

Đây được xác định là những văn bản có ý nghĩa định hướng xuyên suốt, đóng vai trò “kim chỉ nam” trong tổ chức triển khai đồng bộ các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.

Việc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp được thực hiện trên tinh thần “6 rõ”: rõ việc; rõ cơ quan chủ trì, phối hợp; rõ biện pháp và nguồn lực thực hiện; rõ thời gian; rõ thẩm quyền, trách nhiệm; rõ sản phẩm, kết quả đạt được.

Trên cơ sở đó, tỉnh Cà Mau xác định mục tiêu khai thác tối đa lợi thế từ các dự án hạ tầng giao thông và công trình trọng điểm, gắn chặt với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và không ngừng nâng cao đời sống Nhân dân.

Trước mắt, tỉnh tập trung thực hiện hiệu quả 03 khâu đột phá chiến lược đã được xác định trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh, trong đó đột phá về phát triển hệ thống hạ tầng kinh tế – xã hội đồng bộ, hiện đại, đặc biệt là hạ tầng giao thông, được xem là động lực then chốt để thúc đẩy tăng trưởng, mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, nhiệm vụ nêu trên, UBND tỉnh đã ban hành và tổ chức triển khai nhiều đề án, kế hoạch quan trọng, như: quy hoạch và khai thác hiệu quả quỹ đất dọc các tuyến giao thông trục chính, tuyến cao tốc và tuyến kết nối Sân bay Cà Mau – phường Bạc Liêu; kế hoạch phát triển đô thị; kế hoạch phát triển giao thông đường bộ và giao thông thủy; Đề án phát triển cụm đảo Hòn Khoai; Đề án thu hồi, sử dụng sản phẩm nạo vét vùng nước đường thủy, cảng, bến thủy phục vụ các công trình xây dựng…

Các giải pháp này không chỉ góp phần tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển, mà còn bảo đảm yêu cầu phát triển bền vững, hài hòa giữa kinh tế và môi trường.

Song song với lĩnh vực hạ tầng, tỉnh cũng triển khai đồng bộ nhiều đề án, chương trình, kế hoạch trên các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, du lịch, xây dựng nông thôn mới, văn hóa – xã hội… nhằm phát huy hiệu quả tổng hợp của các dự án trọng điểm, hình thành các động lực tăng trưởng mới, đồng thời bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa kinh tế với xã hội, giữa tăng trưởng và tiến bộ, công bằng xã hội.

Cùng với đó, tỉnh Cà Mau đang hoàn chỉnh việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm cập nhật yêu cầu phát triển mới, phù hợp với thực tiễn triển khai các dự án hạ tầng chiến lược và định hướng phát triển dài hạn của tỉnh trong bối cảnh mới. Dự kiến, việc phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh sẽ hoàn thành vào cuối tháng 01 hoặc đầu tháng 02/2026, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để thu hút đầu tư, tổ chức không gian phát triển và triển khai các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Trong giai đoạn 2026–2030, tỉnh sẽ xác định rõ thứ tự ưu tiên, tập trung nguồn lực đầu tư các công trình, dự án trọng tâm, trọng điểm có tính kết nối và lan tỏa cao. Theo kế hoạch, toàn tỉnh dự kiến triển khai hơn 20 công trình, dự án trọng điểm sử dụng nguồn vốn đầu tư công và khoảng 08 công trình, dự án trọng điểm bằng nguồn vốn đầu tư ngoài ngân sách nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực giao thông, kinh tế biển, công nghiệp – năng lượng, logistics, đô thị và du lịch.

Có thể khẳng định, với cách làm quyết liệt, bài bản và đồng bộ, tỉnh Cà Mau kỳ vọng sớm chuyển hóa các lợi thế về hạ tầng và các dự án trọng điểm thành động lực tăng trưởng thực chất; qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế địa phương, cải thiện thu nhập và chất lượng sống của Nhân dân, từng bước khẳng định vai trò là một cực phát triển quan trọng của Vùng ĐBSCL.

Hòn Khoai - Lời thề của quốc gia! Ngày 19/11/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm và Đoàn công tác Trung ương đã đến thăm và làm việc với các đơn vị Quân đội và Đảng bộ, chính quyền tỉnh Cà Mau tại đảo Hòn Khoai (thuộc xã Đất Mũi, tỉnh Cà Mau). Phát biểu trong chuyến công tác, Tổng Bí thư nhấn mạnh, xây dựng đường giao thông ra đảo Hòn Khoai, Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, sẽ góp phần hình thành nên một “hệ sinh thái” hạ tầng hoàn chỉnh để hiện thực hóa khát vọng vươn ra biển lớn của Cà Mau - vùng đất giàu truyền thống yêu nước, cách mạng, mở ra tầm nhìn mới cho phát triển lục địa cực Nam trong kỷ nguyên phát triển mới. Tổng Bí thư chỉ rõ, xây dựng tuyến đường ra đảo và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, về mặt quốc phòng, an ninh, sẽ phát huy vai trò chiến lược của đảo trong bảo vệ chủ quyền vùng biển đảo Tây Nam và hỗ trợ tìm kiếm, cứu nạn. Về mặt kinh tế: Hòn Khoai sẽ là điểm kết nối quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long, giảm chi phí vận chuyển, logistics, giảm tải cho hệ thống cảng ở Thành phố Hồ Chí Minh và khu vực Đông Nam Bộ, đưa nông sản, thủy sản xuất khẩu ra thẳng tuyến hàng hải quốc tế, mở ra không gian phát triển mới cho Cà Mau, khai thác tối đa tiềm năng biển và khả năng phát triển kinh tế địa phương, tiếp tục thúc đẩy công nghiệp chế biến và dịch vụ logistics chất lượng cao, hình thành cửa ngõ giao thương quốc tế mới của Việt Nam. Tổng Bí thư nhấn mạnh, Hòn Khoai không chỉ là một công trình - đó là lời thề của quốc gia, là bước tiến của một Việt Nam khát vọng và tự cường. Trước mắt là nhiệm vụ lớn, thời gian gấp, điều kiện khắc nghiệt nhưng tinh thần Việt Nam chưa bao giờ khuất phục: khó khăn chỉ là phép thử, sóng gió chỉ là cửa ải, ý chí mới là sức mạnh quyết định. Tổng Bí thư đề nghị tất cả các chiến sĩ bộ đội phát huy mạnh mẽ tinh thần Bộ đội Cụ Hồ quyết tâm hoàn thành vượt mức kế hoạch đề ra. Mỗi cán bộ, chiến sĩ, công nhân trên đảo hãy khắc sâu điều này: Mỗi nhịp cầu, mỗi cọc biển là một dấu son của Tổ quốc. Gian khó không được chùn chân. Biển sâu, sóng cao không cản được ý chí quyết tâm. Càng khó khăn, càng quyết tâm. Bởi chúng ta đang dựng nên không chỉ một cảng biển, mà là thế đứng của đất nước trên biển lớn; không chỉ mở đường ra đảo mà đang mở đường cho tương lai Việt Nam.

Trân trọng cảm ơn ông!