Dự án khu dân cư Làng Chài Quảng Nam: Cơ quan điều tra áp dụng căn cứ buộc tội có đúng quy định pháp luật?

Căn cứ buộc tội là văn bản hành chính liệu có thể áp dụng trong vụ án Khu dân cư làng chài Điện Dương?

Vụ cựu Chủ tịch phường Điện Dương (Quảng Nam) bị truy tố: Cần xem xét toàn diện vụ án, xử lý đúng người, đúng tội

Vụ Chủ tịch phường Điện Dương (Quảng Nam) bị truy tố: Cơ quan điều tra thừa nhận các sai sót tố tụng

Quảng Nam: Nguyên Chủ tịch phường Điện Dương bị khởi tố, nhiều "điểm mờ" cần được làm rõ, tránh gây oan sai?

Lộ chứng cứ cán bộ TTPTQĐ sao chép biên bản kiểm kê để “rút ruột” tiền tỷ!

Liên quan tới sự việc này, ngày 10/4/2021, Báo Pháp luật Việt Nam có bài viết “Căn cứ buộc tội là văn bản hành chính liệu có thể áp dụng trong vụ án Khu dân cư làng chài Điện Dương”?

Bài viết phản ánh ý kiến của ông Đinh Hùng Liên, nguyên Chủ tịch UBND phường Điện Dương, Điện Bàn, Quảng Nam cho rằng, Công an tỉnh Quảng Nam có dấu hiệu hiểu sai và bỏ qua nhiều quy định của pháp luật về bồi thường để cáo buộc gây thiệt hại cho Nhà nước hơn 1 tỷ đồng tại dự án Khu dân cư dịch vụ - du lịch Làng Chài, phường Điện Dương, thị xã Điện Bàn (dự án Làng Chài).

Trong khi đó, nhiều văn bản đều khẳng định việc thẩm định, áp giá bồi thường thuộc trách nhiệm của TTTPTQĐ.

Trước đó, ngày 23/10/2017, qua thanh tra công tác bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng dự án, UBND thị xã Điện Bàn đã ban hành Kết luận số 579/KL-UBND chỉ ra hàng loạt các sai phạm của TTPTQĐ và một số đơn vị liên quan.

Xét thấy có dấu hiệu tội phạm, UBND thị xã Điện Bàn đã chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, làm rõ hành vi của tổ chức, cá nhân.

Theo đó, kết luận thanh tra đã chỉ rõ “TTPTQĐ là đơn vị chịu trách nhiệm lập phương án chi tiết đối với từng tổ chức, cá nhân, hộ gia đình bị thu hồi đất trên cơ sở tổng hợp số liệu kiểm kê, xử lý các thông tin liên quan của từng trường hợp; áp dụng tính giá bồi thường về đất, tài sản; áp dụng pháp luật để xác định mức bồi thường cho từng hộ, trình cơ quan chuyên môn thẩm định và UBND thị xã phê duyệt”.

Thực hiện trách nhiệm trên, trong quá trình lập hồ sơ bồi thường, TTPTQĐ đã lập biên bản kiểm kê công trình trên đất của 21 trại tôm (trong đó có 2 trại tôm mã số 4 và 20 ký hợp đồng thuê đất số 51b, 52b do ông Liên ký) làm cơ sở trình phê duyệt phương án không phải là biên bản kiểm kê thực tế.

Cán bộ TTPTQĐ Điện Bàn đã sao chép lại từ biên bản kiểm kê thời điểm năm 2010 và kiểm kê bổ sung năm 2015.

Qua kiểm tra, UBND thị xã Điện Bàn phát hiện một số trường hợp biên bản kiểm kê không thể hiện sơ đồ, nhà cửa, vị trí, nguồn gốc của thửa đất thu hồi.

Biên bản kiểm kê thực tế bổ sung năm 2015 của một số hộ trong đó có ông Văn Đức Liễu không có đầy đủ các thành phần tham gia, chỉ có ký xác nhận của chủ hộ và cán bộ TTPTQĐ.

Bên cạnh đó, Hội đồng thẩm định hồ sơ dự án không căn cứ vào biên bản kiểm kê thực tế là không bảo đảm cơ sở pháp lý.

“Đồng thời, qua xác minh thực tế, chi nhánh TTPTQĐ Điện Bàn không thực hiện việc niêm yết công khai tại trụ sở UBND phường, địa điểm khu dân cư nơi có đất thu hồi để lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ theo quy định là vi phạm khoản 2, Điều 69 Luật Đất đai năm 2013 và khoản 2, Điều 49, Quyết định 43/2014/QĐ-UBND tỉnh Quảng Nam”- Kết luận thanh tra số 579 khẳng định.

Những sai phạm này là một trong những căn cứ khiến TTPTQĐ lập phương án bồi thường trình phê duyệt, áp dụng mức giá không đúng quy định của pháp luật, làm tăng giá trị bồi thường hơn 4,7 tỷ đồng.

Cơ quan điều tra áp dụng các căn cứ buộc tội có đúng với quy định của pháp luật?

Được biết, từ kết quả thanh tra, Công an tỉnh Quảng Nam đã vào cuộc xác minh và khởi tố hàng loạt cán bộ.

Trong đó, Công an tỉnh Quảng Nam đã khởi tố, bắt tạm giam các bị can Lê Tự Trung (SN 1967), Nguyễn Ngọc Đãi (SN 1974), nguyên cán bộ TTPTQĐ thị xã Điện Bàn, Trần Việt Hùng (SN 1979), cán bộ thẩm định Phòng TN&MT.

Đối với ông Đinh Hùng Liên, nguyên Chủ tịch UBND phường Điện Dương khởi tố bổ sung theo quyết định số: 48/PC03 ngày 05/03/2020 về tội ‘Vi phạm các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất”.

Điều đáng nói là, việc kết tội và áp dụng các văn bản pháp luật của cơ quan điều tra có nhiều bất hợp lý, chưa được làm rõ, gắn liền trách nhiệm của các cá nhân.

Trong vụ án này, ông Đinh Hùng Liên ở cương vị Chủ tịch UBND phường là người chịu trách nhiệm hỗ trợ và phối hợp trong công tác bồi thường, tuyên truyền, trách nhiệm chính về xác lập hồ sơ, chi trả bồi thường là của TTPTQĐ thị xã Điện Bàn (Căn cứ theo quyết định số 4648/QĐ-UBND ngày 15/6/2016 của UBND Thị xã Điện Bàn, cá nhân ông Lê Tự Trung giao nhiệm vụ cho Nguyễn Ngọc Đãi (cán bộ TTPTQĐ thị xã Điện Bàn- thành viên tổ giải phóng mặt bằng số 1) chịu trách nhiệm chính cùng tổ giải phóng mặt bằng trong việc kiểm kê và Nguyễn Ngọc Đãi là người trực tiếp lập phương án bồi thường dự án.

Kết luận thanh tra của UBND thị xã Điện Bàn đã khẳng định trách nhiệm của TTPTQĐ là việc thẩm định, áp giá bồi thường.

Đồng thời, kết luận cũng chỉ rõ: Điều 2 của tất cả hợp đồng cho thuê đất giữa UBND phường với các hộ dân (bao gồm 2 hợp đồng số 51b và 52b do ông Liên ký) đều thể hiện rõ “trong thời gian hợp đồng, nếu Nhà nước và địa phương có chủ trương thu hồi đất thì bên B (các hộ dân) có trách nhiệm hoàn trả lại diện tích đã thuê, tự tháo dỡ những trang thiết bị, vật kiến trúc có trên diện tích đất thuê”.

“Điều đó có nghĩa, hai bên đã có sự thoả thuận về tài sản trên đất này khi có chủ trương thu hồi đất các hộ dân có trách nhiệm hoàn trả lại diện tích đất đã thuê và tự tháo dỡ những trang thiết bị, vật kiến trúc có trên diện tích đất thuê, thoả thuận này là phù hợp theo quy định tại khoản 2, Điều 173 Bộ Luật dân sự 2005”- Kết luận 579 khẳng định.

Từ những căn cứ này, ông Liên cho rằng: “Tôi hoàn toàn không được giao và tham gia cùng cán bộ TTPTQĐ trong việc, thẩm định áp giá bồi thường.

Vì vậy, Công an tỉnh Quảng Nam không thể lấy hành vi sai phạm của cá nhân, tổ chức đã đánh giá, sử dụng sai các giấy tờ hồ sơ pháp lý rồi “đánh đồng” bắt người khác phải chịu tội cùng. Điều này là hoàn toàn bất hợp lý và trái với nguyên tắc áp dụng luật theo quy định”.

Nhìn nhận sự việc, luật sư Nguyễn Mạnh Linh - Giám đốc Công ty Luật Tân Đại Thịnh và Cộng sự, Đoàn Luật sư TP.Hồ Chí Minh cho rằng: Cơ quan điều tra đã không xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng cá nhân, tổ chức trong đó xác định sai phạm thuộc về ai, tại giai đoạn nào.

Chính từ những sai sót trong nhận định và không xác định rõ mối quan hệ nhân quả của hành vi phạm tội, cơ quan điều tra Công an tỉnh Quảng Nam đã khởi tố ông Liên theo khoản 3, Điều 230, Bộ Luật hình sự 2015 là không đúng, trái với quy định của pháp luật và nguyên tắc trong quá trình định tội.

Việc dựa vào ông Liên ký kết hai hợp đồng cho thuê trại tôm đối với ông Văn Đức Thắng và ông Lê Thanh Sáu với số 51b/HĐ-KT ký ngày 20/12/2015 và Hợp cho thuê mặt bằng số 52b/HĐ-KT ký ngày 21/12/2015 để làm căn cứ buộc tội bị can Đinh Hùng Liên cũng không có cơ sở.

Trong khi hai hợp đồng này hoàn toàn không có giá trị pháp lý, căn cứ để bồi thường vì nội dung thể hiện rất rõ điều khoản trong trường hợp nhà nước thu hồi đất thì bên thuê phải tự tháo dỡ, không được hưởng bồi thường.

Hơn nữa, việc cơ quan điều tra và Viện KSND tỉnh Quảng Nam vin vào việc ký hai hợp đồng này dẫn đến thất thoát tiền ngân sách nhà nước đền bù cũng không có cơ sở.

Vì bên cạnh việc hai hợp đồng này không phải là hồ sơ để xác lập việc bồi thường mà do cán bộ Trung tâm Quỹ đất tự ý đưa vào hồ sơ để làm căn cứ bồi thường để rồi cơ quan điều tra quy kết đây là hành vi trực tiếp để gây thất thoát, trách nhiệm đối với ông Liên.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin.