Đưa hệ thống Tòa án lên Cổng dịch vụ công quốc gia – Bước đi tất yếu của nền hành chính số, xã hội số

Những năm gần đây, nhiều bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực kết nối, chia sẻ dữ liệu và cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ cao trên DVCQG. Người dân và doanh nghiệp có thể ngồi nhà đăng ký khai sinh, xin cấp giấy phép xây dựng, nộp thuế, thậm chí đăng ký xe trực tuyến.

Tuy nhiên, trong số đó, hệ thống tòa án vẫn chưa thực sự tham gia sâu. Việc nộp đơn kiện, tra cứu tiến độ vụ án, nhận thông báo tố tụng... phần lớn vẫn phải thực hiện trực tiếp tại trụ sở hoặc qua đường bưu điện, gây mất thời gian và chi phí, nhất là đối với người dân ở vùng sâu, vùng xa.

Ảnh minh hoạ

Một thẩm phán tại TP HCM chia sẻ: “Tòa án vẫn có hệ thống riêng để quản lý án, nhưng chưa kết nối với DVCQG. Điều này làm hạn chế khả năng khai thác dữ liệu tập trung, thiếu tiện lợi cho người dân, và giảm hiệu quả phối hợp với các cơ quan khác.”

Việc chưa tích hợp hệ thống tòa án vào Cổng dịch vụ công quốc gia không chỉ khiến người dân, doanh nghiệp gặp khó khăn, mà còn làm chậm tiến trình công khai, minh bạch và cải cách tư pháp – vốn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách.

Ở góc độ vĩ mô, đây là điểm nghẽn trong xây dựng Chính phủ số và nền tư pháp số – trụ cột quan trọng của nền kinh tế số, xã hội số. Khi thiếu dữ liệu kết nối từ tòa án, các cơ quan như thi hành án, cơ quan công chứng, ngân hàng… cũng khó thực hiện liên thông, gây ách tắc trong xử lý thủ tục.

Theo nhiều chuyên gia, việc số hóa và đưa hệ thống tòa án lên DVCQG không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn đòi hỏi ý chí chính trị mạnh mẽ và sự thay đổi tư duy trong hoạt động xét xử. Cụ thể, cần: Xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử dùng chung, kết nối liên thông giữa tòa án với cơ quan điều tra, viện kiểm sát, thi hành án, cơ quan công chứng; Triển khai các dịch vụ công trực tuyến như: nộp đơn khởi kiện, tra cứu lịch xét xử, nhận kết quả bản án, theo dõi tiến trình giải quyết vụ án. Hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm bảo thông tin cá nhân và bí mật xét xử được bảo vệ an toàn.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với mục tiêu đến năm 2030 cơ bản hoàn thành xây dựng Chính phủ số. Trong đó, tòa án số là một hợp phần không thể thiếu.

Việc sớm đưa hệ thống tòa án lên Cổng dịch vụ công quốc gia sẽ góp phần: Rút ngắn thời gian, chi phí giải quyết vụ án; Tăng tính công khai, minh bạch; Thúc đẩy niềm tin của người dân vào nền tư pháp. "Muốn có nền tư pháp hiện đại, minh bạch thì không thể để tòa án đứng ngoài tiến trình số hóa.”

Đây chính là lúc cần một quyết định mạnh mẽ để biến cải cách thành hiện thực, chứ không chỉ dừng ở chủ trương, văn bản.