Từ ngày 1/2/2026, Thông tư số 121/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức có hiệu lực, đánh dấu bước tiến trong quản lý hải quan từ tiền kiểm sang quản trị rủi ro dựa trên dữ liệu số.
 |
| Ảnh minh họa. Nguồn Internet |
Trọng tâm của Thông tư 121 là tái thiết kế toàn diện tờ khai nhập khẩu điện tử, hướng tới chuẩn hóa dữ liệu ngay từ đầu vào. Với nguyên tắc "dữ liệu càng chi tiết, rủi ro càng thấp", ngành Hải quan sẽ quản lý xuyên suốt theo dòng hàng và đối tượng trên hệ thống số.
Việc cập nhật quy tắc Incoterms® 2020 (điển hình là quy tắc DPU) vào trị giá hóa đơn giúp đồng bộ chuẩn mực quốc tế, hạn chế sai lệch trong xác định trị giá tính thuế.
Sự thay đổi này tạo ra "luồng xanh" thực chất cho các doanh nghiệp có hồ sơ tuân thủ minh bạch.
Khi dữ liệu được số hóa và chuẩn hóa tốt, sự can thiệp trực tiếp của cán bộ hải quan sẽ giảm xuống, giúp hạn chế rủi ro tiêu cực và tiết giảm chi phí không chính thức cho doanh nghiệp.
Đối với các mặt hàng thuộc diện rủi ro về giá, doanh nghiệp không còn phải chờ đợi giải trình ngay tại cửa khẩu.
Hàng hóa được đưa thẳng vào sản xuất, kinh doanh; việc tham vấn trị giá sẽ được thực hiện trong vòng 30 ngày sau đó.
Đặc biệt, cơ chế “tham vấn một lần, sử dụng nhiều lần” (có giá trị trong 6 tháng) cùng quy trình tham vấn gián tiếp qua môi trường mạng giúp doanh nghiệp tối ưu vòng quay vốn, giảm tối đa chi phí lưu kho bãi.
Song hành với việc nới lỏng thủ tục tại cửa khẩu, cơ quan Hải quan sẽ đẩy mạnh công tác kiểm tra sau thông quan.
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng cao trách nhiệm tuân thủ, chuẩn hóa hệ thống kế toán và chứng từ để sẵn sàng đối soát.