“Giáo dục mở - khi rào cản bằng cấp không còn, giúp người dân học mọi lúc, mọi nơi”

Đà Nẵng: 10.000 học sinh tham dự Ngày hội tư vấn tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp

Đào tạo nhà báo trẻ luôn gắn với đạo đức nghề nghiệp

Thí điểm đào tạo tiến sĩ định hướng ứng dụng nghề nghiệp

Mất cơ hội nghề nghiệp vì khuôn mẫu giới trong sách giáo khoa?

Đạo đức nghề nghiệp

Liệu công nghệ và xu hướng giáo dục mở có xóa đi được những thủ tục hành chính, rào cản bằng cấp, việc học trực tuyến của người dân có được cấp bằng, chứng chỉ hay không ... Điều này được đề cập đến trong Hội thảo khoa học “Trường Đại học với việc xây dựng tài nguyên giáo dục mở, đáp ứng yêu cầu học tập suốt đời của người lớn”. Tiến sĩ Trương Tiến Tùng - Hiệu trưởng Trường Đại học Mở Hà Nội trao đổi cùng phóng viên về vấn đề này.

Thưa ông, Trường Đại học Mở Hà Nội Mở Hà Nội được biết là một trong những trường triển khai thí điểm chương trình giáo dục mở, giúp nhu cầu học tập của người dân thuận lợi, vậy ông có đánh giá như thế nào về xu hướng của người học về chương trình giáo dục mở này?

Ông Trương Tiến Tùng: Có một thực tế không thể phủ nhận, khi khái niệm về việc làm thay đổi theo dòng chảy của nền kinh tế thị trường, có những ngành nghề trước đây không còn tồn tại, đồng nghĩa với người từng gắn bó với ngành nghề đó sẽ bị thất nghiệp...Khi đó, một nhu cầu học tập mới được đặt ra đối với họ, hướng đến một công việc mới, một kỹ năng mới để hòa nhập với thị trường lao động và đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động...

Giáo dục mở là một trong những giải pháp để người có nhu cầu học tập tiếp cận, chắc chắn nhu cầu học tập theo phương thức này là rất lớn.... Nó không dừng lại ở việc đáp ứng cho người bị thất nghiệp, ngay cả nhiều người lao động đang có trong tay kỹ năng nghề, nhưng họ muốn học nâng cao về cách quản lý, cách điều hành tổ chức hoạt động... nhằm hướng tới mục tiêu cao hơn để cải thiện vị trí việc làm, cải thiện mức lương hiện tại...

Nghĩa là nhu cầu học tập ở người lớn tuổi luôn luôn được duy trì và học tập suốt đời. Rõ ràng, họ rất cần được học tập và mong muốn được tổ chức, hiệp hội, trường học ... công nhận và cấp chứng chỉ, tín chỉ... mà không nhất thiết phải đến cơ sở đào tạo, hay trường học để tham gia học trực tiếp.

Hiện nay, chúng ta đang nói rất nhiều về hệ thống giáo dục mở, nhưng lại có rào cản về thủ tục hành chính như thi cử, đòi hỏi phải có bằng cấp... Vậy giáo dục mở đưa ra chính là hãy xóa đi các rào cản về thủ tục hành chính, giúp người dân có thể tự do tiếp cận với cơ sở giáo dục mà không nặng nề về bằng cấp. Bởi điều quan trọng vẫn là kỹ năng của người lao động đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động và được đón nhận bất cứ lúc nào...Người lao động có kỹ năng đóng góp cho thị trường lao động, chính là đã đóng góp cho sự phát triển kinh tế- xã hội.

Và như vậy, theo ông, giáo dục mở sẽ không còn phân biệt tuổi tác, cho dù là học sinh, sinh viên, người lớn tuổi... đều tiếp cận được mô hình giáo dục này?

Ông Trương Tiến Tùng: Thực tế cho thấy, phần lớn nhu cầu học tập ở người lớn là tự thân khi họ có nhu cầu để hòa nhập thị trường lao động. Nghĩa là nhu cầu học phát sinh bất cứ lúc nào không theo độ tuổi. Giáo dục mở phải xóa bỏ đi rào cản tuổi tác. Nếu như trước đây quy định sau 25 tuổi không được học chính quy nữa, sau 36 tuổi không được học Đại học... Thì bây giờ rào cản đó không còn tồn tại.

Bây giờ, một người mẹ đi thi hoặc đi học với con là chuyện bình thường, những người tuổi 50, 60, thậm chí, Đại học Mở Hà Nội có những học viên ở độ tuổi 70. Bởi đơn giản học để có kiến thức, tri thức, học để cùng chia sẻ và chung sống với con cháu, học để mong muốn có việc làm tốt hơn và học để cống hiến cho cộng đồng, xã hội.

Theo ông, Giáo dục mở đòi hỏi những yếu tố gì ở người học để đạt hiệu quả như mong muốn với chính người học và đáp ứng được nhu cầu của xã hội?

Ông Trương Tiến Tùng: Định hướng giáo dục mở khác hẳn với giáo dục trước đây là đào tạo theo cái chung, cách học theo giáo dục mở cũng khác, đó chính là phát huy năng lực tự học, bởi vậy người thầy khơi dậy năng lực tự học và năng lực sáng tạo của người học... Vai trò của giáo dục mở là tạo ra hệ sinh thái ở đó có tài liệu mở. Người học tìm vào học liệu sẽ có thông tin truyền thông, hình ảnh, video trực quan để nhìn thấy và đi cùng đó là gắn với thực hành, thực nghiệm. Quá trình học tập ở giai đoạn mới này là đi tìm kiếm thông tin để trả lời cho câu hỏi mà mình đặt ra.

Nhờ CMCN 4.0, xã hội phục vụ cho cá nhân hóa ngày một lớn lên, họ xác định việc học không bao giờ là đầy đủ, coi việc học là nhu cầu, muốn có lương cao thì bắt buộc phải thay đổi và bồi thụ cho mình những kiến thức mới, kỹ năng mới. Nhu cầu đó ngày xưa là phải phục vụ cho cả cộng đồng, đủ lớp mới tổ chức được. Nhưng bây giờ người ta học trên Internet mọi lúc, mọi nơi.

Trước đây mọi người đến lớp học còn thiếu tài liệu, phải vào thư viện, tài liệu nằm trong đầu của thầy phải thuyết giảng, phải ghi chép, xong mang kiến thức của thầy biến thành kỹ năng của mình.... Nhưng giai đoạn của CMCN 4.0, người học đi tìm kiếm thông tin để trả lời câu hỏi mà mình đặt ra, lấy mục tiêu năng lực tự học là chính.

Dưới góc độ là nhà chuyên môn với mô hình giáo dục mở, theo ông, Nhà nước và các nhà trường có vai trò như thế nào để giáo dục mở lan tỏa?

Ông Trương Tiến Tùng: Nghị Quyết 29- NQ/TW về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, đã cho thấy xu hướng giáo dục mở rất rõ và cần thiết, nhưng việc thực hiện còn những khó khăn.

Vai trò của Chính phủ trong việc nâng cao dân trí và nâng cao năng lực của người dân, đối với giáo dục mở là không phân biệt đối tượng tham gia vào cung cấp địa điểm hay cơ sở đào tạo. Xã hội hóa giáo dục tốt hơn không phải do chương trình, tốt hơn không phải do người dạy nhưng tốt hơn là do dịch vụ người ta cảm thấy hài lòng. Đi cùng hệ thống giáo dục mở là xóa đi rào cản để người dân tiếp cận dễ hơn, tiếp cận đến với mọi lứa tuổi, không nhất thiết phải 18 tuổi mới được học Đại học...Người học thoải mái chọn lựa cấp học, ngành học tùy theo khả năng, điều kiện kinh tế và sau này vẫn tiếp tục được học lên Đại học sau cũng được.

Vai trò đóng góp của Đại học Mở Hà Nội và các trường nói chung là xóa đi được rào cản hành chính và các văn bản hành chính về độ tuổi; về phương pháp tổ chức đào tạo hướng đến vị trí việc làm chứ không phải đào tạo để đi xin việc. Vì thế khái niệm khởi nghiệp - bao hàm tạo ra việc làm cho chính bản thân người học và cho chính cộng đồng, đấy chính là khởi nguồn của quốc gia khởi nghiệp.

Xin cám ơn ông!