Gặp nhau cuối năm: Bí mật loại bánh được “Táo Xã Hội” mang lên thiên đình

Bắc Ninh: Trường hợp thứ 3 dương tính với Covid-19 sống cùng một nhà với hai bệnh nhân

Bắc Ninh: UBND tỉnh ra Thông báo hỏa tốc chỉ đạo công tác phòng, chống đại dịch Covid-19 ngay trong đêm

Đến hẹn lại lên, vào tối 30 tết âm lịch, chương trình Gặp nhau Cuối năm lại phát sóng trong chuỗi Seri Chào xuân Năm mới của Đài truyền hình Việt Nam (VTV).

Chương trình năm nay vẫn có đầy đủ sự tham gia của các nghệ sĩ chủ chốt với kinh nghiêm nhiều năm diễn xuất Gặp nhau Cuối năm như: Xuân Bắc (trong vai Nam Tào), Công Lý (trong vai Bắc Đẩu), Tự Long (trong vai Gtaos xã Hội), Quang Thắng (trong vai Táo Giao thông), Vân Dung (trong vai Táo Y tế), Quốc Khánh (trong vai Ngọc Hoàng)…

Theo Tiến sỹ Nguyễn Thị Thanh Nga, Giảng viên trường Học viện Báo chí và Tuyên truyền thì Gặp nhau Cuối năm là một trong những chương trình được nhiều người dân mong đợi nhất.

Nó không chỉ mang đến tiếng cười, giây phút vui vẻ cho khán giả mà còn để cho mỗi người khi xem phải suy ngẫm, phải thấm với những vấn nạn, những tồn tại tiêu cực đã và đang tồn tại trong xã hội trong một năm vừa qua.

Có thể nói, chương trình là tiếng cười chua chát, tiếng cười châm biếm và sau cùng là sự cảnh tỉnh mỗi người trước những vấn đề còn tồn đọng trong xã hội.

Trong phần đầu chương trình, khá nhiều khán giả bị tò mò vì một loại bánh đã được Táo Xã Hội mang lên tận thiên đình để cho Nam Tào và Bắc Đẩu: Bánh phu thê.

Vậy loại bánh này có gì đặc biệt mà khiến cho Tư lệnh của một ngành phải cất công mang từ hạ giới lên thiên đình?

Bánh phu thê (hay được gọi chệch là bánh su sê hoặc bánh xu xuê) là một loại bánh ngọt cổ truyền của Việt Nam. Làng Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh là nơi đầu tiên làm ra loại bánh này. Theo một số sử sách tại Bắc Ninh còn lưu giữ được đến ngày nay thì tên bánh được đích thân vua Lý Anh Tông đặt cho.

Một chiếc bánh phu thê muốn được làm ra đủ tiêu chuẩn, người ta phải chọn loại gạo nếp cái hoa vàng thơm ngon. Gạo này đem vo sạch, để ráo nước và dùng cối giã chứ không được xay bằng máy rồi lọc lấy tinh bột gạo.

Một cân gạo nếp cái hoa vàng thường chỉ lấy được 4 lạng tinh bột. Bột lọc đó lại đem xay cho thật nhuyễn rồi phơi hoặc sấy khô để qua 15 ngày mới đem ra làm bánh, nếu làm ngay thì bánh sẽ nát.

Nhân của bánh phu thê chủ yếu là đỗ xanh được ngâm kỹ, đãi sạch vỏ, hấp chín, nghiền mịn, thắng với đường và trộn lẫn vài sợi dừa đã được nạo nhỏ. Khi ăn, bánh thường được cắt làm bốn nên quá tình làm, người làm sẽ cho thêm phía trong nhân bánh 4 hạt sen ở 4 góc.

Bóc chiếc bánh ra, ta sẽ thấy bánh có màu vàng ươm trong suốt nhìn rõ những sợi dừa nạo nhỏ rắc lẫn bên trong trông thật hấp dẫn. Màu vàng của vỏ bánh được tạo thành từ quả dành dành (một laoji quả gia vị dùng để làm màu cho đồ ăn.

Người làm bánh đem quả dành dành phơi khô, khi nào làm bánh thì ngâm vào nước sôi để chiết xuất nước có màu vàng, lấy nước này trộn vào bột để tạo màu bánh.

Theo truyền thống bánh được gói bằng hai thứ lá. Bên trong là lớp lá chuối chống dính, phía ngoài cùng lá lớp lá dong.

Sau khi làm bánh xong, người làm bánh sẽ cho vào nối hấp chín. Quá trình hấp chín bánh cũng yêu cầu khá khắt khe: bếp dùng để hấp phải là bếp củi, ngọn lửa trong toàn bộ quá trình phải vừa, không được quá to, không được quá nhỏ, có như vậy, bánh mới ngon.

Từ lâu, bánh phu thê đã được coi là đặc sản của tỉnh Bắc Ninh, vùng đất Kinh Bắc. Có lẽ bởi vậy mà nhà văn Thạch Lam đã phải cảm thán mà để lại cảm nhận của mình khi được thưởng thức hương vị.

“...Bánh xu xê. Cái tên kỳ khôi này ở đâu mà ra? Thứ bột vàng và trong như hổ phách ấy, dẻo và quánh dưới hàm răng, là một thứ bánh rất ngon.

Dù sao, cũng là một thứ bột thẳng thắn, vì nó dễ cho ta đoán trước để mà thèm thuồng những cái ngon ngọt hơn ẩn náu bên trong. Qua cái màu vàng óng ánh ấy, màu trắng của sợi dừa và màu vàng nhạt của đậu thêm một sắc nóng ấm và thân mật.

Tôi bao giờ cũng ưa thức ăn nào có một hình sắc đẹp đẽ cái đẹp lúc trông ngắm giúp nhiều cho cái thưởng thức lúc ăn lắm.”

Điều đặc biệt của loại bánh này cũng tương tự như cái tên của nó (phu thê) chính là cho dù được dùng để làm quà, cho, tặng hay là 1 phần sính lễ trong các đám ăn hỏi hay cưới xin thì bánh luôn luôn phải có cặp, có đôi.

Đây cũng chính là lí do vì sao bánh phu thê được coi là biểu tượng của sự gắn kết bền chặt, của tình yêu lứa đôi mà không đơn, không chiếc.

Đó là đặc trưng, là nét riêng của vùng đất Bắc Ninh – Kinh Bắc “vốn trọng chữ tình”: Trong món ăn có tình, trong đặc sản có đôi, có lứa.