Giám đốc thẩm, tái thẩm là hy vọng, cơ hội cuối cùng của người dân

Chiều nay, phiên Giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải sẽ ra phán quyết

Thông tin bất ngờ về quá trình xét xử vụ án Hồ Duy Hải

Hành trình 12 năm “khúc khuỷu” của tử tù Hồ Duy Hải

Mới đây, tại Hà Nội, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao mở phiên xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm vụ án Hồ Duy Hải (35 tuổi, trú tại huyện Thủ Thừa, Long An) bị kết án tử hình về tội giết người và cướp tài sản xảy ra năm 2008. Đây là một trong vụ án thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới truyền thông và người dân cả nước.

Liên quan đến vấn đề này, vào ngày 7/5/2020 tại Hà Nội, Báo Đại biểu Nhân dân cũng đã tổ chức buổi tọa đàm “Tăng cường chất lượng hiệu quả giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm. Đồng thời bàn về các giải pháp tăng cường chất lượng, hiệu quả công tác nhằm bảo đảm chỉ tiêu Quốc hội giao.

Buổi tọa đàm có sự tham gia của các đại biểu, ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng - Phó Trưởng Ban Dân nguyện Quốc hội; Ông Lê Thanh Vân - Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính Ngân sách; Ông Nguyễn Văn Luật - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp; Bà Nguyễn Thị Kim Thúy - Ủy viên Thường trực Ủy ban Về các vấn đề xã hội; Luật sư Phạm Công Hùng - nguyên Thẩm phán Tòa án Nhân dân Tối cao.

Tại buổi tọa đàm, các đại biểu đưa ra ý kiến đóng góp xây dựng về các giải pháp tăng cường chất lượng, hiệu quả công tác trong việc giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm. ĐBQH Lê Thanh Vân nêu: “Giám đốc thẩm, tái thẩm được xem là hy vọng, cơ hội cuối cùng của người dân. Tuy nhiên, tôi băn khoăn rằng, với số lượng đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm ngày càng gia tăng thì xử lý như thế nào để đảm bảo khách quan, chuẩn xác, đúng người, đúng tội?".

ĐBQH Lê Thanh Vân cũng bày tỏ băn khoăn rằng, vấn đề cũng đặt ra trách nhiệm của Tòa và Viện ở địa phương đã thực hiện việc tranh tụng tại tòa như thế nào? Vì sao ngày càng nhiều đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm? Điều này nói lên điều gì về chất lượng xét xử hiện nay? Đây là nhiệm vụ cực kỳ quan trọng, vì nó ảnh hưởng rất lớn tới trật tự xã hội, kinh tế và chính trị.

Để khắc phục tình trạng này, chúng ta phải thay đổi phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng xét xử, mà phải thay đổi từ gốc rễ của vấn đề. Cụ thể, cần thay đổi từ con người; tổ chức các hoạt động của các Cơ quan tư pháp; Hệ thống pháp luật.

Với phương thức hoạt động bằng ba trụ cột (con người, tổ chức các hoạt động của Cơ quan tư pháp, hệ thống pháp luật), chắc chắn sẽ không còn hoặc rất ít đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm. Vì người ta đã thỏa mãn, người ta đã tâm phục khẩu phục.

"Quay trở lại vấn đề xét xử, nếu ngay từ cấp sơ thẩm mà làm đúng, làm chuẩn, chính xác thì cấp phúc thẩm không cần phải xử lý, vậy làm sao phải lên tới cấp cao? Cuối cùng vẫn là yếu tố con người, là đạo đức của người lãnh đạo, người thực thi công lý”- ĐBQH Lê Thanh Vân phân tích.

Trong phần nêu ý kiến của mình, bà Nguyễn Thị Kim Thúy - Ủy viên Thường trực Ủy ban về các vấn đề xã hội nêu, cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để tránh lạm dụng quyền lực trong thực thi nhiệm vụ, đặc biệt là các cơ quan tố tụng, người tiến hành tố tụng.

Cũng tại buổi tọa đàm, ĐBQH Lưu Bình Nhưỡng nêu một số vụ án xử đi xử lại, hiện vẫn chưa ngã ngũ. Cụ thể, vụ án ly hôn của vợ chồng "vua cafe" Trung Nguyên và một số vụ án khác khiến người dân bức xúc, điều đó nói lên chất lượng xét xử cũng như trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng.

Bản chất kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm là mở ra một môi trường tố tụng nhằm khắc phục những sai lầm nghiêm trọng của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật. Đây cũng là hy vọng, cơ hội cuối cùng của người dân nên yêu cầu đặt ra với ngành Kiểm sát và Tòa án là làm tốt, làm đúng để không làm oan người vô tội, không để lọt tội phạm.

Theo đánh giá của Ủy ban Tư pháp tại Báo cáo 2188/BC-UBTP14, ngày 19/10/2019, đối với ngành kiểm sát, kết quả giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm về hình sự tăng không nhiều so với năm 2018; tỷ lệ kháng nghị phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm các vụ, việc dân sự, kháng nghị phúc thẩm các vụ án hành chính được Tòa án chấp nhận đều giảm so với năm 2018.

Với ngành tòa án, tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm chỉ đạt 51%, chưa đạt chỉ tiêu 60% theo yêu cầu của Nghị quyết số 37 của Quốc hội. Qua khảo sát, giám sát của Ủy ban Tư pháp cho thấy vẫn còn một số trường hợp khiếu nại bức xúc, kéo dài do việc giải quyết đơn chưa kịp thời.

Liên quan vụ án Hồ Duy Hải, ngày 6/5, tại Hà Nội, Hội đồng thẩm phán TAND tối cao mở phiên xét xử theo thủ tục giám đốc thẩm vụ án này, Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình làm chủ tọa phiên xét xử giám đốc thẩm.

Hội đồng thẩm phán gồm 17 thành viên. Phiên xét xử giám đốc thẩm có sự tham gia của nhiều cơ quan tố tụng các cấp sơ thẩm, phúc thẩm và cơ quan có liên quan. Luật sư Trần Hồng Phong (Đoàn luật sư TP.HCM) hỗ trợ pháp lý cho Hồ Duy Hải, cũng được mời dự tòa để cung cấp thêm các chứng cứ vụ án.

Tại phiên xét xử, đại diện Viện KSND tối cao cho biết căn cứ để kháng nghị là do bản án đối với bị cáo Hải có nhiều nội dung chưa phù hợp với những tình tiết khách quan của vụ án; việc thu thập, đánh giá các chứng cứ, tài liệu chưa đầy đủ, nhiều nội dung cần chứng minh của vụ án còn mâu thuẫn.

Đặc biệt, không có nhân chứng nào khẳng định được Hồ Duy Hải có mặt tại hiện trường vụ án. Bên cạnh đó, các cơ quan tiến hành tố tụng đã bỏ sót những chứng cứ vụ án, không trưng cầu giám định vết máu, không đưa ra một số lời khai của Hồ Duy Hải và người làm chứng vào hồ sơ vụ án.

Từ đó, Viện KSND tối cao đề nghị Hội đồng thẩm phán xem xét hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và bản án phúc thẩm đối với Hồ Duy Hải để điều tra lại theo quy định pháp luật. Những vấn đề đặt ra trong kháng nghị của Viện KSND tối cao đã được Chánh án TAND tối cao Nguyễn Hòa Bình đề nghị đại diện tòa án, Cơ quan công tố và điều tra viên tranh luận, phân tích lần lượt để làm rõ...

Pháp luật Plus sẽ tiếp tục thông tin.