Đưa “Bình dân học vụ số” đến gần người dân vùng biên Hoành Mô

Hoành Mô là địa bàn biên giới của TP Quảng Ninh, đời sống người dân gắn với bản làng, sản xuất và những phong tục, tập quán đã hình thành qua nhiều thế hệ.

Với 95% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Hoành Mô có những đặc thù riêng trong quá trình đưa các chủ trương, nhiệm vụ mới vào cuộc sống.

Trong điều kiện đó, khoảng cách về khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư có thể trở thành một trở ngại nếu việc phổ cập kỹ năng số chỉ được thực hiện bằng những phương thức truyền thống.

Từ đặc thù địa bàn, “Bình dân học vụ số” được triển khai theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận, lấy những nhu cầu thường nhật của người dân làm điểm bắt đầu.

Không nặng về lý thuyết, chương trình tập trung hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, thanh toán điện tử, ngân hàng số và kỹ năng nhận diện, phòng ngừa lừa đảo trên không gian mạng.

Trước đặc thù trên chiều ngày 17/9, tại xã Hoành Mô đã diễn ra chương trình " Bình dân học vụ số - cùng học, cùng làm cùng chuyển đổi số".

Đây là chương trình do Ngân hàng TMCP Tiên Phong, Trung tâm Bán lẻ Hạ Long phối hợp với Đồn Biên phòng Cửa khẩu Hoành Mô và UBND xã Hoành Mô tổ chức, hướng tới người cao tuổi, đoàn viên, tổ dân phố và nhân dân từ 15 tuổi trở lên.

Điểm cốt lõi của chương trình là đưa chuyển đổi số về đúng những việc người dân đang cần.

Từ chiếc điện thoại quen thuộc, học viên được hướng dẫn từng thao tác cụ thể như đăng nhập, kiểm tra số dư, chuyển - nhận tiền, thanh toán bằng mã QR và kiểm tra lịch sử giao dịch.

Với những người chưa quen công nghệ, từng thao tác được hướng dẫn trực tiếp, chậm rãi, có tương tác.

Cách làm này giúp người học không chỉ nghe mà còn tự thực hành, tự đặt câu hỏi và xử lý những tình huống có thể gặp trong đời sống.

Thượng tá Nguyễn Thanh Hoàng, Bí thư Đảng ủy, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cửa khẩu Hoành Mô, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng TP Quảng Ninh, cho rằng kỹ năng số ngày càng trở thành một phần thiết yếu trong đời sống, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới về bảo đảm an toàn cho người dân trên môi trường mạng.

“Ở địa bàn biên giới, việc tuyên truyền để người dân biết sử dụng công nghệ và biết tự bảo vệ mình trước những nguy cơ trên mạng rất quan trọng.

Khi gặp thông tin bất thường, bà con cần bình tĩnh, không vội làm theo, phải kiểm tra và xác minh trước khi thực hiện”, đồng chí Hoàng chia sẻ.

Việc sử dụng ngân hàng số càng thuận tiện, yêu cầu bảo mật càng phải được đặt lên hàng đầu.

Vì vậy, chương trình tập trung hướng dẫn người dân bảo vệ mật khẩu, mã PIN, mã OTP; không cung cấp thông tin bảo mật cho người khác, không đọc OTP qua điện thoại và luôn kiểm tra kỹ thông tin trước khi chuyển tiền.

Nội dung được người dân quan tâm đặc biệt là nhận diện lừa đảo trên không gian mạng. Những thủ đoạn giả danh công an, ngân hàng; thông báo tài khoản sắp bị khóa; yêu cầu cập nhật thông tin qua đường link; thông báo trúng thưởng hay giả danh người thân cần chuyển tiền gấp được đưa thành các tình huống cụ thể để người tham gia cùng phân tích.

Thay vì phải ghi nhớ quá nhiều dấu hiệu, người dân được hướng dẫn một nguyên tắc ngắn gọn, đó là”dừng lại, kiểm tra, xác minh”. Khi có yêu cầu bất thường, không chuyển tiền, không cung cấp thông tin và chủ động xác minh qua các cơ quan, đơn vị, kênh liên hệ chính thức.

Ông Lê Ngọc Thành, thôn Đồng Văn, xã Hoành Mô, TP Quảng Ninh, cho biết cách hướng dẫn trực tiếp giúp bà tự tin hơn khi sử dụng các ứng dụng trên điện thoại.

“Trước đây tôi dùng điện thoại nhưng có những thao tác vẫn còn ngại vì sợ nhầm. Được hướng dẫn từng bước, tôi thấy không quá khó. Điều quan trọng nhất tôi nhớ là phải giữ kín thông tin tài khoản, không cung cấp OTP và kiểm tra thật kỹ trước khi chuyển tiền”, ông Thành nói.

Từ một buổi học, vấn đề đặt ra không chỉ là biết thêm một vài thao tác mà còn hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn. Đó là không vội vàng trước những thông tin bất thường, không bấm vào đường link lạ, không cung cấp OTP và luôn kiểm tra trước khi xác nhận giao dịch.

Không chỉ người lớn tuổi, những kỹ năng được chia sẻ trong chương trình cũng có ý nghĩa với thế hệ trẻ, những người thường xuyên sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội và các ứng dụng số.

Với học sinh ở địa bàn biên giới, việc được trang bị kỹ năng nhận diện thông tin bất thường, bảo vệ tài khoản và giao dịch an toàn cũng là cách chủ động tự bảo vệ mình trong môi trường số.

Cháu La Hữu Duy, học sinh lớp 12A2, Trường THCS&THPT Hoành Mô, trú tại thôn Cửa khẩu, xã Hoành Mô, cho biết những nội dung được hướng dẫn khá gần với những việc em và gia đình sử dụng hằng ngày.

“Em thấy những kiến thức này rất thiết thực, nhất là cách nhận biết các cuộc gọi, tin nhắn hoặc đường link có dấu hiệu lừa đảo. Em cũng hiểu rõ hơn việc phải bảo mật mật khẩu, mã OTP và không chuyển tiền khi chưa xác minh thông tin. Những điều mình biết có thể nhắc lại cho bố mẹ, người thân để mọi người cùng sử dụng công nghệ an toàn hơn”, Duy chia sẻ.

Từ một buổi học, vấn đề đặt ra không chỉ là biết thêm một vài thao tác mà còn hình thành thói quen sử dụng công nghệ an toàn. Đó là không vội vàng trước những thông tin bất thường, không bấm vào đường link lạ, không cung cấp OTP và luôn kiểm tra trước khi xác nhận giao dịch.

Khi một học sinh có thể mang những kiến thức ấy về nhắc lại với cha mẹ, người thân, kỹ năng số cũng bắt đầu vượt ra khỏi phạm vi lớp học để đi vào từng gia đình.

Sự phối hợp giữa lực lượng biên phòng, chính quyền địa phương và đơn vị ngân hàng vì thế tạo thành một cách làm khá rõ, đó là đưa kiến thức số đến gần người dân, bắt đầu từ những nhu cầu cụ thể trong đời sống.

Những nội dung về công nghệ, ngân hàng số và an toàn mạng không được truyền tải bằng những thuật ngữ xa lạ, mà bằng chính những tình huống người dân có thể gặp trong một cuộc gọi, một tin nhắn hay một giao dịch trên điện thoại.

Chương trình cũng đặt ra hướng tiếp cận lâu dài thay vì chỉ dừng ở một buổi tuyên truyền. Người dân cần được tiếp tục hướng dẫn, thực hành và chia sẻ kỹ năng; những người đã thành thạo có thể hỗ trợ người thân, nhất là người lớn tuổi. Với học sinh, những kỹ năng này có thể tiếp tục được lan tỏa từ nhà trường về gia đình, từ mỗi người đến cộng đồng.

Kết thúc 60 phút, người dân có thêm những kỹ năng có thể áp dụng ngay, đó là sử dụng ngân hàng số, bảo vệ tài khoản, nhận diện dấu hiệu lừa đảo và quan trọng nhất là biết dừng lại, kiểm tra trước một giao dịch bất thường.

Với xã Hoành Mô, nơi đặc điểm dân cư, điều kiện địa bàn và đời sống cộng đồng đặt ra những yêu cầu riêng, phổ cập kỹ năng số cần tiếp tục được đưa về cơ sở bằng những cách làm cụ thể như vậy.

Cùng học, cùng làm, cùng chuyển đổi số để công nghệ không tạo thêm khoảng cách, mà trở thành công cụ giúp người dân thuận tiện hơn trong cuộc sống và chủ động hơn trước những rủi ro trên không gian mạng./.