Facebook bị phạt 5 tỷ vì lộ thông tin người dùng: Chỉ như một cái tát yêu

Cơ chế pháp lý nào bảo vệ quyền về đời sống riêng tư?

Bản tin Pháp luật: Bêu tên người xả rác, tè bậy - Cần xem xét quyền riêng tư

Kiếm thêm cả tỷ đô

Sau cuộc điều tra kéo dài nhiều năm của Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) về vấn đề vi phạm quyền riêng tư sau vụ bê bối Cambridge Anatalyca, khi dữ liệu của hơn 87 triệu người dùng bị sử dụng mà họ không hề hay biết cũng như cho phép. Facebook đã bị FTC tuyên phạt số tiền 5 tỷ USD. Trước đó, Facebook vẫn khẳng định, số điện thoại của khách hàng chỉ được sử dụng cho mục đích bảo mật nhưng thực ra những dữ liệu này đã bị sử dụng vào mục đích quảng cáo.

Và nghiễm nhiên Facebook là kẻ hưởng lợi. Tuy nhiên, theo Tech Crunch, 5 tỷ USD nghe có vẻ rất lớn, nhưng chỉ như một cái “tát yêu” đối với Facebook. Bởi ngay sau án phạt, thật bất ngờ khi giá cổ phiếu Facebook lại tăng mạnh 1% trong buổi giao dịch ngày thứ sáu tuần trước. Người vui mừng nhất trước thông tin này không ai khác chính là CEO Mark Zuckerberg, cổ đông lớn nhất nắm đến gần 80% cổ phiếu của Facebook.

Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn cũng lên tiếng chỉ trích và cho rằng Facebook đáng ra nên bị phạt 50 tỷ USD. Bởi doanh thu quý II/2019 của Facebook đạt gần 16,9 tỷ USD, tăng 28% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, án phạt này hầu như không ảnh hưởng gì tới việc kinh doanh của Facebook mà ngược lại nó còn đem lại lợi nhuận cho trang mạng xã hội này.

Facebook giàu có nhờ nguồn thu lớn từ quảng cáo, trong đó có việc cho phép bên thứ ba thu thập trái phép dữ liệu của người dùng để quảng cáo mục tiêu. Theo Rohit Chopra, Ủy viên bỏ phiếu chống của FTC, “phạm luật phải gánh hậu quả cao hơn là tuân thủ luật”.

Ủy viên bỏ phiếu chống thứ hai là Rebecca Kelly Slaughter cũng cho rằng: “Thực tế, giá cổ phiếu của Facebook đã tăng ngay sau khi thông tin về số tiền 5 tỷ USD được tiết lộ, cho thấy thị trường tin rằng mức phạt như thế không đủ răn đe”.

FTC cũng bị cho là điều tra và kết luận quá vội vàng trong khi sai phạm của Facebook phức tạp và diễn ra trong nhiều năm. Ngoài ra, Ủy ban này không yêu cầu phế truất CEO Mark Zuckerberg hay COO Sheryl Sandberg và cũng không có lãnh đạo nào của Facebook phải chịu trách nhiệm vì chính sách lỏng lẻo đã gây ra bê bối làm lộ thông tin cá nhân của hàng chục triệu người dùng.

Facebook sẽ phải tái cấu trúc ban giám đốc, có ủy ban bảo mật độc lập, loại bỏ quyền kiểm soát của Zuckerberg liên quan tới quyền riêng tư của người dùng. Tuy nhiên, án phạt không làm thay đổi cơ chế kinh doanh và cách thức kiếm tiền của mạng xã hội lớn nhất thế giới, vốn dựa trên việc thu thập dữ liệu cá nhân của hàng tỷ người dùng.

Họ sẽ vẫn tiếp tục phân tích khai thác những dữ liệu này để phục vụ các quảng cáo mục tiêu, cá nhân hóa. Ngoài việc phải nộp phạt 5 tỷ USD Facebook cũng sẽ phải chấp nhận hàng loạt các hạn chế, giám sát đối với hoạt động kinh doanh của mình. Cụ thể, trên mọi sản phẩm mới mà hang này phát triển trong tương lai sẽ phải đáp ứng việc đánh giá đối với quyền riêng tư của khách hàng.

Mỗi quý, những bản báo cáo đánh giá này sẽ được gửi tới giám sát bên thứ 3 và CEO của Facebook. Đồng thời, nếu muốn sử dụng dữ liệu người dùng Facebook cũng sẽ phải nêu mục đích sử dụng và có chứng nhận từ các bên thứ 3. Tuy vậy, việc truy cập dữ liệu sau đó của Facebook sẽ không bị giới hạn.

Những lời nói dối ngọt ngào

Trong bài phỏng vấn với BBC hồi 2009, CEO Mark Zuckerberg liên tục khẳng định mình sẽ không bán thông tin người dùng, tự tin đề cao hệ thống mình đã xây dựng và rằng những tùy biến bảo mật trên Facebook không hề có ở đâu khác. Zuckerberg đã khẳng định, những người đăng tải nội dung lên Facebook sẽ luôn là người nắm giữ thông tin đó.

Đây là điều tối quan trọng. Biến Facebook thành một dịch vụ đặc biệt, có thể làm cho người dùng cảm thấy họ thực sự sở hữu tài khoản của mình. Đây là thông tin của họ, chính họ mới là người nắm giữ nó. Trước câu hỏi của phóng viên chương trình “Anh sẽ không bán nó chứ”.

Chẳng ngần ngại, Mark Zuckerberg nhanh chóng khẳng định: “Không, tất nhiên là không rồi. Họ chỉ muốn chia sẻ thông tin với một vài người thôi. Họ chỉ đăng tải một tấm ảnh lên, tôi chỉ muốn cho người nhà hoặc bạn bè thời đi học xem thôi. Điều quan trọng là những thông tin như vậy chỉ dành cho một số người thôi. Người dùng có cảm giác sở hữu những gì mình tải lên và điều này rất quan trọng.

Vì nó đồng nghĩa với việc chúng tôi tin tưởng người dùng của mình và cho phép họ tự quản lý Facebook. Mark Zuckerberg khi đó cũng nhận định rằng “có sự đối nghịch giữa việc người ta muốn chia sẻ thông tin lên mạng và người ta muốn kiểm soát nó”.

Bởi theo Mark Zuckerberg, người dùng ai cũng muốn thông tin cá nhân của mình không bị lộ ra trên Internet, cùng lúc đó ai cũng mong muốn chia sẻ thông tin với những người họ muốn thôi. Vì thế, điều quan trọng là xây dựng được một hệ thống có thể làm được cả hai điều trên.

Và một lần nữa, Mark Zuckerberg quả quyết sẽ không bán hay chia sẻ những thông tin sẵn có trên Facebook chỉ trừ khi chính người dùng quyết định chia sẻ chúng. Đồng thời, vị CEO này cũng nói rằng, mô hình kinh doanh của Facebook sẽ tập trung vào quảng cáo.

Thông tin của người dùng thì vẫn sẽ là của họ. Nhưng có rất nhiều công ty và chủ thể kinh doanh muốn mua quảng cáo để thông báo về những gì họ có, gửi đi thông điệp họ muốn truyền tải, để có thể tiếp cận được nhiều người hơn. Số lượng quảng cáo trên trang tăng mjanh là vì lượng người dùng Facebook đang ngày một cao.

Nhưng trên thực tế, tới tháng 4/2018 sau những phát biểu hùng hồn cách đó 9 năm của CEO Mark Zuckerberg thì Facebook phải thừa nhận rằng, thông tin cá nhân của 87 triệu người dùng, hầu hết ở Mỹ, đã bị chia sẻ không hợp lệ với công ty tư vấn chính trị Cambridge Analytica.

Vụ bê bối dữ liệu Facebook–Cambridge Analytica liên quan đến việc thu thập thông tin nhận dạng cá nhân của 87 triệu người sử dụng Facebook mà Cambridge Analytica bắt đầu thu thập vào năm 2014. Dữ liệu này được sử dụng để gây ảnh hưởng đến ý kiến cử tri thay mặt các chính khách thuê họ. Sau khi phát hiện ra, Facebook đã xin lỗi trong bối cảnh phản đối của công chúng và tăng giá cổ phiếu.

Cách thức Cambridge Analytica thu thập dữ liệu được gọi là “không phù hợp”. Vào tháng 12 năm 2015, The Guardian đăng tin rằng Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ Ted Cruz đã sử dụng dữ liệu từ vụ bê bối này và các đối tượng của dữ liệu không biết rằng các công ty đang bán hàng và các chính khách đang mua thông tin cá nhân của họ.

Vào tháng 3 năm 2018, New York Times, Guardian và Channel 4 News đã đưa ra các báo cáo chi tiết hơn về vụ bê bối dữ liệu với thông tin mới từ cựu nhân viên của hãng Analytica của Cambridge, người đã cảnh báo Christopher Wylie, người cung cấp thông tin rõ ràng hơn về quy mô thu thập dữ liệu, các thông tin cá nhân bị đánh cắp, và thông tin liên lạc giữa Facebook, Cambridge Analytica, và các đại diện chính trị đã thuê Cambridge Analytica sử dụng dữ liệu để ảnh hưởng đến ý kiến cử tri.