Gỡ nút thắt chi phí, đưa logistics trở thành đòn bẩy cho nông sản Việt

Với chi phí logistics hiện chiếm tới 20-25% giá trị hàng hóa, cao gấp đôi so với nhiều quốc gia trong khu vực, ngành nông nghiệp đang quyết liệt xây dựng hệ thống logistics chuyên biệt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và giảm tổn thất sau thu hoạch cho các mặt hàng chủ lực.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương xây dựng kế hoạch phát triển hệ thống logistics nông sản đồng bộ, hiện đại theo Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam giai đoạn 2025–2035.

Kế hoạch này đặt mục tiêu thiết lập các chuỗi liên kết chặt chẽ từ vùng nguyên liệu đến thị trường tiêu thụ, biến logistics từ yếu tố hỗ trợ thành chìa khóa quyết định giá trị nông sản trên trường quốc tế.

Thực tế hiện nay, logistics vẫn là điểm yếu của nông sản Việt. Tại các vùng trọng điểm như Tây Nguyên, chi phí vận tải và bảo quản bị đẩy lên rất cao do hạn chế về hạ tầng giao thông và khoảng cách địa lý.

Theo Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn, dù nhu cầu sản xuất quy mô lớn tăng nhanh nhưng hệ thống kho bãi, đặc biệt là kho lạnh, vẫn chưa đáp ứng kịp thời.

Điều này dẫn đến tình trạng bất lợi kép: vừa thiếu hạ tầng hiện đại, vừa thiếu các doanh nghiệp đủ năng lực cung cấp dịch vụ trọn gói, khiến lợi nhuận của người nông dân bị bào mòn.

Để khắc phục, dự thảo kế hoạch mới đặt ra những chỉ tiêu. Cụ thể, 100% vùng sản xuất tập trung phải được cung cấp dịch vụ kiểm dịch, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc tại chỗ.

Đồng thời, hướng tới mục tiêu 80% doanh nghiệp logistics nông nghiệp ứng dụng công nghệ số và toàn bộ các địa phương phải có quy hoạch hạ tầng kho bãi, vận tải gắn liền với vùng nguyên liệu.

Việc tối ưu hóa các khâu này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn đảm bảo các yêu cầu khắt khe về an toàn thực phẩm của các thị trường xuất khẩu khó tính.

Theo định hướng quy hoạch, các đô thị lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ và Huế sẽ được xây dựng thành các trung tâm logistics quốc tế.

Đây sẽ là những mắt xích kết nối các hành lang kinh tế, tạo luồng lưu thông thông suốt cho các ngành hàng xuất khẩu tỷ đô như gạo, cà phê, thủy sản và trái cây.

Bộ Công Thương sẽ đóng vai trò điều phối, thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong toàn ngành, trong khi Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế hình thành các khu thương mại tự do gắn với cửa khẩu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhấn mạnh, hệ thống logistics mới phải phục vụ trực tiếp và thiết thực cho sản xuất.

Việc phân cấp mạnh mẽ cho địa phương chủ động triển khai sẽ giúp hạ tầng logistics bám sát thực tế của từng vùng miền.

Khi rào cản về chi phí được tháo gỡ và chuỗi cung ứng được minh bạch hóa qua công nghệ, nông sản Việt sẽ không chỉ dừng lại ở việc xuất khẩu thô mà còn gia tăng mạnh giá trị thặng dư, khẳng định vị thế trong nền nông nghiệp toàn cầu.