Đề xuất quy định ứng dụng công nghệ số và AI trong giáo dục đại học

Dự thảo Thông tư mới này được xây dựng nhằm tạo ra một hành lang pháp lý thống nhất, định hướng cho việc triển khai công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) cùng các công nghệ liên quan khác.

Quy định dự kiến sẽ áp dụng đối với tất cả cơ sở giáo dục đại học, các tổ chức và cá nhân tham gia vào hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, quản lý cũng như phục vụ tại trường.

Bên cạnh đó, các tổ chức hay doanh nghiệp chuyên cung cấp nền tảng, giải pháp công nghệ số và AI cho khối đại học cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của văn bản này.

Theo tinh thần của dự thảo, việc ứng dụng công nghệ sẽ diễn ra toàn diện từ khâu đào tạo, kiểm tra, đánh giá đến nghiên cứu khoa học, quản trị nhà trường và cung cấp dịch vụ hỗ trợ người học.

Các trường được trao quyền chủ động lựa chọn giải pháp công nghệ sao cho phù hợp với chiến lược phát triển và điều kiện thực tế của mình.

Tuy nhiên, mọi hoạt động ứng dụng này phải được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo tính liêm chính học thuật.

Trong đó, cơ sở giáo dục có thể sử dụng đa dạng các phương thức như đào tạo trực tiếp có sự hỗ trợ của công nghệ, trực tuyến toàn phần, kết hợp hoặc cá thể hóa quá trình học thông qua dữ liệu và AI.

Mục tiêu cốt lõi là hỗ trợ công tác giảng dạy, theo dõi tiến độ của sinh viên, tư vấn định hướng nghề nghiệp và liên tục cải tiến chương trình.

Đáng chú ý, dự thảo nhấn mạnh rằng AI chỉ đóng vai trò là một công cụ hỗ trợ chứ không thể thay thế vị trí của giảng viên.

Việc sử dụng công nghệ này bắt buộc phải đảm bảo sự minh bạch, có khả năng giải trình, tuyệt đối không làm sai lệch kết quả học tập và luôn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về liêm chính học thuật.

Đối với công tác kiểm tra và đánh giá, các trường đại học vẫn được quyền chủ động ứng dụng công nghệ số nhưng phải duy trì được tính chính xác, khách quan, công bằng và đáp ứng đúng chuẩn đầu ra.

Quy trình này bao trùm từ việc xây dựng ngân hàng câu hỏi, tổ chức thi, chấm điểm, giám sát cho đến khâu lưu trữ và phân tích dữ liệu đánh giá năng lực của người học.

Để thực hiện điều này, dự thảo đặt ra yêu cầu phải xác thực được danh tính sinh viên, theo dõi sát sao quá trình làm bài, đồng thời bảo đảm toàn vẹn dữ liệu để có thể truy vết khi cần thiết.

Mọi tiêu chí đánh giá phải được công khai rõ ràng, đi kèm với cơ chế giải trình và phúc tra minh bạch.

Tương tự như trong hoạt động giảng dạy, AI trong khâu kiểm tra tuyệt đối không được làm sai lệch kết quả đánh giá thực chất.

Một điểm nhấn quan trọng khác là những quy định cụ thể nhằm siết chặt liêm chính học thuật trên môi trường số.

Các hoạt động học tập, kiểm tra hay nghiên cứu đều phải trung thực, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và phản ánh đúng năng lực thực tế.

Dự thảo chỉ đích danh các hành vi vi phạm bị cấm bao gồm sử dụng công nghệ hay AI để gian lận, sao chép đạo văn, sử dụng trái phép tài liệu, giả mạo làm sai lệch kết quả nghiên cứu, nhờ người thi hộ làm hộ, cũng như việc cố tình che giấu thông tin về việc có sử dụng AI khi được yêu cầu công bố.

Nhằm thực thi các quy định này, các trường có trách nhiệm tự ban hành quy định nội bộ, xác định rõ quy trình xử lý vi phạm, thiết lập cơ chế giám sát và tích cực ứng dụng chính công nghệ để phát hiện gian lận.

Cuối cùng, dự thảo yêu cầu công tác quản trị cơ sở giáo dục phải lấy dữ liệu làm nền tảng cốt lõi để đưa ra các quyết định điều hành.

Các trường phải xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, chuẩn hóa, có khả năng liên thông và chia sẻ, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin tuyệt đối.

Cùng với việc nâng cấp hạ tầng số, các cơ sở giáo dục cũng cần chú trọng bồi dưỡng năng lực số và kỹ năng ứng dụng AI cho cả sinh viên, đội ngũ giảng viên lẫn cán bộ quản lý.

Khi được chính thức ban hành, Thông tư này được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng AI có trách nhiệm, qua đó nâng cao chất lượng đào tạo giáo dục đại học tại Việt Nam.

Hiện tại, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo này trên Cổng Thông tin điện tử của Bộ.