Giao đất rồi, bao giờ người dân Dị Nậu mới được trở lại làm nghề

Nhiều năm trước, khi chủ trương xây dựng Cụm công nghiệp làng nghề Dị Nậu được công bố, người dân làng nghề Dị Nậu (nay thuộc xã Tây Phương, TP Hà Nội) đã đồng thuận giao đất với một niềm tin sẽ có ngày họ được trở lại làm nghề trên chính quê hương mình.

Với những người làm nghề nhiều thế hệ, đó không chỉ là chuyện đất đai hay một nơi sản xuất mới.

Đó là kỳ vọng về một tương lai khác cho làng nghề, nơi những xưởng gỗ, xưởng cơ khí, cơ sở sản xuất không còn chen chúc trong khu dân cư chật hẹp, không còn nỗi lo cháy nổ, ô nhiễm, mất an toàn.

Người dân chấp nhận giao đất vì tin rằng, sau khi dự án hoàn thành, họ sẽ được ưu tiên thuê lại để tiếp tục sống bằng nghề của cha ông.

Thế nhưng, càng gần đến ngày cụm công nghiệp hoàn thiện, nhiều người dân lại càng cảm thấy cánh cửa trở lại làm nghề đang dần khép lại.

“Ngày đó, chúng tôi giao đất không phải vì muốn bán đất, mà vì nghĩ rằng dự án này được làm ra cho người dân làng nghề. Bây giờ nhìn lại, chúng tôi thấy mình như đang đứng ngoài cuộc”, một người dân bày tỏ.

Từ khi dự án được triển khai, nhiều hộ dân đã thay đổi toàn bộ kế hoạch làm ăn. Có gia đình dừng mở rộng xưởng cũ, có người không dám đầu tư thêm máy móc vì chờ ngày được vào cụm công nghiệp.

Nhiều người còn tính chuyện vay vốn, chuẩn bị phương án mở rộng sản xuất khi được thuê đất.

Bởi với họ, cụm công nghiệp không chỉ là nơi đặt nhà xưởng. Đó còn là cơ hội để làng nghề tồn tại lâu dài, để con cháu có việc làm, để người trẻ không phải bỏ quê đi nơi khác.

Tuy nhiên, khi dự án đi vào triển khai, chủ đầu tư là Công ty cổ phần Hoàng Hưng Tiến đưa ra mức giá thuê đất được cho là quá cao, gấp nhiều lần so với mức giá Nhà nước.

Trong khi đó, hạ tầng thực tế mới chỉ dừng ở san lấp mặt bằng, chưa có nhà xưởng như kỳ vọng ban đầu.

Theo ý kiến của nhiều hộ dân, để được xét thuê đất tại cụm công nghiệp, người dân phải chứng minh năng lực tài chính bằng cách có sổ tiết kiệm hoặc chuyển vào tài khoản Công ty cổ phần Hoàng Hưng Tiến số tiền tối thiểu 5 tỷ đồng.

Với những cơ sở sản xuất nhỏ, làm ăn theo quy mô hộ gia đình, đây gần như là điều không thể.

“Chúng tôi làm nghề cả đời, tích cóp mấy chục năm cũng không có nổi 5 tỷ đồng để nằm yên trong tài khoản. Nếu có từng ấy tiền, chúng tôi đã mua máy móc, dựng xưởng, thuê nhân công rồi”, một hộ dân nói.

Không chỉ điều kiện tài chính, mức giá thuê đất cũng là điều khiến người dân làng nghề cảm thấy hụt hẫng.

Theo phản ánh, giá thuê đất tại cụm công nghiệp hiện được đưa ra khoảng 25–27 triệu đồng/m².

Với những hộ có nhu cầu thuê khoảng 1.000m² để làm xưởng, tổng số tiền phải bỏ ra có thể lên tới hơn 20 tỷ đồng, chưa kể chi phí xây dựng nhà xưởng, mua máy móc, lắp đặt điện nước.

Nhiều người nói rằng mức giá ấy vượt quá sức của các hộ sản xuất truyền thống.

Anh Nguyễn Văn Thao, một người dân trong làng cho biết: Gia đình anh đã tự nguyện giao hơn 700m² đất để làm dự án và nhận tiền đền bù khoảng 600 triệu đồng.

Nhưng khi muốn thuê lại hơn 1.000m² để tiếp tục sản xuất, số tiền phải bỏ ra lên tới khoảng 27 tỷ đồng.

“Chúng tôi giao đất với hy vọng sau này có chỗ làm ăn tốt hơn. Nhưng giờ số tiền để quay lại còn lớn hơn rất nhiều lần khả năng của người dân. Chúng tôi không biết phải làm thế nào”, anh nói.

Điều khiến nhiều người day dứt hơn cả là hiện tại khu đất mới chỉ dừng ở việc san lấp mặt bằng, làm hạ tầng kỹ thuật.

Người dân vẫn phải tự bỏ tiền xây dựng nhà xưởng. Vì vậy, họ càng không hiểu vì sao giá thuê lại cao đến như vậy.

“Chúng tôi không xin được miễn phí. Người dân chỉ mong một mức giá hợp lý, phù hợp với điều kiện thực tế của làng nghề.

Nếu giá quá cao, cuối cùng người dân không thể vào, còn mục tiêu di dời sản xuất ra khỏi khu dân cư cũng không đạt được”, anh Nguyễn Văn Thao bày tỏ.

Theo quy định, cụm công nghiệp làng nghề phải ưu tiên cho các hộ sản xuất, doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã của địa phương.

Thế nhưng, điều mà người dân Dị Nậu lo lắng là nếu điều kiện và giá thuê không thay đổi, phần lớn người dân sẽ không đủ khả năng tiếp cận.

Hiện nay, trong số rất nhiều hộ có nhu cầu, chỉ có rất ít hộ được cho là đủ điều kiện tài chính. Trong khi đó, cụm công nghiệp có hàng chục lô đất.

Nhiều người sợ rằng rồi đây, những lô đất ấy sẽ dành cho các doanh nghiệp lớn, còn những hộ dân đã giao đất, đã chờ đợi nhiều năm, lại tiếp tục phải sản xuất trong những căn nhà chật hẹp giữa khu dân cư gây ô nhiễm nghiêm trọng .

“Chúng tôi không muốn nhìn thấy cảnh đất làm cho làng nghề nhưng cuối cùng người làm nghề lại không vào được”, Anh Nguyễn Huy Thịnh bộc bạch.

Đằng sau nỗi lo ấy là nỗi lo lớn hơn: làng nghề rồi sẽ mất dần. Nhiều người trẻ trong làng hiện nay không còn mặn mà với nghề truyền thống.

Nếu không có nơi sản xuất ổn định, không có cơ hội phát triển, họ sẽ rời bỏ quê hương, tìm công việc khác.

“Người già còn cố giữ nghề vì tiếc nghề của cha ông, nhưng lớp trẻ thì khác, nếu không có mặt bằng, không có tương lai, các cháu sẽ bỏ nghề hết. Đến lúc ấy, làng nghề Dị Nậu chỉ còn trong ký ức”, một người dân nghẹn ngào.

Điều mà người dân Dị Nậu mong muốn lúc này không phải là những lời hứa mới. Họ mong có một cơ chế cụ thể, sát thực tế hơn.

Nhiều hộ đề nghị cần xem xét lại điều kiện chứng minh năng lực tài chính, cũng mong mức giá thuê được tính toán lại theo hướng hợp lý hơn, để những người đã giao đất, đã hy sinh quyền lợi trước mắt vì lợi ích chung, có thể thật sự quay trở lại làm nghề.

“Chúng tôi chỉ mong có một nơi để tiếp tục sống bằng nghề của cha ông. Chúng tôi không muốn bỏ nghề, càng không muốn nhìn đất bỏ trống trong khi người dân không có chỗ sản xuất”, đó là tâm tư chung của nhiều người dân làng nghề Dị Nậu lúc này.

Liên quan đến sự việc trên, trao đổi với PV báo Pháp luật Việt Nam, đại diện Công ty Cổ phần Hoàng Hưng Tiến cho biết doanh nghiệp ghi nhận đầy đủ những ý kiến, tâm tư và kiến nghị của người dân làng nghề Dị Nậu liên quan đến điều kiện, giá thuê đất và cơ chế tiếp cận dự án.

Theo đại diện công ty, mục tiêu xuyên suốt của dự án là tạo quỹ đất sản xuất tập trung, từng bước di dời các cơ sở sản xuất ra khỏi khu dân cư, bảo đảm môi trường, phòng cháy chữa cháy và giữ gìn, phát triển làng nghề địa phương.

Do đó, công ty không có chủ trương “gạt” người dân ra khỏi dự án, mà luôn xác định người dân Dị Nậu là đối tượng ưu tiên.

Về điều kiện chứng minh năng lực tài chính 5 tỷ đồng, đại diện công ty cho rằng đây là mức được đưa ra nhằm bảo đảm các nhà đầu tư thứ cấp có đủ khả năng tài chính để triển khai xây dựng nhà xưởng, đưa đất vào sử dụng đúng tiến độ, tránh tình trạng giữ chỗ, đầu cơ hoặc đăng ký rồi bỏ trống đất.

Đối với mức giá thuê khoảng từ 25-27 triệu đồng/m2, doanh nghiệp cho rằng đây là mức giá đã tính đến chi phí giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hệ thống điện, nước, phòng cháy chữa cháy, xử lý môi trường, giao thông nội bộ và chi phí tài chính của dự án.

Tuy nhiên, trước phản ánh của người dân, công ty sẽ rà soát lại cơ cấu giá, đối thoại trực tiếp với các hộ dân và báo cáo cơ quan chức năng để có phương án hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người dân.

“Chúng tôi mong muốn người dân tiếp tục đồng hành, cùng trao đổi thẳng thắn để tìm ra giải pháp phù hợp nhất, bảo đảm cụm công nghiệp thực sự phục vụ cho chính người dân làng nghề Dị Nậu”.