Giới trẻ có đang thờ ơ với môn Lịch sử?

Tuy nhiên, bên cạnh đó lại xuất hiện một thực trạng đáng lo ngại: Nhiều bạn trẻ đang dần thờ ơ với Lịch sử — môn học gắn liền với cội nguồn dân tộc và lòng yêu nước.

Lịch sử là cội nguồn của một dân tộc. Giới trẻ không nên quay lưng với lịch sử mà cần xem đó là hành trang tinh thần quý giá trên con đường trưởng thành. Vì hiểu lịch sử chính là hiểu chính mình và hiểu giá trị của đất nước Việt Nam hôm nay.

Môn Lịch sử không còn mặn mà với giới trẻ

Lịch sử không chỉ là những con số, sự kiện hay mốc thời gian khô khan mà còn là câu chuyện về quá trình dựng nước và giữ nước đầy gian khổ của cha ông.

Qua lịch sử, mỗi người hiểu hơn về truyền thống dân tộc, tinh thần đoàn kết và những hi sinh to lớn để có được cuộc sống hòa bình hôm nay.

Thế nhưng hiện nay, không ít học sinh xem Lịch sử là “môn phụ”, học chỉ để đối phó với kiểm tra, thi cử…

Có bạn trẻ không nhớ nổi những sự kiện cơ bản của đất nước nhưng lại thuộc lòng thông tin về thần tượng hay các trào lưu trên mạng xã hội.

Em Phạm Trấn Quốc (Bắc Ninh) thấy môn Lịch sử rất quan trọng vì giúp mỗi người hiểu về nguồn gốc và những gì thế hệ đi trước đã trải qua.

Tuy nhiên, Quốc không mấy mặn mà với môn học này, theo em chia sẻ thì Lịch sử toàn phải nhớ số liệu, mốc thời gian,… rất dễ nhầm lẫn. 

Vì vậy, hiện tại, Quốc chỉ cố học Lịch sử để đủ điểm qua môn và sau này lên Đại học, bản thân sẽ không còn phải học lịch sử nữa. Và không chỉ Quốc, nhiều bạn bè của Quốc cũng thờ ơ với lịch sử vì cách dạy còn nặng về lý thuyết, nhiều bạn “nghiện” mạng xã hội và bị cuốn vào các nội dung giải trí nên ít quan tâm tới lịch sử dân tộc.

Cho rằng lịch sử không hề khô khan mà chỉ là cách tiếp cận chưa hấp dẫn, theo Trần Khang Nhi (học sinh lớp 8 tại xã Can Lộc, Hà Tĩnh), các bạn thử áp dụng cách học qua phim ảnh, hoạt động thực tế… sẽ cảm thấy thích thú hơn nhiều.

Khang Nhi biết nhiều bạn không nhớ các ngày lễ lớn cũng như các sự kiện lịch sử quan trọng là điều đáng lo ngại.

Theo Nhi, lịch sử có vai trò rất quan trọng, giúp mỗi người hiểu về cội nguồn, biết trân trọng những hi sinh của cha ông để bảo vệ đất nước, từ đó bồi đắp lòng yêu nước và trách nhiệm với quê hương.

Vì vậy, mỗi HS cần thay đổi nhận thức, chủ động tìm hiểu lịch sử qua sách báo, phim tài liệu, tham quan di tích hay các hoạt động trải nghiệm thực tế.

Đồng thời, nhà trường cũng cần đổi mới phương pháp giảng dạy để môn Lịch sử trở nên sinh động, hấp dẫn hơn đối với HS.

Thực tế, sự thờ ơ với lịch sử sẽ để lại nhiều hậu quả đáng buồn. Vì một người không hiểu lịch sử dân tộc sẽ khó cảm nhận sâu sắc giá trị của độc lập, tự do và lòng yêu nước.

Xa hơn, điều đó có thể dẫn đến lối sống vô cảm, thiếu trách nhiệm với quê hương, đất nước. Dân tộc muốn phát triển bền vững cần những thế hệ trẻ vừa có tri thức hiện đại vừa hiểu và tự hào về truyền thống cha ông.

Để khắc phục tình trạng này, cần có sự chung tay của gia đình, nhà trường và xã hội.

Theo nhiều giáo viên dạy môn Lịch sử chia sẻ, việc dạy học Lịch sử cần đổi mới theo hướng hấp dẫn hơn thông qua phim ảnh, hoạt động trải nghiệm, tham quan di tích hay kể chuyện lịch sử.

Mỗi bạn trẻ cũng cần chủ động tìm hiểu lịch sử bằng tinh thần tự hào và biết ơn dân tộc. Khi hiểu được quá khứ, chúng ta mới biết trân trọng hiện tại và có trách nhiệm xây dựng tương lai.

Đổi mới phương pháp dạy học để học sinh tiếp cận môn Lịch sử

Lịch sử là môn học kết nối quá khứ với hiện tại để định hướng tương lai. Học lịch sử để “tường gốc tích”, để tri ân quá khứ, gìn giữ và phát huy truyền thống dân tộc: Yêu nước, tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc, trách nhiệm và cống hiến…

Trong vai trò là một giáo viên (GV) dạy môn Lịch sử, cô Nguyễn Thị Tuyên (trường THPT Hoài Đức B, An Khánh, Hà Nội) cho rằng, GV giảng dạy lịch sử không chỉ đơn thuần là người truyền thụ kiến thức mà cần nhận thức rõ vai trò quan trọng trong việc định hướng tư tưởng, nhận thức, tình cảm và lối sống với thế hệ trẻ.

Trong những năm gần đây, cô Tuyên cũng như đồng nghiệp đã gặp không ít khó khăn và cả áp lực trong công tác giảng dạy: GV phải dạy theo chương trình mới, cùng một môn học với nhiều bộ sách không đồng bộ, áp lực thi cử từ học sinh (HS), cơ chế thi thay đổi rất nhiều, nhiều trường không xét tuyển môn Lịch sử...

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất chính là sự “quay lưng” và thờ ơ của các HS với môn Lịch sử.

Được coi là môn học “bắt buộc” cho các khối lớp nhưng lại là môn lựa chọn tổ hợp thi tốt nghiệp, vốn có tâm lý sợ môn học, sợ khó, sợ học thuộc, ngành xét tuyển quá ít... Đây là nguyên nhân gây ra những áp lực không nhỏ cho cả người dạy và người học.

Theo cô Tuyên, đa phần các em HS xem việc học môn Lịch sử chỉ là “điều kiện”, quá trình học tập thiếu “động cơ” xét tuyển nên thiếu đi sự nỗ lực, đam mê và chinh phục.

Thêm nữa, với những tác động khách quan từ thực tiễn đời sống, các em dần “xem nhẹ” môn học, cho rằng không thực tế và không cần thiết để định hướng nghề nghiệp, chọn trường, chọn ngành học...

Chính vì thế, những bài học trên lớp HS gần như ít có niềm say mê tìm tòi, đọc sách, đọc tư liệu lịch sử...Điều này phản ánh thái độ học tập thụ động và ít quan tâm đến môn học, có thái độ thờ ơ với những bài học lịch sử.

Để lịch sử có thực sự như tên của bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” hay không, những GV đứng lớp như cô Tuyên luôn trăn trở với môn Lịch sử.

“Kiến thức và kinh nghiệm đã có, vậy mà đôi khi GV dạy học lịch sử vẫn cảm thấy ‘bất lực’ trước thái độ và trách nhiệm với môn học từ HS” - cô Nguyễn Thị Tuyên bày tỏ.

Theo chia sẻ của cô Tuyên, thì từ năm học 2026- 2027, GV dạy môn Lịch sử rất vui mừng khi toàn quốc sử dụng chung một bộ sách lịch sử “Kết nối tri thức với cuộc sống” để GV có kế hoạch dạy học chủ động, tích cực hơn.

Là Tổ trưởng chuyên môn tổ Sử - Địa - Kinh tế pháp luật - Quốc phòng an ninh của trường, cô Tuyên luôn mong đợi ở các đồng nghiệp cũng như bản thân mình đổi mới phương pháp dạy học: Ứng dụng AI, định hướng năng lực số, giáo dục bài học thông qua các hoạt động trải nghiệm, lồng ghép tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, giá trị sống - kỹ năng sống…

Cô Tuyên cho rằng, khi dạy, GV cần kết nối quá khứ với hiện tại, dạy học ứng dụng công nghệ và liên hệ kiến thức lịch sử với các vấn đề đương đại, giúp HS thấy được giá trị của quá khứ mà vẫn gần gũi, dễ cảm thụ, thêm yêu thích môn học, tự hào về quá khứ.

Phía tổ chuyên môn nhà trường cần có kế hoạch cụ thể cho năm học, tạo điều kiện cho các em trải nghiệm thực tế ở các di tích lịch sử, bảo tàng, sân khấu hóa, chuyên đề liên môn...

Với sự chỉ đạo và quan tâm đến giáo dục từ các cấp, bộ, ngành... Năm học này, GV các nhà trường có cơ hội được đào tạo về diễn xuất, biên kịch lịch sử, văn học....Điều này sẽ trao cho GV cơ hội để đổi mới bản thân, tạo cảm hứng và tư duy tích cực, niềm đam mê trong dạy học.

“Tôi mong đợi sự quan tâm, đầu tư hơn cho môn Lịch sử về phòng học, trang thiết bị hiện đại để các kỹ thuật dạy học của GV được áp dụng hiệu quả, tạo ra sức hấp dẫn hơn cho HS trong mỗi giờ học.

Đó cũng là trao cho đội ngũ nhà giáo nguồn năng lượng tích cực để học Lịch sử không còn khô khan, trừu tượng, để những trang sách quá khứ sẽ trở thành những thước phim tư liệu sống động, những câu chuyện lịch sử chân thực và cảm xúc” – cô Nguyễn Thị Tuyên vui vẻ nói.

Để giới trẻ yêu thích lịch sử, cần biến lịch sử từ “môn học phải nhớ” thành “câu chuyện đáng khám phá”. Khi lịch sử được dạy bằng trải nghiệm, cảm xúc và công nghệ hiện đại, môn học này sẽ gần gũi và hấp dẫn hơn với thế hệ trẻ.