Doanh nghiệp nợ hơn 11 tỷ đồng tiền lúa: Cà Mau chốt hạn cuối thanh toán, bác đề xuất trả nợ bằng gạo

Hơn nửa năm chờ tiền bán lúa

Vụ thu hoạch cuối năm 2025, nhiều hộ dân tại xã Trí Phải bán lúa thông qua các hợp tác xã để cung ứng cho Công ty TNHH Tập đoàn Nông nghiệp sạch hữu cơ Toàn Cầu (Công ty Toàn Cầu) theo chuỗi liên kết sản xuất.

Tuy nhiên, sau khi thu mua, doanh nghiệp không thực hiện thanh toán đúng cam kết. Theo cơ quan chức năng, đến nay Công ty Toàn Cầu còn nợ các hợp tác xã trên địa bàn tỉnh hơn 11 tỷ đồng, riêng ba hợp tác xã Quyết Thắng, Đoàn Phát và Tân Quý tại xã Trí Phải còn khoảng 9,5 tỷ đồng.

Việc chậm thanh toán kéo dài khiến nhiều hộ dân thiếu vốn tái sản xuất, gặp khó khăn trong chi tiêu, trả tiền thuê đất và các khoản chi phí sinh hoạt.

Ông Nguyễn Văn Phúc (ấp 6, xã Trí Phải) cho biết gia đình đã bán lúa trị giá khoảng 97 triệu đồng nhưng đến nay mới nhận được 22 triệu đồng. Theo ông, sau khi cân lúa, doanh nghiệp nhiều lần hứa thanh toán trước 30-50%, phần còn lại sẽ trả trong vòng ba ngày. Tuy nhiên, các mốc thời gian liên tục bị kéo dài, có thời điểm doanh nghiệp không thể liên lạc được, khiến người dân mất dần niềm tin.

Không chỉ nông dân chịu thiệt, các hợp tác xã cũng rơi vào thế khó khi là đơn vị trung gian trong chuỗi liên kết. Ông Lương Hồng Thắm - Phó Giám đốc Hợp tác xã Quyết Thắng, cho biết doanh nghiệp nhiều lần cam kết trả tiền nhưng đều thất hứa. Mỗi lần nhận thông tin, hợp tác xã đều thông báo cho xã viên, song việc liên tục lỡ hẹn đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của đơn vị.

Để hỗ trợ nông dân, nhiều hợp tác xã phải vay mượn, thậm chí vay nóng để tạm ứng tiền cho xã viên. Sau nhiều tháng cầm cự, nguồn lực tài chính gần như cạn kiệt trong khi khoản nợ từ doanh nghiệp vẫn chưa được giải quyết.

Chốt thời hạn thanh toán, không chấp nhận trả nợ bằng gạo

Ngày 23/7, Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau chủ trì buổi đối thoại tại UBND xã Trí Phải với sự tham gia của Sở Nông nghiệp và Môi trường, Liên minh Hợp tác xã tỉnh, UBND xã, các hợp tác xã và đại diện Công ty Toàn Cầu.

Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Minh Trung Đức - Giám đốc Công ty Toàn Cầu, thừa nhận doanh nghiệp chưa hoàn thành nghĩa vụ thanh toán và cho rằng nguyên nhân xuất phát từ khó khăn trong hoạt động kinh doanh.

Doanh nghiệp cam kết thanh toán toàn bộ tiền mua lúa bằng tiền mặt theo mức giá đã thống nhất, chậm nhất vào ngày 5/8/2026. Đối với phần chênh lệch giá theo các thỏa thuận trước đây, doanh nghiệp đề nghị tiếp tục thực hiện theo lộ trình đã thống nhất.

Riêng các hợp đồng mua bán gạo, Công ty Toàn Cầu đề xuất nhận lại gạo để cấn trừ công nợ do lượng hàng tồn kho lớn. Theo doanh nghiệp, sau khi đối trừ các khoản vật tư và chi phí đầu tư sản xuất, số tiền còn nợ các hợp tác xã khoảng 3,8 tỷ đồng.

Đại diện các hợp tác xã đồng loạt bác bỏ phương án này. Theo các đơn vị, điều người dân cần lúc này là tiền mặt để ổn định cuộc sống và đầu tư vụ sản xuất mới, không phải tiếp tục gánh rủi ro tiêu thụ lượng gạo tồn kho của doanh nghiệp.

Sau khi xem xét ý kiến các bên, cơ quan chức năng thống nhất không chấp nhận phương án cấn trừ công nợ bằng gạo.

Các bên cũng thống nhất bốn nội dung trọng tâm: chốt thời hạn thanh toán toàn bộ công nợ; thống nhất giá thu mua lúa; không thực hiện phương án trả nợ bằng gạo; tiếp tục xử lý các khoản chi phí đầu tư sản xuất còn tranh chấp.

Theo kết luận cuộc họp, trước ngày 28/7, Công ty Toàn Cầu phải hoàn tất việc rà soát, đối chiếu công nợ và báo cáo cơ quan chức năng. Nếu không phát sinh số liệu mới, kết quả chốt công nợ ngày 19/5/2026 sẽ là căn cứ thanh toán.

Doanh nghiệp phải chuyển toàn bộ tiền mua lúa cho các hợp tác xã trước ngày 5/8/2026 để chi trả cho nông dân. Đối với các khoản nợ từ hợp đồng mua bán gạo, doanh nghiệp phải thanh toán bằng tiền trước ngày 15/8/2026.

Riêng bốn hợp tác xã Hoàng Chức, Huỳnh Giao, Tân Quý và Vĩnh Phước còn vướng tranh chấp về chi phí đầu tư sản xuất sẽ tiếp tục thương lượng; nếu không đạt được thống nhất sẽ giải quyết theo quy định pháp luật.

"Lời hứa cuối cùng" của doanh nghiệp

Phát biểu tại buổi đối thoại, TS. Phạm Quốc Sử - Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, mục tiêu của chuỗi liên kết sản xuất là tạo đầu ra ổn định cho nông dân và bảo đảm lợi ích hài hòa giữa doanh nghiệp, hợp tác xã với người sản xuất. Tuy nhiên, việc doanh nghiệp không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thanh toán đã làm suy giảm niềm tin của người dân đối với mô hình liên kết.

Theo TS. Phạm Quốc Sử, qua rà soát, cơ quan chức năng đã có đủ căn cứ xác định Công ty Toàn Cầu còn nợ các hợp tác xã hơn 11 tỷ đồng. Quan điểm của UBND tỉnh Cà Mau là ưu tiên bảo đảm quyền lợi chính đáng của nông dân và yêu cầu doanh nghiệp khẩn trương thanh toán toàn bộ số tiền còn nợ.

Đại diện Sở Tư pháp Cà Mau cho biết, doanh nghiệp xác định đây là "lời hứa cuối cùng", do đó phải thực hiện đúng các cam kết đã thống nhất. Nếu tiếp tục vi phạm, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật.

Kết luận cuộc họp, Sở Tư pháp Cà Mau yêu cầu Công ty Toàn Cầu hoàn tất thanh toán tiền mua lúa trước ngày 5/8/2026 và thanh toán toàn bộ các khoản nợ còn lại trước ngày 15/8/2026. Trường hợp không thực hiện hoặc tiếp tục bội tín, doanh nghiệp sẽ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

UBND xã Trí Phải được giao phối hợp với các hợp tác xã và doanh nghiệp theo dõi việc thực hiện các cam kết, thường xuyên báo cáo UBND tỉnh để giải quyết dứt điểm vụ việc, bảo đảm quyền lợi của người dân.

Đáng chú ý, liên quan vụ việc này, UBND tỉnh Cà Mau đã chuyển toàn bộ hồ sơ, tài liệu sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh để kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật./.

Trong nghĩa