Đề xuất siết chặt quản lý hộ, cá nhân kinh doanh theo hướng tiệm cận doanh nghiệp

Trong biên bản tổng hợp ý kiến góp ý cho Hồ sơ chính sách của Dự án Luật Quản lý thuế (thay thế) do Bộ Tài chính công bố tháng 7/2025, UBND TP Hà Nội đề xuất nhiều nội dung nhằm tăng cường quản lý hộ kinh doanh, tiệm cận với mô hình doanh nghiệp.

Cụ thể, Hà Nội kiến nghị Bộ Tài chính bổ sung quy định bắt buộc hộ kinh doanh phải đăng ký tài khoản ngân hàng hoặc giao dịch điện tử phục vụ riêng cho hoạt động kinh doanh, nhằm kiểm soát dòng tiền minh bạch và hiệu quả hơn. Ngoài ra, thành phố cũng đề xuất bổ sung quy định liên thông đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế đối với hộ kinh doanh, tương tự như với doanh nghiệp, để giảm thủ tục hành chính.

Về khái niệm trong dự thảo luật, Hà Nội cho rằng định hướng bỏ cụm từ “hộ kinh doanh” thay bằng “cá nhân kinh doanh” là chưa rõ ràng và có thể gây nhầm lẫn. “Pháp luật hiện hành không có khái niệm cá nhân kinh doanh, trong khi hộ kinh doanh là một thực thể có tên gọi riêng và có đăng ký kinh doanh”, UBND TP Hà Nội nêu rõ và đề nghị cần rà soát, thống nhất lại cách định danh đối tượng quản lý cho phù hợp.

Đề xuất siết chặt quản lý hộ kinh doanh tiệm cận doanh nghiệp

Với quy định áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, Hà Nội cũng yêu cầu làm rõ ngưỡng doanh thu và tính khả thi thực tiễn, khi thị trường hiện đang phát sinh nhiều mô hình kinh doanh mới. Bộ Tài chính cho biết đã tiếp thu và đang nghiên cứu các đề xuất từ Hà Nội.

Cùng tham gia góp ý cho Dự án Luật Quản lý thuế (thay thế), Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam đồng tình với việc hiện đại hóa công tác quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, nhưng cũng nhấn mạnh cần có lộ trình phù hợp để tránh gây áp lực quá lớn khi triển khai đồng loạt.

Theo Viện, giai đoạn đầu (2025–2026) có nguy cơ hệ thống bị quá tải khi hàng triệu hộ kinh doanh chuyển đổi sang cơ chế tự kê khai. Vì vậy, cần đầu tư đồng bộ vào hạ tầng công nghệ thông tin, phần mềm quản lý và đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật.

Lộ trình chuyển đổi được Viện Hàn lâm đề xuất kéo dài 5 năm, chia làm 3 giai đoạn:

Năm 1-2: chuẩn bị nền tảng kỹ thuật, tập huấn, truyền thông chính sách;

Năm 2–4: triển khai thí điểm với nhóm hộ có doanh thu lớn;

Năm 4–5: áp dụng đại trà, tiến tới chấm dứt hoàn toàn cơ chế khoán thuế.

Ngoài ra, Viện đề nghị Nhà nước hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ và vùng khó khăn bằng cách cung cấp phần mềm kế toán cơ bản miễn phí và hỗ trợ một phần chi phí chuyển đổi.

Phản hồi về các kiến nghị trên, Bộ Tài chính dẫn Nghị quyết số 198/2025/QH15, trong đó quy định xóa bỏ cơ chế khoán thuế từ ngày 1.1.2026. Do đó, Luật Quản lý thuế (thay thế) sẽ được điều chỉnh để phù hợp, chuyển sang phương pháp quản lý thuế tự kê khai đối với hộ kinh doanh, đồng thời xây dựng mô hình quản lý sát với đặc thù của nhóm đối tượng này.