Đối với tội phạm tham nhũng: Cần phong tỏa tài sản trước khi có quyết định khởi tố bị can

Tham nhũng là trở lực nghiêm trọng đối với chiến lược phát triển quốc gia, cản trở tăng trưởng kinh tế và những nỗ lực xóa đói giảm nghèo…

Thực tế cho thấy, việc đấu tranh phòng, chống tham nhũng đã vô cùng khó khăn. Thế nhưng, việc thu hồi tài sản do tham nhũng mà có còn khó khăn hơn nhiều.

Rất nhiều đối tượng tham nhũng đã tẩu tán tài sản hoặc hợp thức hóa tài sản trước khi bị khởi tố. Điều này không hiếm, đã và đang gây ảnh hưởng tới công chúng, làm xói mòn niền tin vào luật pháp.

Nhiều chuyên gia tội phạm học cho rằng, đối với tội phạm tham nhũng, Tòa án có quyền phòng tỏa tài sản của nghi can trước khi điều tra.

Hay đấu tranh phòng chống tội phạm tham nhũng, cần song hành với việc phong tỏa tài sản ngay. Tuy nhiên, còn nhiều bất cập và thiếu chặt chẽ từ những quy định của pháp luật.

Làm thế nào để vô hiệu hóa và ngăn chặn kịp thời việc tẩu tán tài sản do tham nhũng mà có? Đây là câu hỏi mà dư luận đang đặt ra cho những người thực thi pháp luật, trong việc phòng, chống tội phạm tham nhũng.

Trả lời câu hỏi trên của PV Phapluatplus.vn, TS Lê Đăng Doanh, Trưởng bộ môn Luật Hình sự, Trường Đại học Luật Hà Nội cho biết: Đối với tội phạm tham nhũng, bên cạnh việc xử lý hình sự đối với người phạm tội, cần song hành việc phong tỏa tài sản.

Theo quy định của một số nước về phòng, chống tội phạm tham nhũng, thì công tác phong tỏa tài sản được thực hiện trước khi có quyết định khởi tố bị can.

Và họ làm rất chặt chẽ, nghiêm minh và khẩn trương. Ở Việt Nam việc áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời, phong tỏa tài sản được quy định tại các Điều 113,114 Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS).

Tuy nhiên, còn nhiều bất cập, nếu áp dụng đối với tội phạm tham nhũng. Do đó, đấu tranh phòng, chống tham nhũng phải kết hợp chặt chẽ giữa tích cực phòng ngừa, chủ động phát hiện và kiên quyết xử lý nghiêm minh, kịp thời những người có hành vi tham nhũng, bao che, dung túng, tiếp tay cho tham nhũng.

Mặt khác, nên có quy định của pháp luật, giao quyền cho cho cơ quan điều tra (Tòa án, VKS, Công an) để phong tỏa tài sản của người phạm tội hoặc nghi can (chủ thể của tội tham nhũng).

Tuy nhiên, cần phải có căn cứ cơ sở rõ ràng, để tránh tình trạng, cán bộ có thể lạm quyền, gây ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của nghi can. Giao quyền đồng thời phải có cơ chế kiểm soát chặt chẽ quyền lực đó.

Về mặt thực tiễn, nên phòng tội phạm tham nhũng hơn là chống. Bởi lẽ, khi đã xảy ra rồi thì việc thu hồi tài sản, đối với tội phạm tham nhũng là vô cùng khó khăn, phức tạp.

Và điều nguy hiểm hơn, tham nhũng là trở lực nghiêm trọng đối với chiến lược phát triển quốc gia, cản trở tăng trưởng kinh tế và những nỗ lực xóa đói giảm nghèo…

Khiến cho đất nước trở nên bất ổn, người dân thiếu thượng tôn vào pháp luật.

Giải pháp nào để thu hồi tài sản do tham nhũng mà có? Trước đó, hồi tháng 9/2017, Cơ quan An ninh điều tra - Bộ Công an đã có Công văn 817 điều tra 9 dự án đầu tư và 31 nhà, đất công sản thuộc sở hữu nhà nước tại Đà Nẵng từ năm 2006 đến nay. Trong đó có tổng cộng 6 dự án thuộc sở hữu của Công ty ông Phan AnhVũ hoặc liên quan đến ông. Sau các cuộc điều tra của cơ quan chức năng, bức màn bí mật về đường kinh doanh của Phan Văn Anh Vũ dần được vén lên với khối tài sản đồ sộ, đa phần trong số đó là các thương vụ thâu tóm, mua bán đất vàng một cách thần tốc và không kém phần ly kỳ. Trong các năm 2002-2016, ông Vũ giữ vị trí chủ chốt, nắm quyền kiểm soát hoặc là cổ đông lớn của hàng loạt công ty bất động sản đình đám. Vũ “Nhôm” từng bị nêu tên trong kết luận của Thanh tra Chính phủ liên quan đến sai phạm của Đà Nẵng trong quản lý và sử dụng đất đai tại Đà Nẵng. Ông Vũ được cho là có tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc thao túng thị trường địa ốc Đà Nẵng và các khu đất vàng bằng cách chuyên "đẻ ra" các dự án và xin đất của Nhà nước. Cách làm của đại gia này là sau khi được phê duyệt dự án sẽ sang nhượng để kiếm chênh lệch, mang lại nguồn thu hàng trăm, thậm chí cả nghìn tỷ đồng….”.