Đổi mới sáng tạo để thành công và cống hiến nhìn từ câu chuyện của Doanh nhân Huỳnh Văn Bé
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, đưa đất nước phát triển bứt phá.
Trên tinh thần đó, nhân kỷ niệm 22 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10/2004 -13/10/2026), chúng ta cùng nhìn lại câu chuyện của Doanh nhân Huỳnh Văn Bé – Nhà Khoa học của Nhà nông, ông “Vua Muối sấy Việt Nam” để thấy một điều giản dị nhưng có sức thuyết phục: đổi mới sáng tạo không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay những lĩnh vực công nghệ cao, mà có thể bắt đầu từ chính những bài toán thực tế của đời sống, từ một cơ sở sản xuất nhỏ và từ khát vọng làm ra sản phẩm tốt hơn.
Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã đặt khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào vị trí trung tâm của mô hình phát triển mới.
Nghị quyết đồng thời nhấn mạnh vai trò tích cực của doanh nhân, doanh nghiệp và yêu cầu thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp.
Sau hơn một năm triển khai, yêu cầu đặt ra ngày càng rõ hơn: đổi mới sáng tạo phải đi từ chủ trương đến sản phẩm, công nghệ và những kết quả cụ thể; phải trở thành năng lực thực tế giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và tạo ra những giá trị mới.
Trong dòng chảy ấy, hành trình 20 năm xây dựng và phát triển của doanh nhân Huỳnh Văn Bé, chủ thương hiệu Muối sấy Ngọc Yến ở Thanh Bình, Đồng Tháp, là một minh chứng điển hình cho quyết sách đúng đắn của tinh thần Nghị quyết 57.
Hiện ông đang giữ cương vị Ủy viên Ban Chấp hành (UVBCH) Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam (nhiệm kỳ 2026-2031); UVBCH Hội Chữ thập đỏ và Hội Nạn nhân chất độc màu da cam Dioxin tỉnh Đồng Tháp (nhiệm kỳ 2026-2031); UVBCH MTTQVN xã Thanh Bình…
Năm 2025, ông vinh dự được Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao Giải thưởng Tình nguyện Quốc gia (2025): trao tặng cho doanh nhân người cao tuổi nhất có cống hiến xuất sắc…
Nhưng ít ai biết được rằng, để có được những vinh hạnh gắn liền với bao cống hiến cho xã hội, ông Huỳnh Văn Bé (ông Ba Bé) đã gầy dựng nên những giá trị lớn bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, trong gian khó ông đã tạo thành công từ nền tảng đổi mới sáng tạo trong sản xuất kinh doanh và đặt cả trái tim, khối óc vào từng sản phẩm.
Từ những chảo sấy thủ công và một xuất phát điểm nhiều gian khó, ông đã từng bước tạo dựng thương hiệu, tự nghiên cứu thiết bị phục vụ sản xuất, mở rộng thị trường, đưa sản phẩm ra nước ngoài và quan trọng hơn, biến thành quả kinh doanh thành nguồn lực để sẻ chia với cộng đồng.
Khởi nghiệp từ những chảo sấy muối thô sơ...
Nhìn vào hành trình thành công của ông Huỳnh Văn Bé, điều ấn tượng nhất không chỉ là những danh hiệu mà ông đạt được trong 20 năm phát triển và cống hiến, mà còn là điểm xuất phát rất bình dị, từ con số âm lúc ông đang nghèo có sổ.
Năm 2006, ông bắt đầu gây dựng cơ sở sản xuất muối sấy. Những ngày đầu khởi nghiệp, trong căn bếp nhỏ ở quê hương Thanh Bình, Đồng Tháp, ông Ba Bé chỉ có một sản phẩm rất đỗi bình thường: muối sấy.
Không vốn lớn, không được đào tạo bài bản về kinh doanh hay cơ khí, cũng chẳng có sẵn một công nghệ hiện đại trong tay, ông bắt đầu bằng những chảo sấy muối thủ công cho ra những mẻ muối thất bại nhiều hơn thành công.
Muối cháy, mất mùi, vón cục. Sản phẩm làm ra phải bán dạo từng con đường, ngõ hẻm, chợ nhỏ. Có lúc gia đình ông phải ngược xuôi lên TP.HCM tìm thị trường.
Khi ấy, sản xuất còn nhỏ lẻ, điều kiện máy móc hạn chế, nhiều công đoạn phụ thuộc hoàn toàn vào sức người và thời tiết. Hàng loạt bài toán nan giải về làm chủ khâu phơi, đảm bảo VSATTP, chất lượng, năng suất, chi phí, an toàn sản xuất và khả năng đáp ứng thị trường… đã khiến ông nhận ra rằng muốn đi xa, không thể mãi làm theo cách cũ.
Có thời điểm, ông mạnh dạn đặt một hệ thống sấy điện hút chân không trị giá khoảng 1 tỷ đồng từ một doanh nghiệp cơ khí tại TP Hồ Chí Minh với kỳ vọng thay thế phương thức phơi sấy truyền thống. Thế nhưng, khi đưa vào vận hành, thiết bị không đáp ứng được yêu cầu thực tế của cơ sở.
Một khoản đầu tư lớn đã trở thành thất bại. Nhưng thay vì dừng lại, ông Bé lựa chọn cách khác là tự tìm lời giải.
Dù không được đào tạo về cơ khí, nhưng ông Bé đã mạnh dạn cùng các con mày mò nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước chế tạo thiết bị phù hợp với nguyên liệu, quy trình sản xuất của mình. Năm 2016, máy sấy muối ớt ướt do ông tự nghiên cứu đã được chế tạo thành công, mở ra bước ngoặt quan trọng trong quá trình cải tiến sản xuất, nâng cao chất lượng và quy mô cung ứng thị trường.
Đây chính là điểm đáng chú ý nhất trong câu chuyện đổi mới của doanh nhân “hai lúa” này, khi sáng tạo không bắt đầu từ việc sở hữu công nghệ đắt tiền, mà bắt đầu từ việc nhận diện đúng vấn đề và quyết tâm tìm ra giải pháp.
Từ một người trực tiếp làm nghề, ông hiểu rõ những bất cập của phương thức phơi sấy thủ công. Vì vậy, sáng tạo của ông không mang tính hình thức mà xuất phát từ nhu cầu rất cụ thể: làm sao giảm sức lao động, không còn phụ thuộc quá nhiều vào thời tiết, nâng năng suất và bảo đảm chất lượng sản phẩm.
Đầu năm 2021, quá trình nghiên cứu tiếp tục được nâng lên một bước mới. Hệ thống sấy sử dụng điện trở thay thế than đá được hoàn thiện, công suất trên 500kg muối sấy khô/máy/ngày. Giải pháp không chỉ nâng năng suất mà còn góp phần giảm chi phí, giảm khí thải, giảm nhiệt độ trong nhà xưởng và cải thiện điều kiện làm việc cho người lao động.
Từ những chảo sấy thô sơ ban đầu đến thiết bị do chính mình nghiên cứu, chế tạo, hành trình ấy cho thấy một quy luật đơn giản rằng khi doanh nghiệp coi những khó khăn trong sản xuất là bài toán phải giải quyết, đổi mới sáng tạo sẽ trở thành động lực tự thân.
...Đến gặt hái vinh quang, phát triển bền vững nhờ đổi mới sáng tạo
Đổi mới sáng tạo chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra giá trị. Với ông Huỳnh Văn Bé, giá trị ấy được thể hiện trước hết bằng sự phát triển, vươn tầm của sản phẩm và thương hiệu.
Từ quy mô nhỏ lẻ, sản lượng Muối sấy Ngọc Yến từng bước tăng lên đáng kể. Năm 2017, sản lượng đạt khoảng 1.500 tấn/năm và hiện nay đã vượt 2.200 tấn/năm. Sản phẩm không chỉ được tiêu thụ rộng rãi ở cả ba miền Bắc - Trung - Nam mà còn được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Croatia… Phía sau những con số tăng trưởng ấn tượng ấy là cả một quá trình sáng tạo đổi mới liên tục.
Ông Bé cùng các con nghiên cứu, điều chỉnh sản phẩm theo khẩu vị từng vùng miền; đồng thời cải tiến mẫu mã, bao bì, đa dạng hóa quy cách đóng gói. Những dòng sản phẩm được thiết kế trang nhã hơn, trong đó có hộp giấy hướng tới sự tiện dụng và thân thiện với môi trường, giúp một sản phẩm quen thuộc có thêm giá trị khi bước vào những phân khúc thị trường mới.
Đó cũng là cách một doanh nghiệp nhỏ có thể tạo dựng năng lực cạnh tranh, bởi không nhất thiết phải bắt đầu bằng những công nghệ hào nhoáng hay cao siêu, mà bằng sự hiểu sản phẩm, hiểu khách hàng và không ngừng cải tiến.
Đáng chú ý, sáng chế máy sấy muối ớt ướt của ông đã đạt giải thưởng tại Hội thi Sáng tạo do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Đồng Tháp tổ chức năm 2017; sau đó được Hội đồng khoa học Trung ương bình chọn đưa vào Sách vàng Sáng tạo Việt Nam năm 2019. Năm 2022, ông được vinh danh “Nhà Khoa học của nhà nông”.
Từ một người nông dân, những đổi mới sáng tạo xuất phát từ thực tiễn sản xuất đã trở thành những kết quả được ghi nhận ở cấp tỉnh và Trung ương. Chính sự đổi mới sáng tạo liên tục ấy đã xây nên nền tảng cho sự phát triển bền vững của Muối sấy Ngọc Yến.
Trả lời câu hỏi của một vị Viện trưởng người Nhật về cảm nghĩ về sự thành công nhờ đổi mới sáng tạo, Nhà Khoa học của nhà nông Huỳnh Văn Bé đã đưa ra chiêm nghiệm sâu sắc: “Khi gặt hái được những sự thành công và thành quả sáng kiến hết sức bất ngờ ngoài sự mong đợi của bản thân, tôi mới nhận thấy rằng, mọi thứ trên đời đều có thể thay đổi theo hướng tích cực. Nhưng chúng ta chưa biết thay đổi hoặc biết mà chưa dám thay đổi hoặc biết, dám nhưng chưa đủ điều kiện thay đổi mà thôi”.
Hăng say cống hiến qua hoạt động xã hội, từ thiện để trả ơn cuộc đời
Nếu đổi mới sáng tạo giúp ông Huỳnh Văn Bé tạo dựng thành công trong sản xuất, kinh doanh thì tinh thần cống hiến lại tạo nên một giá trị nhân văn khác trong thành công của ông.
Suốt gần 20 năm qua, song song với hoạt động sản xuất, kinh doanh, ông còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện, nhân đạo với số tiền cho đi lên đến hàng chục tỷ đồng. Từ hỗ trợ hộ nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn đến đồng hành với học sinh, người bệnh và người lao động. Những hoạt động ấy được duy trì như một sứ mệnh trong hành trình phát triển của doanh nghiệp và là triết lý sống của ông cùng các thành viên trong gia đình.
Với những đóng góp ấy, ông được ghi nhận là một trong những điển hình tích cực trong công tác từ thiện xã hội của tỉnh Đồng Tháp và hoạt động tình nguyện cấp quốc gia.
Nói về những cống hiến không ngừng nghỉ cho xã hội, cùng những đóng góp to lớn trong công tác từ thiện, ông Ba Bé cười hiền lành cho biết: “Tôi nghĩ lại hoàn cảnh khó khăn của mình ngày xưa, hôm nay tôi đã 77 tuổi rồi nên không còn nhiều thời gian nữa để cống hiến, trả ơn cho cuộc đời, do đó tôi có nguyện vọng tăng tốc làm từ thiện trên phạm vi toàn tỉnh như một lời tri ân thiết thực nhất cho cuộc đời này.”
Không dừng lại ở việc hỗ trợ vật chất, ông Bé còn tham gia giao lưu, chia sẻ, được mời làm diễn giả truyền cảm hứng cho hơn 30.000 học sinh, sinh viên tại nhiều trường THPT, trung cấp, cao đẳng và đại học ở Đồng Tháp và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Những câu chuyện về hành trình vượt khó, lập nghiệp, sáng tạo và cống hiến được ông chia sẻ bằng chính trải nghiệm của mình, mang lại những bài học thực tế tích cực, thuyết phục và để lại ấn tượng sâu đậm, làm hành trang quý báu giúp thế hệ trẻ vững bước trong hành trình phát triển tương lai.
Từ thực tiễn trăn trở, bứt phá và phụng sự cộng đồng của chính mình, ông đúc kết 5 triết lý cốt lõi giúp các bạn trẻ định hình con đường đi tới thành công, đó là: Nghị lực phấn đấu; Niềm tin kiên định vào con đường đã chọn; Đổi mới sáng tạo; "Lấy cảm tình" người khác (nghệ thuật Đắc nhân tâm) và Cống hiến cho xã hội để tìm kiếm giá trị hạnh phúc thực sự.
Theo ông, yếu tố đầu tiên “nghị lực phấn đấu” là điều cần thiết, quan trọng nhất cần phải có để bắt đầu mọi công việc, hướng đến thành công. Đồng thời ông cũng đưa ra "Triết lý hạt muối" giúp các bạn trẻ có thể nuôi dưỡng được nghị lực phấn đấu, vượt qua “giông bão” trong hành trình lập thân, lập nghiệp. Theo đó, ông Ba Bé ví von rằng, nghị lực con người là lượng nước, còn khó khăn trong cuộc đời giống như một muỗng muối mặn. Nếu hòa muỗng muối đó vào một ly nước nhỏ, vị mặn chát sẽ làm ly nước không thể uống được. Nhưng nếu đổ muỗng muối đó vào một hồ nước lớn, vị mặn dường như biến mất. Vì thế, khi bản lĩnh và nghị lực vươn lên đủ lớn, thì mọi biến cố, khó khăn trong cuộc sống và thương trường sẽ chỉ còn là những thử thách nhỏ, dễ dàng bị dung hòa và vượt qua.
Trong dịp kỷ niệm 22 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), nhìn lại hành trình 20 năm của doanh nhân Huỳnh Văn Bé chúng ta càng hiểu rõ hơn giá trị, thêm trân quý tinh thần dám nghĩ, dám làm và không ngừng đổi mới sáng tạo.
Từ những chảo sấy muối thô sơ đến một thương hiệu vươn ra thị trường quốc tế; từ một người nông dân nghèo có sổ đã trả sổ hộ nghèo bước lên làm tỷ phú, đạt danh hiệu Nông dân sản xuất kinh doanh giỏi, rồi trở thành ông “Vua Muối sấy Việt Nam” và “Nhà Khoa học của nhà nông”, “Doanh nhân truyền cảm hứng”; từ những sáng tạo phục vụ sản xuất đến những nghĩa cử dành cho cộng đồng, hành trình ấy là một minh chứng sinh động rằng đổi mới sáng tạo có thể bắt đầu từ bất cứ đâu, miễn là người làm doanh nghiệp thực sự nhìn thấy vấn đề, kiên trì tìm lời giải và biết biến kết quả đạt được thành những giá trị lâu dài.
Tinh thần đó cũng chính là điều Nghị quyết 57 đang hướng tới: đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo từ chủ trương trở thành năng lực thực tế của từng doanh nghiệp, từng ngành, từng địa phương và toàn xã hội.
Trong giai đoạn mới, khi Chính phủ đang đẩy mạnh chuyển từ hoàn thiện thể chế sang tạo ra sản phẩm, công nghệ và kết quả cụ thể, những câu chuyện như Doanh nhân Huỳnh Văn Bé càng cho thấy sức sống và vai trò của đổi mới sáng tạo khi được bắt đầu từ thực tiễn.
Và có lẽ, giá trị đáng kể nhất trong câu chuyện của doanh nhân “hai lúa” ấy không chỉ là ông đã thành công như thế nào, mà là ông đã dùng đổi mới để tạo dựng thành công và dùng chính thành công ấy để tiếp tục cống hiến. Đúng với mục tiêu mà Nghị quyết 57 hướng đến, đổi mới phải tạo ra năng suất, sức cạnh tranh và những giá trị cụ thể cho nền kinh tế, đồng thời góp phần tạo dựng một xã hội phát triển bền vững.
Với những thành tích nổi bật trong công tác xã hội từ thiện, cùng những bước tiến vững vàng trong sản xuất kinh doanh, đến nay, cá nhân “Doanh nhân nông dân” Huỳnh Văn Bé và thương hiệu Muối sấy Ngọc Yến đã được lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các cơ quan ban ngành Trung ương và địa phương trao tặng trên 300 danh hiệu, giải thưởng cao quý từ Huân chương lao Động hạng 3, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Bằng khen, Bằng chứng nhận của các Ban, Bộ, Ngành từ Trung ương đến địa phương, đến huy chương vàng, cúp vàng, biểu tượng vàng,… của các tổ chức uy tín trong nước và quốc tế.
