Gây khó cho người khai tử ở Hà Nội: Có hay không cơ chế "đồng tiền đi liền văn bản"?

Vụ "bắt người chết chờ giấy khai tử": Chủ tịch phường Văn Miếu xin lỗi người dân

Vụ “bắt người chết nằm chờ giấy khai tử": Thanh tra công vụ Hà Nội vào cuộc

Theo nội dung phản ánh của người dân, muốn xin giấy tờ ở phường Văn Miếu (quận Đống Đa, TP.Hà Nội) kể cả giấy chứng tử, đều phải “lót tay” cán bộ 200 nghìn mới làm nhanh.

Mặc dù bà Vũ Mai Khanh, Chủ tịch UBND phường Văn Miếu đã phủ nhận thông tin này. Thế nhưng trên thực tế, việc “có quà” cho cán bộ làm thủ tục hành chính dường như đã trở thành “lệ bất thành văn” ở nhiều nơi.

Đi lại 6 lần xin giấy khai tử

Chiều 25/7, trên mạng xã hội dậy sóng câu chuyện của một công dân tại phường Văn Miếu tố cán bộ phường này có biểu hiện hạch sách khi người dân đến làm thủ tục xin xác nhận chứng tử. Người này được xác định là chị Vũ Thanh Hoa trú tại phường.

Theo câu chuyện chị Hoa thuật lại, tối 18/7 bố chị mất. Khoảng 9h sáng 19/7, chị đến trụ sở UBND phường làm thủ tục xin cấp giấy chứng tử. Tại đây một nhân viên ở bộ phận một cửa tên Hiếu khi nhận hồ sơ đã hẹn 14h- 14h30 cùng ngày mới có thể trả kết quả vì buổi sáng “sếp đang đi họp”. Đúng 14h chị Hoa quay lại phường để nhận thủ tục thì cán bộ Hiếu cho hay vẫn chưa có kết quả vì “sếp chưa về”.

Vì cần kết quả gấp để kịp làm thủ tục tại nhà tang lễ, chị Hoa có đề xuất anh Hiếu có thể trình “sếp” khác tại phường ký giúp. Bởi theo chị Hoa, lúc đó chị nhận thấy tại trụ sở vẫn có lãnh đạo phường có mặt làm việc.

Tuy nhiên, theo lời chị Hoa, anh Hiếu cho hay chị buộc phải đợi bởi “chỉ có một người được quyền ký vào loại giấy tờ này”. Tới hơn 15h, chị Hoa cùng người nhà quay lại phường nhưng nhận được thái độ “quan cách” của cán bộ Hiếu.

Bức xúc với việc bị gây khó dễ, người nhà chị Hoa đã to tiếng với anh Hiếu. Trong khi tranh cãi, một người phụ nữ có mặt trong phòng đã quay sang quát mắng người nhà chị Hoa là “vô văn hóa”, đòi gọi bảo vệ đuổi hai người ra ngoài.

Chị Hoa xác định đó là bà Nguyễn Thị Thúy Hà, phó chủ tịch UBND phường Văn Miếu. Chưa dừng lại ở đó, chị Hoa bức xúc cho hay vì thủ tục trả muộn nên khi chị mang giấy chứng tử qua nhà tang lễ thì đã hết giờ làm việc. Tang lễ của bố chị phải lùi lại thêm một ngày.

Tạm đình chỉ công tác phó chủ tịch

Ngay sau khi dư luận xôn xao về sự việc, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã yêu cầu làm rõ thông tin về việc người dân tố cáo cán bộ phường Văn Miếu gây khó dễ khi cấp giấy chứng tử.

Việc kiểm tra, xử lý phải báo cáo kết quả với Thành ủy, UBND Thành phố trước ngày 29/7/2017. Sáng 26/7, một số thành viên Đoàn thanh tra Công vụ thành phố Hà Nội cũng đã trực tiếp đến phường Văn Miếu làm việc về vụ việc.

Tại buổi gặp gỡ thông tin với báo chí, bà Vũ Mai Khanh - Chủ tịch UBND phường Văn Miếu, xác nhận đã cử cán bộ của phường xuống trực tiếp nhà dân xin lỗi, mong gia đình bỏ qua mọi việc và xin gỡ bài trên Facebook vì có những thông tin chưa chính xác, một chiều.

Theo bà Khanh, thời điểm đó đúng là có việc “cán bộ phường cũng chưa có những phản ứng phù hợp”. Nhận trách nhiệm trong việc cán bộ thực thi nhiệm vụ chưa làm hài lòng dân, bà Khanh nói phường rút kinh nghiệm sâu sắc trong việc tiếp dân, trong việc tiếp nhận các thông tin nhạy cảm, linh hoạt, thỏa đáng, làm hài lòng nhân dân.

Cũng theo vị chủ tịch phường, về mặt tư pháp phường đã phân công cho một phó chủ tịch phụ trách là bà Nguyễn Thị Thúy Hà nhưng không phải chỉ có mình bà Hà được quyền ký giấy chứng tử. Cán bộ phường làm đúng quy trình, thậm chí tạo điều kiện cho gia đình chị Hoa.

“Về nguyên tắc, việc cấp giấy khai tử sẽ được giải quyết và trả sau một ngày làm việc. Chị Hoa đến UBND phường để làm giấy khai tử cho bố đẻ khoảng 10h ngày 19/7 và theo quy định sáng 20/7 mới lấy được kết quả, nhưng cán bộ phường linh động, tạo điều kiện nên hẹn buổi chiều 19/7 đến lấy”, lãnh đạo phường Văn Miếu thông tin.

Chủ tịch UBND phường Văn Miếu cho biết phường đã chuyển ông Nguyễn Thanh Hiếu sang làm công tác văn phòng, không tiếp tục làm việc tại bộ phận tiếp dân.

Liên quan đến sự việc, đại diện UBND Quận Đống Đa, cho biết đã ký quyết định đình chỉ công tác ba ngày, từ 26 đến 29/7, đối với bà Nguyễn Thị Thúy Hà, Phó Chủ tịch UBND phường Văn Miếu để phục vụ yêu cầu kiểm tra, thanh tra mà đoàn thanh tra công vụ và các đơn vị chức năng đang tiến hành. Sau khi có kết luận chính thức theo yêu cầu của Chủ tịch thành phố, Quận sẽ ra quyết định xử lý chính thức.

Có cơ chế “đồng tiền đi liền văn bản”?

Điều đáng nói, cũng trong đoạn chia sẻ của mình, chị Hoa có đưa ra thông tin, sau khi bị gây khó dễ về việc cấp giấy khai tử, chị về nhà thì: “Mọi người trong nhà lại hỏi đã nhét phong bì chưa? Ở phường này bao lâu mà không biết muốn lấy giấy gì cũng phải kèm 200.000 đồng mới lấy được lấy ngay à”.

Mặc dù thông tin này sau đó đã bị bà Vũ Mai Khanh – Chủ tịch phường phủ nhận. Thế nhưng, trên thực tế việc có hay không cơ chế “lót tay” để được “tạo điều kiện” thông thoáng về thủ tục giấy tờ thì có lẽ cả các cán bộ phường và người dân đều hiểu rõ. Hoa mỹ thì gọi đó là tiền cảm ơn, sòng phẳng thì gọi đó là “phí bôi chơn”, “tiền lót tay”.

Nguyên nhân của tình trạng này, có lẽ xuất phát từ cả hai phía. Nhưng trước hết phải xét đến người cán bộ ở cơ quan công quyền, nếu ai cũng công tâm, khách quan, lấy việc phục vụ người dân làm nghĩa vụ và trách nhiệm, không có thái độ bề trên, ban ơn, hạch dịch, “hành là chính” thì chắc chắn “tệ nạn” lót tay sẽ giảm đi đáng kể!

Điều 33 Luật Hộ tịch quy định rằng: “Ngay sau khi nhận giấy tờ theo quy định tại khoản 1 Điều này, nếu thấy việc khai tử đúng thì công chức tư pháp - hộ tịch ghi nội dung khai tử vào Sổ hộ tịch, cùng người đi khai tử ký tên vào sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch UBND cấp xã cấp trích lục cho người đi khai tử”. Như vậy, pháp luật quy định giải quyết thủ tục đăng ký khai tử là giải quyết ngay, không cần phải hẹn, chỉ trừ một số trường hợp nếu thấy hồ sơ giấy tờ người dân cung cấp chưa đầy đủ, cần xác minh thì mới hẹn lại.