Giá vải “leo đỉnh”, sản lượng lao dốc: Nghịch lý mùa vụ 2026

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ NN&MT), năm 2026 ghi nhận diễn biến bất thường khi thời tiết cực đoan ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình phân hóa mầm hoa, đậu quả.

Tỷ lệ ra hoa giảm mạnh, vải sớm chỉ đạt khoảng 60%, vải chính vụ còn 40–50%, thấp hơn nhiều so với trung bình các năm (thường 70–80%).

Tại vùng trồng trọng điểm Bắc Ninh (khu vực Bắc Giang cũ) – “thủ phủ vải thiều” cả nước, diện tích giữ ổn định gần 29.800 ha nhưng sản lượng chỉ ước khoảng 95.000 tấn, giảm gần 50% so với năm 2025.

Hải Phòng (khu vực Hải Dương cũ) cũng ghi nhận sản lượng khoảng 55.000 tấn trên 9.345 ha, giảm đáng kể.

Tổng sản lượng vải cả nước năm nay ước chỉ đạt khoảng 200.000–220.000 tấn, thấp hơn nhiều so với mức trên 350.000 tấn của các năm được mùa.

Nguồn cung sụt giảm nhanh đẩy giá vải tăng mạnh ngay đầu vụ. Tại các vùng thu hoạch sớm, doanh nghiệp đã ký mua từ 40.000 đồng/kg.

Vải u trứng gai dao động 65.000–75.000 đồng/kg (hàng đẹp), 45.000–50.000 đồng/kg (hàng xô).

Đáng chú ý, vải u trứng trắng có thời điểm chạm ngưỡng 120.000 đồng/kg – mức cao hiếm thấy trong nhiều năm.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu thị trường quốc tế tiếp tục tăng. Các thị trường khó tính như Nhật Bản, EU, Mỹ duy trì nhập khẩu ổn định, thậm chí mở rộng ở phân khúc chất lượng cao.

Doanh nghiệp xuất khẩu dự kiến tăng sản lượng thu mua gấp 2–2,5 lần năm trước, đồng thời chấp nhận giá cao hơn 10–20% để đảm bảo nguồn hàng.

Cơ quan chuyên môn cảnh báo, giai đoạn tới cần tập trung giữ quả, hạn chế rụng và nứt do mưa nắng xen kẽ – yếu tố có thể làm giảm mạnh giá trị thương phẩm. Đồng thời tăng cường phòng trừ sâu bệnh, điều tiết nước hợp lý để đảm bảo chất lượng đồng đều.

Về dài hạn, ngành vải được khuyến nghị tái cơ cấu theo hướng bền vững: đa dạng vùng trồng, rải vụ thu hoạch, chuẩn hóa chuỗi cung ứng và nâng tỷ lệ xuất khẩu chính ngạch.

Đây được xem là “chìa khóa” để giảm phụ thuộc vào chu kỳ “được mùa – mất giá”, vốn đã kéo dài nhiều năm.