Hạ tầng giao thông chiến lược - Đòn bẩy đưa Cà Mau trở thành cực tăng trưởng mới ở cực Nam Tổ quốc

Phá “điểm nghẽn” hạ tầng, mở không gian phát triển mới

Theo ông Lữ Quang Ngời - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, việc triển khai tuyến cao tốc Cà Mau - Đất Mũi (gồm các dự án đoạn Cà Mau - Cái Nước và Cái Nước - Đất Mũi), cùng tuyến đường giao thông ra đảo Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc tháo gỡ “điểm nghẽn” lớn nhất về hạ tầng của tỉnh.

Tuyến cao tốc này sẽ phá vỡ thế độc đạo của Quốc lộ 1 và đường Hồ Chí Minh, rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển, nhất là đối với hàng hóa thủy sản, giúp tiếp cận thị trường nhanh hơn, bảo đảm chất lượng tươi sống và gia tăng giá trị. Đồng thời, đây cũng là “trục hội tụ” để khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển tổng hợp và du lịch sinh thái rừng ngập mặn - thế mạnh đặc thù của địa phương.

Khi kết nối đồng bộ với Cảng hàng không Cà Mau và đặc biệt là Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, hệ thống hạ tầng này sẽ hình thành một chỉnh thể chiến lược, giúp giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp và nền kinh tế địa phương. Không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, các công trình này còn có giá trị đặc biệt về quốc phòng – an ninh, góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân, bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo phía Tây Nam của Tổ quốc.

Hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ trên quy mô vùng và quốc gia

Các dự án hạ tầng trọng điểm của Cà Mau không chỉ phục vụ phát triển nội tỉnh mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa sâu rộng đối với khu vực phía Nam và toàn vùng ĐBSCL.

Cao tốc Cà Mau – Đất Mũi được xác định là “mảnh ghép cuối cùng” hoàn thiện trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông, kết nối liên hoàn từ Lạng Sơn đến địa đầu cực Nam của Tổ quốc. Khi hoàn thành, tuyến giao thông này sẽ hình thành hành lang vận tải tốc độ cao, kết nối trực tiếp vùng ĐBSCL với trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là TP. Hồ Chí Minh.

Đặc biệt, Cảng Hòn Khoai cùng hệ thống cao tốc kết nối sẽ đưa Cà Mau trở thành cửa ngõ quan trọng hướng ra Vịnh Thái Lan và khu vực ASEAN, là điểm trung chuyển, xuất khẩu trực tiếp hàng hóa công nghiệp, nông nghiệp, thủy sản của toàn vùng ĐBSCL ra thị trường quốc tế mà không phải trung chuyển qua các cảng khu vực TP. Hồ Chí Minh, qua đó tối ưu hóa chi phí logistics cho cả vùng.

Sự phát triển hạ tầng đồng bộ cũng sẽ thúc đẩy hình thành các khu đô thị vệ tinh, khu – cụm công nghiệp, trung tâm logistics cấp vùng dọc theo tuyến cao tốc, mở ra không gian phát triển mới và thu hút mạnh mẽ các dòng vốn đầu tư vào năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến sâu cho khu vực phía Nam.

Chủ động phối hợp, quyết liệt giải phóng mặt bằng

Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, quán triệt tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm về mục tiêu đưa Cà Mau trở thành tỉnh phát triển khá của vùng ĐBSCL và “vươn mình” trong kỷ nguyên mới, ngay sau chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư, Tỉnh ủy và UBND tỉnh đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các Bộ, Ngành Trung ương trong công tác quy hoạch và chuẩn bị đầu tư.

Theo đó, nhiều quy hoạch quan trọng đã được điều chỉnh, bổ sung, như: Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 (bổ sung tuyến cao tốc Cà Mau – Đất Mũi, quy mô 4 làn xe, đầu tư trước năm 2030); Quy hoạch chi tiết nhóm cảng biển và Quy hoạch phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Cà Mau đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó có bến cảng Hòn Khoai. Song song đó, tỉnh cũng chủ động điều chỉnh các quy hoạch thuộc thẩm quyền địa phương để bảo đảm đủ điều kiện triển khai các dự án.

Công tác giải phóng mặt bằng được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của cả hệ thống chính trị. Với phương châm “không để nhà thầu chờ mặt bằng”, tỉnh đã phát động đợt thi đua cao điểm, hoàn thành bàn giao 100% mặt bằng tuyến cao tốc dài gần 82km với diện tích khoảng 700ha chỉ trong vòng hai tháng. Kết quả này đã được Thủ tướng Chính phủ biểu dương trong chuyến kiểm tra thực địa ngày 28/12/2025, đồng thời ghi nhận sự đồng thuận, ủng hộ rất lớn của Nhân dân địa phương.

Mở rộng dư địa tăng trưởng, hình thành các chuỗi giá trị mới

Việc hình thành các tuyến giao thông chiến lược đang mở ra những dư địa phát triển mới cho Cà Mau trên nhiều lĩnh vực.

Đối với chuỗi kinh tế biển - nông nghiệp - logistics, hạ tầng cao tốc và cảng biển giúp phát huy hiệu quả lợi thế hơn 310km bờ biển, sản lượng thủy sản trên 1,2 triệu tấn mỗi năm. Khi Cảng Hòn Khoai đi vào hoạt động, hàng hóa của Cà Mau, khu vực lân cận và cả một phần từ Campuchia sẽ có điều kiện xuất khẩu trực tiếp bằng đường biển, giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh.

Trong lĩnh vực công nghiệp – năng lượng, Cà Mau đang là trung tâm năng lượng quan trọng với Cụm Khí – Điện – Đạm công suất trên 3.000 MW, đồng thời được quy hoạch phát triển mạnh điện gió, điện khí LNG và năng lượng tái tạo ngoài khơi với tiềm năng hơn 8,5 GW. Hạ tầng giao thông và cảng biển cho phép vận chuyển thiết bị siêu trường, siêu trọng, tạo điều kiện triển khai các dự án công nghiệp hiện đại quy mô lớn.

Đối với du lịch – dịch vụ – đô thị ven biển, giao thông đồng bộ giúp mở rộng không gian phát triển, gia tăng sức hút đầu tư. Riêng năm 2025, Cà Mau đón hơn 8,1 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt trên 8.500 tỷ đồng, cho thấy dư địa tăng trưởng rất lớn trong thời gian tới.

Quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững

Bước sang giai đoạn 2026–2030, Cà Mau xác định khai thác tối đa lợi thế từ các dự án hạ tầng trọng điểm, gắn với thực hiện hiệu quả Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I và Chương trình hành động của Tỉnh ủy với tinh thần “6 rõ”.

Tỉnh tập trung thực hiện 3 khâu đột phá chiến lược, trong đó phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại được xác định là động lực then chốt. Hàng loạt đề án, kế hoạch quan trọng đã và đang được triển khai như: khai thác quỹ đất dọc các tuyến cao tốc, phát triển đô thị, giao thông thủy – bộ, phát triển cụm đảo Hòn Khoai, thu hồi và sử dụng sản phẩm nạo vét phục vụ xây dựng…

Cùng với đó, tỉnh đang hoàn chỉnh điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, dự kiến phê duyệt đầu năm 2026, làm cơ sở pháp lý quan trọng để thu hút đầu tư và tổ chức không gian phát triển.

Trong giai đoạn 2026–2030, Cà Mau dự kiến triển khai hơn 20 dự án trọng điểm bằng vốn đầu tư công và khoảng 8 dự án trọng điểm bằng vốn ngoài ngân sách, tập trung vào giao thông, kinh tế biển, công nghiệp – năng lượng, logistics, đô thị và du lịch.

Ông Lữ Quang Ngời - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh: Với quyết tâm chính trị cao, cách làm bài bản, đồng bộ, tỉnh Cà Mau kỳ vọng sớm chuyển hóa các lợi thế hạ tầng thành động lực tăng trưởng thực chất, nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện đời sống Nhân dân, từng bước khẳng định vai trò là cực phát triển quan trọng của vùng ĐBSCL và cả nước.