Giữ vững “Trận địa niềm tin” từ cơ sở- Bài 1: Khi tin đồn len vào từng thôn bản, trường học
Trong thời đại số, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng diễn ra từ thôn, bản, lớp học, bến cá đến không gian mạng. Thực tiễn ở xã Tiên Yên nói riêng, TP Quảng Ninh nói chung cho thấy, giữ niềm tin phải bắt đầu từ gần dân, minh bạch, dân vận khéo và hành động thiết thực. Loạt bài phản ánh thực tiễn đó tại thành phố trẻ Quảng Ninh.
Những tháng gần đây, sau thông tin Chính phủ ban hành Nghị quyết số 122 tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, trong đó yêu cầu các địa phương khẩn trương hoàn thành việc sắp xếp tổ dân phố, thôn, bản, không khí ở nhiều vùng quê ở xã Tiên Yên (TP Quảng Ninh) bắt đầu xuất hiện những luồng dư luận trái chiều.
Tại các nhóm Zalo ở thôn Thống Nhất, những dòng tin nhắn liên tục được chia sẻ. Người băn khoăn: “Sắp xếp rồi liệu cán bộ thôn có nghỉ hết không, dân có việc biết tìm ai?”. Người khác lại kháo nhau: “Nghe nói sắp quy hoạch lại nên nhiều người đang âm thầm gom đất từ trước”.
Thoạt nghe chỉ như vài câu chuyện nơi khu dân cư nhỏ, nhưng nếu không được giải thích kịp thời, những tin đồn ấy rất dễ trở thành “đốm lửa âm ỉ” làm rạn nứt niềm tin trong nhân dân.
Ở Khu phố Thống Nhất, xã Tiên Yên, nơi có 110 đảng viên sinh hoạt tại 4 tổ đảng, câu chuyện ấy khiến chi bộ đặc biệt trăn trở.
Bởi hơn ai hết, cán bộ cơ sở hiểu rằng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không còn là điều gì xa xôi, mà bắt đầu từ việc giữ cho người dân không hoang mang trước tin giả, không dao động trước những luận điệu xuyên tạc trên mạng xã hội.
Một chiều hè, sân Nhà văn hóa thôn vẫn sáng đèn, không băng rôn, khẩu hiệu, chỉ vài chiếc ghế nhựa kê thành vòng tròn. Nhưng câu chuyện ở đó lại mang theo nỗi lo rất thật về việc giữ niềm tin của dân.
Ông Nguyễn Quang Đạc, Bí thư Chi bộ Khu phố Thống Nhất nhớ lại: Có thời điểm chỉ trong một buổi tối, thông tin thất thiệt liên quan đến quy hoạch đất đai lan rất nhanh trên các hội nhóm.
Chỉ ít giờ sau, điện thoại cán bộ thôn reo liên tục. Người hỏi có thật sắp thu hồi đất không? người khác lại nghe đâu “có dự án lớn chuẩn bị về” thôn nên vội đi tìm mua đất “đón quy hoạch”.
“Điều đáng lo nhất không phải tin đồn xuất hiện, mà là khi người dân bắt đầu nghi ngờ cán bộ”, ông Đạc trầm ngâm.
Thay vì né tránh, Chi bộ thôn họp khẩn các tổ đảng, phân công từng đảng viên xuống từng cụm dân cư để nắm bắt tâm tư, giải thích rõ chủ trương của Nhà nước.
Những buổi trò chuyện diễn ra rất đời thường, có hôm ở trong nhà văn hóa, có hôm ở đầu ngõ, có hôm bên quán nước ven đường. Chính trong những cuộc trò chuyện giản dị ấy, nhiều “nút thắt” dần được tháo gỡ.
Đảng viên Nguyễn Thị Thủy, sinh hoạt Chi bộ Khu phố Thống Nhất kể rằng, nhiều người lớn tuổi không có điều kiện tiếp cận thông tin chính thống nên rất dễ bị tác động bởi vài dòng trạng thái trên Facebook hay những video cắt ghép trên TikTok.
Có người chỉ đọc một tin thất thiệt mà mất ngủ cả đêm. “Muốn dân tin thì trước hết mình phải gần dân, giải thích bằng sự chân thành và bằng chính những điều bà con nhìn thấy hằng ngày”, bà Thủy nói.
Không chỉ giải thích chủ trương sáp nhập để tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý, các đảng viên còn phân tích cho người dân hiểu rằng mọi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đều được công khai theo quy định; không có chuyện cán bộ “biết trước để trục lợi” như những lời đồn vô căn cứ trên mạng.
Giữa bộn bề thông tin hỗn tạp hôm nay, nhiều đảng viên ở Khu phố Thống Nhất vẫn lặng lẽ làm công việc giữ niềm tin bằng những việc rất bình dị: giải thích cho dân một chủ trương mới, giúp người già nhận diện tin giả, nhắc bà con không chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng. Chính từ những việc nhỏ ấy, “trận địa niềm tin” ở cơ sở được giữ vững từng ngày.
Và từ những câu chuyện ấy, hành trình giữ niềm tin tiếp tục được nối dài sang nhiều thôn khác ở xã Tiên Yên, từ những thôn, bản vùng cao đến những lớp học miền núi, rồi ra tận những con tàu nơi cửa biển.
Ở thôn Tềnh Pò cũ, nơi chiếm trên 90% là đồng bào Tày, Dao, từng xuất hiện tin đồn rằng sau sáp nhập, Nhà nước sẽ thu lại đất rừng của dân.
Rồi có kẻ tung tin cán bộ “cắt” chế độ hộ nghèo. Nguy hiểm hơn, nhiều đối tượng giả danh cán bộ yêu cầu người dân cung cấp mã OTP để “cập nhật định danh điện tử”.
Những tin giả ấy len vào từng mái nhà của các hộ dân nơi đây, có hộ dân cả đêm không ngủ vì sợ mất đất, có người mang giấy tờ đến Nhà văn hóa thôn hỏi dồn dập. Không khí yên bình của bản vùng cao bỗng trở nên bất an.
Giữa lúc ấy, ông Bế Văn Quế, nguyên Bí thư Chi bộ, kiêm Trưởng thôn lại lặng lẽ đi từng nhà. Hơn 20 năm làm trưởng thôn, ông hiểu từng nếp nghĩ, từng hoàn cảnh của bà con người Tày, người Dao nơi đây.
Khi tin giả xuất hiện, ông không chỉ họp dân tuyên truyền mà đến tận từng hộ gia đình, ngồi bên bếp lửa, cầm điện thoại giải thích cho bà con đâu là thông tin thật, đâu là lừa đảo trên mạng.
Có hôm gần nửa đêm, ông vẫn sang nhà một cụ già vì nghe tin cụ đòi bán rừng do sợ “Nhà nước thu hồi”.
Ông Quế kể, từng có một phụ nữ người Dao bật khóc vì lỡ cung cấp thông tin cá nhân cho đối tượng lạ qua điện thoại. Sợ mất tiền vay ngân hàng chính sách, chị hoảng loạn giữa sân Nhà văn hóa thôn.
Ông Quế không trách móc, ông chỉ nhẹ nhàng bảo: “Không biết thì hỏi cán bộ, đừng tin người lạ trên mạng”. Rồi chính ông đưa chị lên xã trình báo, hỗ trợ khóa tài khoản kịp thời.
Điều khiến người dân xúc động không phải những khẩu hiệu lớn lao, mà là cách một cán bộ cơ sở giữ niềm tin cho dân bằng trách nhiệm và sự chân thành. “Ngày trước chống tin đồn bằng loa truyền thanh, còn bây giờ phải chống cả tin giả trên điện thoại”, ông Quế nói.
Không chỉ ở thôn bản, “cuộc chiến giữ niềm tin” hôm nay còn hiện diện trong những lớp học. Tại Trường THCS và THPT Tiên Yên, từng xuất hiện những thông tin sai sự thật liên quan đến việc sáp nhập trường lớp, điều chuyển giáo viên sau khi thực hiện mô hình chính quyền mới.
Có tài khoản mạng xã hội đăng tải những nội dung như: “trường sắp giải thể”, “giáo viên bị cắt giảm”, “học sinh phải chuyển đi nơi khác học”…
Dù vô căn cứ nhưng những thông tin ấy vẫn khiến giáo viên lo lắng, học sinh hoang mang, phụ huynh bất an. Giữa lúc ấy, vai trò của tổ chức Đảng trong nhà trường càng trở nên quan trọng.
Đảng bộ Trường THCS và THPT Tiên Yên hiện có 52 đảng viên sinh hoạt tại 4 chi bộ, gồm: Tự nhiên 1, Tự nhiên 2, Xã hội 1, Xã hội 2. Không chỉ là hạt nhân lãnh đạo chuyên môn, Đảng bộ nhà trường còn trở thành “lá chắn niềm tin” trước những thông tin sai lệch trên mạng xã hội.
Cô giáo Trương Thị Thanh Châm, Bí thư Đảng bộ, Hiệu trưởng nhà trường cùng Ban Giám hiệu tổ chức đối thoại trực tiếp với giáo viên, công khai thông tin, giải thích rõ chủ trương, định hướng của ngành giáo dục.
Những cuộc họp chi bộ không chỉ bàn chuyện chuyên môn mà còn trở thành nơi định hướng tư tưởng, giúp đảng viên nhận diện rõ âm mưu lợi dụng mạng xã hội để gây nhiễu loạn thông tin.
Nhưng điều đáng quý hơn cả là việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở ngôi trường này không chỉ dừng lại ở các cuộc họp, nó đi vào từng tiết học giữa đời thường.
Trong lớp học của cô giáo Đỗ Mai Thanh giáo viên môn Giáo dục công dân, những câu chuyện về trách nhiệm công dân trên không gian mạng, về kỹ năng nhận diện tin giả, về lòng tin với chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước được đưa vào bài giảng rất gần gũi.
Có hôm, cô đưa cho học sinh xem một bài đăng giả mạo rồi hỏi: “Vì sao nhiều người dễ tin?”. Từ đó, học sinh được hướng dẫn cách kiểm chứng thông tin, cách nhìn nhận vấn đề bằng tư duy tỉnh táo thay vì cảm xúc cực đoan.
Có em sau tiết học đã về nhắc bố mẹ không cung cấp mã OTP cho người lạ. Có em mạnh dạn phản bác thông tin sai lệch về giáo dục trên mạng xã hội.
Không chỉ ở trường học hay thôn, bản, hành trình bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay còn hiện diện trên những con tàu nơi cửa biển Tiên Yên.
Những ngày đầu triển khai phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử eCDT VN tại các bến cá ở xã Tiên Yên, không ít ngư dân còn e dè với điện thoại thông minh và những thao tác số.
Có người cười xòa: “Đi biển quen rồi, giờ bảo dùng công nghệ khó lắm!”. Có người ngoài 60 tuổi cầm điện thoại mà lúng túng như học sinh mới tập viết.
Cũng từ đây, trên mạng xã hội xuất hiện không ít lời bàn tán sai lệch, cho rằng việc khai báo điện tử chỉ là “thêm thủ tục để làm khó ngư dân”, hay “chuyển đổi số chỉ có lợi cho quản lý chứ dân không được gì”.
Thậm chí có những tài khoản cố tình xuyên tạc rằng việc áp dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc là cách để “siết ngư dân”, gây tâm lý hoài nghi trong một bộ phận bà con vùng biển.
Nhưng thực tế ở xã Tiên Yên lại cho thấy điều ngược lại, bằng sự kiên trì của cán bộ, đảng viên cơ sở, điều tưởng như khó ấy dần trở thành quen thuộc.
Đến nay, 100% tàu cá thuộc diện quản lý trên địa bàn đã cài đặt và sử dụng phần mềm eCDT VN. Đằng sau kết quả ấy không chỉ là câu chuyện chuyển đổi số, mà còn là hình ảnh những đảng viên lặng lẽ xuống tận bến cá, đi từng tàu thuyền để hướng dẫn bà con “cầm tay chỉ việc”.
Những buổi chiều nơi cầu cảng, khi tàu vừa cập bến, mùi cá biển còn nồng trong gió, cán bộ xã, cán bộ biên phòng và đoàn viên thanh niên lại có mặt với vài chiếc ghế nhựa kê vội bên mạn tàu.
Không khẩu hiệu rầm rộ, không hội trường lớn, chỉ có những cuộc trò chuyện giản dị về cách mở ứng dụng, nhập dữ liệu chuyến biển, khai báo sản lượng đánh bắt.
Có hôm, cán bộ trẻ mất gần cả tiếng đồng hồ chỉ để hướng dẫn một ngư dân đăng nhập ứng dụng. Mỗi lần nhập sai mật khẩu, bác lại thở dài: “Già rồi, đầu óc chậm lắm!”.
Nhưng không ai sốt ruột, họ kiên nhẫn chỉ từng bước nhỏ cho đến khi người dân tự thao tác được.
Ông Ngô Văn Nhân, Khu phố Thác Bưởi, xã Tiên Yên chia sẻ: “Ban đầu tôi nghĩ dùng điện thoại để khai báo chắc phức tạp lắm.
Nhưng được cán bộ xuống tận nơi hướng dẫn, giờ tôi thấy tiện hơn nhiều, không phải ghi chép thủ công như trước. Quan trọng là cán bộ rất gần dân, không quản ngại tối muộn hay mưa gió vẫn xuống bến hỗ trợ bà con”.
Chính hiệu quả thực tế ấy là câu trả lời rõ ràng nhất để phản bác những luận điệu xuyên tạc về chuyển đổi số ở cơ sở.
Nếu chỉ là hình thức hay gây phiền hà cho dân, chắc chắn bà con sẽ không tự nguyện làm theo.
Nhưng khi người dân thấy thủ tục nhanh hơn, dữ liệu minh bạch hơn, việc xác nhận nguồn gốc thủy sản thuận lợi hơn thì niềm tin tự nhiên được hình thành từ thực tiễn.
Ở xã Tiên Yên hôm nay, chuyển đổi số không còn là điều gì xa vời, nó bắt đầu từ những việc rất nhỏ: một chiếc điện thoại được cài đặt thành công, một ngư dân lớn tuổi lần đầu biết khai báo điện tử, hay một chuyến tàu cập bến với đầy đủ dữ liệu số.
Đằng sau những điều bình dị ấy là hình ảnh những đảng viên nơi bến cá, những người đang âm thầm đưa chủ trương của Đảng vào cuộc sống bằng hành động cụ thể, bằng trách nhiệm và sự đồng hành cùng nhân dân.
Và cũng chính từ những bến cá bình dị ấy, người ta thấy rõ một điều: bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không chỉ là phản bác thông tin sai trái trên mạng xã hội, mà còn là làm cho nhân dân thấy được sự đúng đắn của chủ trương bằng hiệu quả thực tế trong đời sống hằng ngày./.
Bài 2: Từ Dân vận khéo và “Sức đề kháng số ở Tiên Yên”
