Gỡ vướng pháp lý cho ngành thủy sản xuất khẩu

Bất cập tiêu chuẩn hóa chất và áp lực chuyển đổi phương thức quản lý

Theo phản ánh từ VASEP, một trong những nghịch lý lớn nhất hiện nay của ngành thủy sản là hệ thống pháp luật chưa có quy định rõ ràng về "ngưỡng phát hiện tối thiểu của thiết bị kiểm nghiệm" đối với các loại kháng sinh và hóa chất cấm.

Sự thiếu hụt tiêu chuẩn mang tính định lượng này dẫn đến một thực trạng trớ trêu: nhiều lô hàng thủy sản hoàn toàn đáp ứng đủ các tiêu chuẩn an toàn khắt khe để xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Liên minh châu Âu (EU), nhưng khi quay trở lại thị trường nội địa thì lại không đủ điều kiện để lưu thông.

Song song đó, các doanh nghiệp chế biến cũng đang rơi vào thế kẹt do thiếu vắng quy định toàn diện về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa chuyển mục đích sử dụng, cụ thể là dòng hàng chuyển từ nhập khẩu để sản xuất, gia công xuất khẩu sang tiêu thụ nội địa và ngược lại.

Điểm nghẽn hành chính này làm suy giảm nghiêm trọng tính linh hoạt trong điều hành sản xuất, kéo tăng lượng hàng tồn kho không đáng có, phát sinh nhiều chi phí lưu kho bãi và gây lãng phí nguồn nguyên liệu hợp pháp của các đơn vị kinh doanh.

Trước thực trạng đó, VASEP đề xuất Chính phủ, Bộ Y tế cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cân nhắc lồng ghép giải pháp trong quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm.

Trọng tâm là thay đổi căn bản tư duy quản lý thông qua việc chuyển đổi mạnh mẽ từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở đánh giá rủi ro, lịch sử tuân thủ và dữ liệu số hóa của từng doanh nghiệp.

Đồng thời, các cơ quan chức năng cần khẩn trương ban hành quy định rõ ràng về ngưỡng phát hiện tối thiểu của chất cấm và hoàn thiện cơ chế pháp lý cho phép linh hoạt chuyển đổi mục đích sử dụng hàng hóa mà không gây chậm trễ cho nhịp độ sản xuất.

Chủ động phòng vệ thương mại và kiến nghị mang tính bản chất về thuế giá trị gia tăng

Để bảo vệ và gia tăng xung lực cho hoạt động xuất khẩu tại các thị trường quốc tế, VASEP đề nghị Bộ Công Thương tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng cơ chế cảnh báo sớm về các nguy cơ điều tra phòng vệ thương mại, bao gồm chống bán phá giá, chống trợ cấp, các cuộc điều tra lao động cưỡng bức, lao động trẻ em hay quy trình truy xuất nguồn gốc.

Đặc biệt, đối với các thị trường trọng điểm mang tính chiến lược như Hoa Kỳ, VASEP kiến nghị Chính phủ cùng các Bộ: Công Thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường đồng hành chặt chẽ để hỗ trợ các doanh nghiệp ngành tôm, cá tra và hải sản khai thác ứng phó hiệu quả với các vụ việc điều tra phòng vệ và đánh giá tương đương.

Ở góc độ cải cách thủ tục, Hiệp hội mong muốn các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố đẩy mạnh tính đồng bộ, rút ngắn thời gian cấp các loại giấy chứng nhận xuất xứ, chất lượng (C/O, C/C, C/H, S/C).

Đặc biệt, trong các giai đoạn chuyển tiếp áp dụng văn bản pháp luật mới hoặc sau phân cấp thẩm quyền, cần có hướng dẫn lộ trình cụ thể và chỉ định rõ một đầu mối xử lý vướng mắc thống nhất giữa Trung ương và địa phương, chặn đứng tình trạng đùn đẩy hồ sơ gây tắc nghẽn dòng hàng và làm phát sinh chi phí lưu kho bãi của doanh nghiệp.

Liên quan trực tiếp đến đòn bẩy tài chính, VASEP đã gửi kiến nghị tới Bộ Tài chính để báo cáo Chính phủ và Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung Luật Thuế giá trị gia tăng (VAT).

Đại diện các doanh nghiệp thủy sản đề xuất đưa mặt hàng đã xuất khẩu nhưng phải tái nhập khẩu để sửa chữa, tái chế rồi sau đó tiếp tục xuất khẩu ra nước ngoài – tuyệt đối không tiêu thụ tại thị trường Việt Nam – vào diện không phải nộp thuế giá trị gia tăng.

Theo đánh giá từ VASEP, sửa đổi này không chỉ phản ánh đúng bản chất kinh tế của dòng hàng không tiêu thụ nội địa, mà còn trực tiếp giúp doanh nghiệp giải phóng áp lực chi phí vốn, loại bỏ các thủ tục hoàn thuế rườm rà, từ đó khơi thông dòng tiền để tái đầu tư phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.