Dự án Khu thương mại Amata ở Đồng Nai: “Đất vàng” hơn 17 năm vẫn chưa thôi dang dở
Sau gần hai thập kỷ kể từ khi được cấp phép, dự án Khu thương mại Amata tại phường Long Bình (Đồng Nai) vẫn loay hoay giữa những lần điều chỉnh, gia hạn và giải phóng mặt bằng. Dù nằm ở vị trí “đất vàng” ngay cửa ngõ khu công nghiệp Amata, nhiều hạng mục vẫn chỉ dừng ở mức cơ sở hạ tầng thô. Dự án từng được kỳ vọng trở thành biểu tượng thương mại – dịch vụ hiện đại của Đồng Nai, nay lại là điển hình của sự lãng phí đất đai và trì trệ đầu tư.
Từ dự án biểu tượng đến hành trình qua ba lần điều chỉnh
Khu thương mại Amata được cấp giấy chứng nhận đầu tư lần đầu vào tháng 8/2007, do Công ty Cổ phần Đô thị Amata Biên Hòa làm chủ đầu tư.
Dự án có quy mô hơn 19,06 ha, tổng vốn đầu tư gần 586 tỷ đồng, định hướng trở thành tổ hợp thương mại – dịch vụ – nhà ở cao cấp gắn liền khu công nghiệp Amata.
Thời điểm đó, Amata được xem là “đầu tàu FDI” của Đồng Nai, góp phần định hình diện mạo đô thị công nghiệp mới.
Tuy nhiên, đến nay, dự án vẫn chưa hoàn tất giai đoạn đầu tư hạ tầng kỹ thuật.
Theo giấy chứng nhận đầu tư điều chỉnh mới nhất do Sở Tài chính Đồng Nai cấp ngày 1/4/2025, chủ đầu tư mới chỉ hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng, phần diện tích còn lại 2,175 ha dự kiến kéo dài đến tháng 12/2026.
Trong khi đó, phần lớn diện tích hơn 16 ha còn lại dù đã khai thác thương mại, vẫn chưa có công trình nào mang tính biểu tượng như kỳ vọng ban đầu.
Từ năm 2007 đến nay, dự án đã trải qua ba lần điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư (2017, 2023, 2025) và một lần điều chỉnh vốn góp.
Tỷ lệ vốn chủ sở hữu chỉ khoảng 20%, còn lại huy động từ nguồn tín dụng và hợp tác thương mại.
Tiến độ chậm và những dấu hỏi quanh “đất vàng bỏ hoang”
Theo quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt tại Quyết định 2058/QĐ-UBND ngày 9/8/2010, Khu thương mại Amata gồm nhiều phân khu chức năng như thương mại - dịch vụ (7,1 ha), nhà ở (3,6 ha), cây xanh - quảng trường (3,2 ha), giao thông (2,1 ha), cùng các khu giáo dục, y tế và thể thao.
Thế nhưng sau 17 năm, nhiều khu vực vẫn chỉ là bãi đất trống hoặc công trình dở dang.
Những lô đất ven Xa lộ Hà Nội và đường Amata vốn được xem là “vàng ròng” đang bị bỏ phí, gây bức xúc trong dư luận.
Giai đoạn 2008 - 2016, chủ đầu tư từng hoàn thiện một số hạng mục như Tòa nhà Trung tâm Amata và Quảng trường Amata, song quy mô chỉ chiếm phần nhỏ.
Từ 2017 đến nay, hầu hết công việc vẫn xoay quanh “hoàn tất thủ tục đất đai, đầu tư hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang cảnh quan”.
Tình trạng giậm chân tại chỗ kéo dài khiến dự án gần như mất đi giá trị thương mại ban đầu và tạo ra khoảng trống phát triển ngay giữa lòng Biên Hòa cũ.
Nhiều doanh nghiệp thứ cấp phản ánh những bất cập trong quá trình hợp tác.
Công ty TNHH ô tô Tấn Đạt Phát cho biết họ thuê lại đất từ Amata nhưng chỉ được cấp giấy chứng nhận tài sản trên đất, không có quyền sử dụng đất hợp pháp nên không thể thế chấp vay vốn ngân hàng.
Khi yêu cầu được chuyển nhượng quyền sử dụng đất đúng quy định, doanh nghiệp bị yêu cầu nộp thêm 54 tỷ đồng, khiến tranh cãi về tính minh bạch và trách nhiệm của chủ đầu tư ngày càng gia tăng.
Sẽ kiểm tra toàn diện
Trước phản ánh của doanh nghiệp và báo chí, UBND tỉnh Đồng Nai đã liên tiếp ban hành các văn bản yêu cầu kiểm tra, nổi bật là Thông báo 223/TB-UBND ngày 22/4/2024 do Phó Chủ tịch tỉnh Võ Văn Phi ký.
Văn bản giao Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở KH và ĐT, Sở Xây dựng, Cục Thuế và UBND TP Biên Hòa (cũ) tiến hành rà soát hồ sơ pháp lý, kiểm tra quy hoạch và hiện trạng sử dụng đất.
Kết quả được yêu cầu báo cáo trước ngày 20/5/2024 và phản hồi Báo Pháp luật Việt Nam.
Tuy nhiên, tiến độ kiểm tra tiếp tục chậm trễ.
Các văn bản tiếp theo như 7073/UBND-KTN (20/6/2024) và 11484/STNMT-QH (9/12/2024) cho thấy một số sở, ngành chưa cử người tham gia tổ công tác, khiến quá trình rà soát bị gián đoạn.
Đến nay, việc đối chiếu hồ sơ pháp lý với thực địa vẫn chưa hoàn tất, trong khi tình trạng “đất vàng bỏ hoang” tiếp tục kéo dài.
Theo đại diện Sở Tài chính Đồng Nai, hồ sơ dự án thể hiện tổng vốn đầu tư gần 586 tỷ đồng, trong đó vốn góp chiếm khoảng 20%, đúng quy định hiện hành.
Sở đã gia hạn giấy phép đầu tư theo thẩm quyền, đồng thời phối hợp với Cục Thuế rà soát nghĩa vụ tài chính của chủ đầu tư.
Cơ quan này cũng đã tham gia Tổ kiểm tra liên ngành theo chỉ đạo của UBND tỉnh, cam kết phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng và Cục Thuế trong việc tiến hành rà soát hồ sơ pháp lý, kiểm tra quy hoạch và hiện trạng sử dụng đất của dự án.
Đại diện Sở Tài chính nhấn mạnh, nếu đến tháng 12/2026 dự án vẫn chưa triển khai, cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra và xử lý theo đúng quy định pháp luật.
