Hà Nội có một ngôi đền thờ Thần Lửa  

Theo “Hỏa thần miếu bia ký”, đền Hỏa Thần được xây dựng năm Minh Mệnh thứ 19 (1838) ở ngoài Cửa Đông thành Hà Nội. Về lý do người xưa dựng lên ngôi đền này, theo Lược sử đền Hỏa Thần, thì với quy hoạch và đặc điểm kiến trúc đô thị của người Hà Nội xưa: kinh thành đất chật người đông, nhà ở san sát, vật liệu xây dựng chủ yếu là tranh tre nứa lá nên dễ xảy ra hỏa họan.

Sử cũ đã nhiều lần viết về các vụ hỏa tai lớn xảy ra tại kinh thành Thăng Long, theo ghi chép, đầu năm 1828 Hà Nội có vụ cháy 200 nhà, giữa năm cháy 1420 nhà của 27 phường. Đến năm 1837 lại cháy thêm 1400 nhà nữa. Vì thế người dân đã lập ngôi đền thờ thần Hỏa, cầu xin thần dập lửa. Mặc dù vậy, theo ghi nhận thì đến năm 1885, ở khu phố cổ Hà Nội vẫn cháy nhiều.

Cùng với các biện pháp phòng chống hỏa hoạn của triều đình, giải pháp tâm linh là việc phụng thờ Thần Hỏa để mong sao hỏa hoạn không xảy ra. Biện pháp này nhằm đem lại sự an lạc về tinh thần cho nhân dân. Đó là lý do ra đời của đền Hỏa Thần ngay trong lòng phố cổ Hà Nội.

Đền Hỏa Thần thờ vị thần trông coi lửa là Quang Hỏa Mã Nguyên súy. Thần là môn đệ của Ngọc hoàng thượng đế, chuyên việc trừ hỏa tai, với mục đích cầu mong thần phù giúp, ngăn ngừa hỏa hoạn ở chốn kinh thành. Vậy nên đền thờ Thần Lửa nhưng vị thần này chủ yếu phòng ngừa hỏa tai, phòng cháy chữa cháy.

Theo sách Đường phố Hà Nội, trước kia trong đền Hỏa Thần có một quả chuông to bằng đồng, hễ có hỏa hoạn thì thỉnh chuông lên Hỏa thần nghe thấy sẽ về trừ họa. Trải qua thời gian và những nắng mưa thời cuộc, quả chuông cổ nay không còn...

Đền Hỏa Thần hiện nay là sản phẩm của lần tu bổ tôn tạo năm Kỷ Hợi 2019. Theo quan sát, đền Hỏa Thần hiện nay được xây dựng khang trang, đẹp đẽ nhưng cơ bản vẫn giữ được nét cổ kính với nhà tiền tế, gian hậu cung, nhà sắp lễ và gian phương đình ở hai bên.

Khoảng sân phía trước đền tuy không rộng nhưng bài trí đẹp mắt, có một số cây xanh được trang trí đèn lồng. Một giếng nước xây bằng đá màu xám với những hoa văn chạm khắc khá tinh xảo ở góc sân, theo nhà đền thì giếng này mới được thiết kế cho hợp phong thủy, chứ không phải giếng cổ. Một bàn thờ Tổ quốc ghi công dưới tán cây hoa đại ngát hương.

Hàng năm, chính quyền và nhân dân địa phương tổ chức hai dịp lễ chính vào 28/3 và 28/9 âm lịch, tương truyền đây là ngày sinh và ngày hóa của Thần Hỏa.

Cách đền Hỏa Thần vài trăm mét là một con phố nhỏ mang tên phố Nhà Hỏa. Theo tìm hiểu, tên phố Nhà Hỏa không thể hiện đây là phố có trụ sở cơ quan cứu hỏa của đất kinh kỳ xưa, mà chỉ vì nó ở gần khu vực có đền Hỏa Thần.

Thiện Tâm (st)