Ở Ninh Bình có một món ăn khiến thực khách vô cùng thích thú, bởi cách ăn độc đáo và hương vị đặc biệt mà không có món ăn nào sánh được.
Món gỏi cá nhệch không chỉ là món ăn dân dã của người dân ven biển huyện Kim Sơn (Ninh Bình), mà còn là món ăn nổi tiếng của nhiều vùng ven biển khác. Nguyên liệu chính của món ăn hấp dẫn này chính là cá nhệch.
Cá nhệch là một loại cá rất khoẻ và hung dữ, sống được cả trong môi trường nước ngọt, nước lợ và nước mặn. Chúng thường sống ở các cửa sông, đầm phá ven biển, mình trơn nhẫy giống lươn nên rất khó bắt được chúng. Ngoài ra cá nhệch kho hay nấu đều ngon, nhưng có lẽ món gỏi cá nhệch là ngon và hấp dẫn nhất.
 |
| Cá nhệch rất khỏe và có hình dáng bề ngoài gần giống lươn. |
Làm gỏi cá không khó nhưng món ăn này đòi hỏi người làm phải thao tác thật nhanh để cá tươi và không bị tanh. Nhệch sau khi bắt về được làm sạch nhớt bằng tro hoặc nước vôi loãng. Sau khi mổ bụng bỏ ruột, đầu và đuôi, người ta lọc xương và thịt riêng.
Phần thịt nhệch được thái lát thật mỏng, bóp qua bằng chanh tươi sau đó vắt cho ráo nước và cho vào bát to, nhanh tay tẩm ướp gia vị và trộn cùng với thính làm từ gạo nếp rang vàng.
Da cá và xương được rán giòn, da thì để cuộn cùng với gỏi. Còn xương cá đem vào cối giã nhuyễn để nấu chẻo. Gỏi cá được ăn kèm với nhiều loại rau lá khác nhau nhưng bắt buộc phải có các loại như: lá bọc cách, lá sung, lá chanh rau húng, tía tô, bạc hà.
 |
| Ăn cùng món gỏi cá nhệch gồm các loại rau thơm và các loại gia vị khác. |
Nếu như nơi khác ăn gỏi kèm nước mắm thì điểm nhấn của gỏi nhệch Kim Sơn chính là chẻo nhệch (hay người dân ở đây vẫn gọi là giấm). Chẻo ăn cùng gỏi cá là bí quyết làm nên sự khách biệt, được chế biến từ xương cá rán giòn, giã nhuyễn nấu chung cùng mẻ chua, thịt ba chủ, trứng gà và các loại gia vị khác. Chẻo bày ra bát nhỏ, có màu đỏ sậm của nghệ, đặc sánh, đậm đà, vàng mỡ và thơm nức mũi.
Cách ăn vô cùng đặc biệt, sẽ khiến thực khách thích thú và hấp dẫn hơn. Để ăn món này trước hết bạn phải lấy một lá sung hoặc lá ổi bánh tẻ làm vỏ đựng, sau đó xếp lần lượt lá bọc cách, mơ, húng quế, mùi tàu, đinh lăng, rau má, bạc hà,...
Tiếp đến là cuốn hình phễu và nhồi gỏi nhệch vào giữa, tưới nước chẻo nhệch lên trên. Cuối cùng là hành khô, riềng, ớt lát mỏng rắc vào cùng. Có thể đậy miếng bánh đa vừng lên trên tuỳ khẩu vị. Để ăn món này cũng là một nghệ thuật, cuốn to quá hay nhỏ quá cũng không được.
Cảm nhận đầu tiên là vị giòn giòn, hơi chát của các loại rau, tiếp đến là vị béo ngậy của chẻo, vị ngọt bùi dai giòn của gỏi cá, vị cay, nồng, thơm, nóng của riềng, xả, ớt,... Cảm giác ngọt, béo, bùi, xen lẫn giòn dai mềm và thơm mát, cùng uống một chút rượu nếp Kim Sơn thơm thơm, cay cay khiến người ăn thấy ngon miệng rất khó diễn tả và vô cùng thích thú, ăn bao nhiêu cũng không thấy chán. Theo những người dân ở đây cho biết, ăn gỏi là phải ăn " phổng mang tợn má" mới ngon
Đến nay, cùng với thịt dê, cơm cháy, món gỏi cá nhệch đã len lỏi vào các nhà hàng, quán ăn ở Ninh Bình. Món ăn không chỉ trở thành đặc sản được nhiều người biết đến mà còn là niềm tự hào, thể hiện sự tinh tế trong cách chế biến món ăn của người dân miền biển Kim Sơn.
