Đề xuất sửa Luật Bảo vệ môi trường: Giảm thủ tục, thúc đẩy kinh tế xanh
Bộ Nông nghiệp và Môi trường xin ý kiến dự thảo sửa Luật Bảo vệ môi trường để thúc đẩy kinh tế xanh, cắt giảm nhiều thủ tục.
Việt Nam hiện đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển nhờ vị thế quốc tế ngày càng nâng cao cùng mạng lưới đối tác chiến lược không ngừng mở rộng. Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trên toàn cầu cũng tạo điều kiện thuận lợi để chúng ta hướng tới mục tiêu công nghiệp hóa vào năm 2030.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này lại đi kèm với những áp lực khổng lồ lên hệ sinh thái. Tình trạng ô nhiễm trong nước, nguy cơ ô nhiễm xuyên biên giới cùng việc nhập khẩu công nghệ lạc hậu đang trở thành những bài toán nan giải.
Thêm vào đó, bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt và cam kết từ Thỏa thuận Paris đòi hỏi nền kinh tế phải sớm chuyển dịch sang mô hình các-bon thấp, ưu tiên năng lượng tái tạo.
Thực tiễn từ nhiều quốc gia đã chứng minh rằng nếu bỏ qua yếu tố bảo vệ môi trường, chi phí khắc phục sẽ lớn hơn rất nhiều so với lợi ích thu được. Nếu GDP tăng trưởng nóng mà thiếu kiểm soát, hệ lụy về sức khỏe cộng đồng và thiệt hại kinh tế sẽ vô cùng nặng nề.
Do đó, nếu không có những quyết sách kịp thời, nước ta rất dễ rơi vào bẫy tiếp nhận công nghệ lạc hậu. Ngược lại, nếu tận dụng tốt cơ hội, Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo sự phát triển bền vững trong dài hạn.
Nhận thức rõ thách thức này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định việc sửa đổi, bổ sung Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 là bước đi cấp thiết. Mục tiêu cốt lõi của lần sửa đổi này không chỉ là phòng ngừa ô nhiễm từ sớm mà còn kiến tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho kỷ nguyên số và kinh tế tuần hoàn.
Theo đó, chất thải sẽ được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên quý giá cần được quản lý chặt chẽ, tăng cường tái chế để cung cấp đầu vào cho các ngành sản xuất. Đồng thời, công tác kiểm kê phát thải, dự báo, cảnh báo và công khai thông tin chất lượng môi trường không khí, nguồn nước sẽ được đẩy mạnh thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin.
Một điểm nhấn quan trọng trong dự thảo là việc cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, tháo gỡ vướng mắc để khơi thông nguồn lực, phục vụ hiệu quả cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, Bộ đề xuất đơn giản hóa các tiêu chí phân loại dự án, giúp doanh nghiệp dễ dàng xác định trách nhiệm của mình.
Các dự án đầu tư sẽ được chia thành ba nhóm cụ thể tương ứng với mức độ quản lý gồm nhóm một yêu cầu phải đánh giá tác động môi trường chi tiết, nhóm hai thực hiện đánh giá đơn giản và nhóm ba chỉ cần đăng ký môi trường hoặc cấp giấy phép trước khi triển khai.
Quy trình quản lý cũng được điều chỉnh theo hướng giảm tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm và giao phó nhiều trách nhiệm hơn cho chủ dự án. Đáng chú ý, đối với các dự án thuộc diện đánh giá đơn giản, cơ quan quản lý sẽ chỉ ban hành thông báo kết quả thẩm định thay vì phải trải qua bước phê duyệt phức tạp.
Việc phân cấp cho địa phương được đẩy mạnh tối đa, Bộ sẽ chỉ trực tiếp xử lý các dự án có quy mô tác động lớn, liên vùng hoặc liên quan đến điều ước quốc tế. Đồng thời, các dự án trong khu công nghiệp, quy mô nhỏ, không có yếu tố nhạy cảm sẽ được cắt giảm thủ tục.
Đặc biệt, các công trình trụ sở cơ quan hành chính công, cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông cũng được bổ sung vào diện không cần xin giấy phép môi trường. Hiện tại, toàn văn dự thảo đang được đăng tải công khai trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tiếp thu ý kiến rộng rãi.
