Hà Nội đề xuất mô hình đô thị bọt biển để xóa các điểm úng ngập

Tại hội thảo lấy ý kiến hoàn thiện Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026-2030 diễn ra ngày 25/3/2026, các chuyên gia đầu ngành đã đóng góp nhiều giải pháp mang.

Trong đó, việc kết hợp giữa hạ tầng kỹ thuật truyền thống và các giải pháp tự nhiên bền vững được xem là chìa khóa để Thủ đô thích ứng với tình trạng mưa cực đoan ngày càng gia tăng.

Đánh giá về hiện trạng, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Phi Thường thẳng thắn nhìn nhận, đầu tư hạ tầng thoát nước hiện chưa tương xứng với tốc độ phát triển đô thị.

Việc quản lý cao độ nền xây dựng còn nhiều hạn chế đã trực tiếp gây ra tình trạng úng ngập cục bộ mỗi khi có mưa lớn.

Hiện nay, trong 4 lưu vực thoát nước chính của Hà Nội, mới chỉ có lưu vực sông Tô Lịch được đầu tư tương đối hoàn chỉnh. Hệ thống hồ điều hòa mới đạt chưa đến 20% so với quy hoạch và các trạm bơm đầu mối cũng chỉ đạt khoảng 20% công suất thiết kế.

Toàn hệ thống vẫn đang phụ thuộc quá lớn vào trạm bơm Yên Sở với công suất 90m³/giây, dẫn đến tình trạng quá tải khi xảy ra các trận mưa vượt mức kiểm soát.

Để khắc phục tình trạng này, đề án giai đoạn 2026-2030 đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, kết hợp giữa công trình và phi công trình.

Về công trình: Tập trung cải tạo, nâng cấp mạng lưới cống, bổ sung và nâng cao hiệu quả các hồ điều hòa, đồng thời tăng công suất các trạm bơm và hoàn thiện hệ thống kênh mương. Đặc biệt, các chuyên gia kiến nghị thiết kế hệ thống cống kích thước lớn, tích hợp cả chức năng dẫn và trữ nước.

Về phi công trình: Hà Nội hướng tới mô hình đô thị bọt biển nhằm tăng khả năng thấm, trữ và tiêu thoát nước tự nhiên. Các chuyên gia đề xuất xây dựng các vùng đệm cho phép ngập tạm thời như sân vận động, khu cây xanh khi có mưa cực đoan.

Đồng thời, cần xây dựng cơ sở dữ liệu số và trung tâm điều hành theo thời gian thực để ứng phó linh hoạt.

Góp ý tại hội thảo, TS Trần Anh Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam nhấn mạnh cần phân định rõ giữa hiện tượng ngập do mưa không thoát kịp và hiện tượng lụt do nước sông dâng cao để có phương án xử lý riêng biệt.

Ông cũng đề xuất bổ sung bản đồ cao độ nền toàn thành phố để xác định chính xác hướng dòng chảy.

Trong khi đó, các chuyên gia từ Hội Thủy lợi Việt Nam lưu ý đề án cần cập nhật số liệu lượng mưa gần nhất và tính toán dựa trên các kịch bản biến đổi khí hậu khắc nghiệt.

Việc gắn kết chặt chẽ giữa hệ thống thoát nước đô thị và hệ thống tiêu thoát thủy lợi nông nghiệp sẽ giúp nâng cao năng lực tiêu thoát tổng thể cho toàn lưu vực.

Kết luận hội thảo, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TP Hà Nội Nguyễn Đức Hưng cho biết, đề án sẽ tiếp thu các ý kiến để hoàn thiện danh mục dự án đầu tư giai đoạn 2026-2030.

Mục tiêu không chỉ là xóa bỏ các điểm ngập trước mắt mà còn bảo đảm an toàn dân sinh, cải thiện môi trường sống với tầm nhìn quy hoạch Thủ đô dài hạn đến một thế kỷ.