Giải pháp vĩ mô cho nền kinh tế 2020

Kinh tế Quý 1/2020

Trong bối cảnh dịch COVID-19 bùng phát mạnh mẽ, diễn biến phức tạp trên toàn cầu, kinh tế thế giới suy giảm nhanh và ngày càng nghiêm trọng, tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý 1/2020 đạt 3,82%, thấp nhất trong 10 năm qua. Thế nhưng, đây là mức tăng trưởng khá trong khu vực và trên thế giới, thể hiện sự nỗ lực của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân cả nước.

Ngày 31.3, Ngân hàng Thế giới (World Bank -WB) đã công bố Báo cáo cập nhật kinh tế Đông Á và Thái Bình Dương số tháng 4/2020. Theo đó WB lạc quan về kinh tế Việt Nam khi dự đoán tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam có thể giảm còn 4,9%, nghĩa là giảm khoảng 1,6 điểm phần trăm so với dự báo 6,5% trước đó của WB, vẫn đạt mức cao so với một số quốc gia khác.

Các chuyên gia nhận định, mức tăng trưởng GDP trong quý 2, thậm chí Quý 3 sẽ tiếp tục giảm. Đặc biệt là khu vực dịch vụ, du lịch và xuất nhập khẩu.

“Bóng ma” dịch bệnh cũng đã khiến khu vực doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn trong quý đầu năm 2020: số doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh trên vực phá sản có thời hạn lên lến 18.600, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước.

Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, tỷ lệ tham gia lực lượng lao động quý I/2019 ước tính đạt 75,4%, giảm 1,2 điểm phần trăm so với quý trước và giảm 1,3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, đây là mức thấp nhất 10 năm qua. Tỷ lệ thất nghiệp của lao động trong độ tuổi là 2,22%, tỷ lệ thiếu việc làm của lao động trong độ tuổi ước tính là 2%.

Bộ LĐ - TBXH dự báo thị trường lao động có 2 xu hướng: Nếu diễn biến dịch có xu thế đi ngang như hiện nay, ước tính trong quý 2, sẽ có trên 250.000 lao động trong doanh nghiệp bị mất việc làm và hàng triệu lao động bị ngừng việc; còn trong trường hợp dịch bùng phát mạnh hơn, ước tính trong quý 2, sẽ có từ 350.000 - 400.000 lao động trong doanh nghiệp bị mất việc làm và khoảng 2-3 triệu lao động có nguy cơ bị ngừng việc.

Phục hồi tăng trưởng - giải pháp vĩ mô

Nếu dịch bệnh sớm được kiểm soát trên toàn thế giới cùng những giải pháp vĩ mô, thì đến giữa quý 2 các điểm tắc nghẽn vừa nêu được giải toả, GDP Việt Nam mới có thể phục hồi trở lại.

Với các kịch bản tăng trưởng này, Bộ Kế hoạch và đầu tư đã khuyến nghị các giải pháp cần dựa trên 5 động lực chính: “Đầu tiên là động lực từ thể chế, tập trung xử lý các điểm nghẽn, nút thắt về đất đai, thủ tục hành chính, thể chế để đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công ( khoảng 700.000 tỷ đồng), tháo gỡ khó khăn cho các dự án chậm giải ngân, đặc biệt là các dự án trọng điểm, quy mô lớn, có sức lan tỏa, nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế. Bởi, tháo gỡ về thể chế sẽ tháo gỡ được giải ngân vốn đầu tư công.

Hai là, khi giải ngân được vốn đầu tư công sẽ kéo theo vốn đầu tư ngoài nhà nước và FDI giải ngân tiếp. Nên nâng cao hiệu quả vốn đầu tư sẽ là giải pháp trước mắt và dài hạn".

Động lực thứ ba là nâng cao năng suất lao động. Đây là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của nền kinh tế bởi năng suất lao động nếu tăng được 1% thì làm GDP toàn nền kinh tế tăng 0,94%; chuyển dịch cơ cấu lao động giảm 5% lao động của khu vực nông, lâm và thủy sản sang khu vực công nghiệp xây dựng tăng 2,5% và khu vực dịch vụ tăng 2,5%, sẽ làm cho GDP toàn bộ nền kinh tế tăng 0,25%.

2 động lực còn lại là, tiêu dùng của hộ dân cư là động lực rất tốt cho tăng trưởng kinh tế, phát triển đô thị và nhóm động lực tổng hợp được triển khai ngay trong các quý còn lại của năm 2020".

Ngoài ra, Chính phủ cần khẩn trương xây dựng gói trục tiếp cứu nguy nền kinh tế lớn hơn và kịp thời, không chỉ là các gói hổ trợ từ ngân hàng. Các gói giải pháp từ các bộ, ban ngành cần phải đồng thời, thiết thực. Các biện pháp được nhấn mạnh là: chính sách tài khóa (giảm các loại thuế); chính sách tiền tệ (giảm giá điện, chi phí sản xuất; các gói hổ trợ , lãi suất ưu đãi, tỷ giá ổn định, giãn nợ, khoanh nợ…).; giải pháp an sinh xã hội hổ trợ doanh nghiệp (miễm/giảm các loại bảo hiểm, tạo việc làm cho công nhân)...

Đối với Doanh nghiệp thì cần nhìn lại mình, nhận ra các việc cần làm ngay, năng động, sáng tạo trong chuyển đổi nguồn cung thị trường, và cách thức sản xuất, cách tiếp cận thị trường, giảm chi phí, duy trì bộ máy, giữ chân công nhân…

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc từng nhân định “Để làm sao như lò xo bị nén lại, sẵn sàng bật lên sau khi hết dịch. Ngay sau khi dịch kết thúc, chúng ta phải bắt tay vào việc thì mới vực dậy được nền kinh tế”. Do đó, đây là thời điểm để toàn Đảng, toàn dân, toàn doanh nghiệp cùng đồng lòng đoàn kết, nhằm hổ trợ, thích nghi, thay đổi để vực dậy nền kinh tế nhanh và hiệu quả nhất.