Đề xuất quy định mới về chi phí và thủ tục tương trợ tư pháp về dân sự

Nhằm hoàn thiện khung pháp lý về hoạt động tư pháp quốc tế, dự thảo Nghị định mới đã đưa ra những hướng dẫn chi tiết về các nhóm nội dung trọng yếu. Trong đó, các vấn đề về chi phí thực hiện, kinh phí đảm bảo công tác tương trợ tư pháp (TTTP), cùng quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ giữa Việt Nam và nước ngoài được quy định rất cụ thể.

Một trong những điểm đáng chú ý là quy định về nghĩa vụ nộp chi phí thực tế. Theo dự thảo, người có nghĩa vụ nộp tiền bao gồm các đương sự theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự khi có yêu cầu tống đạt văn bản hoặc thu thập chứng cứ. Ngoài ra, các cơ quan, tổ chức hay cá nhân yêu cầu thi hành bản án của Tòa án, Trọng tài làm phát sinh yêu cầu TTTP ra nước ngoài cũng thuộc diện phải chi trả các khoản phí này.

Về phương thức thu nộp, dự thảo phân định rõ hai loại chi phí để tạo thuận lợi cho người dân. Với các khoản phát sinh trong nước như phí dịch thuật, công chứng hay sao chụp, người yêu cầu sẽ thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp dịch vụ. Đối với các chi phí phát sinh tại nước ngoài như phí bưu điện hay phí tống đạt, nếu đã xác định được mức phí cụ thể tại thời điểm lập hồ sơ, người yêu cầu sẽ thực hiện nộp theo thông báo của cơ quan thẩm quyền.

Trong trường hợp chi phí thực tế ở nước ngoài chưa thể xác định ngay, dự thảo đề xuất người yêu cầu phải nộp tạm ứng số tiền 3 triệu đồng tại cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh. Số tiền này sẽ được dùng để thanh toán các khoản phí theo yêu cầu từ phía nước ngoài và các chi phí phục vụ việc chuyển tiền quốc tế. Toàn bộ quy trình thu nộp này sẽ được thực hiện thống nhất theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Bên cạnh vấn đề tài chính, dự thảo cũng siết chặt trình tự và thời hạn xử lý hồ sơ để tăng cường hiệu quả thực thi. Cụ thể, Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài có trách nhiệm vào sổ và chuyển hồ sơ trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản. Quy trình này áp dụng nhất quán cho cả yêu cầu từ Việt Nam gửi đi và yêu cầu từ nước ngoài gửi đến, giúp minh bạch hóa thời gian thực hiện của các cơ quan chức năng.

Cuối cùng, dự thảo cũng bổ sung các điều khoản về chấm dứt thực hiện yêu cầu TTTP. Các trường hợp chấm dứt bao gồm khi yêu cầu đã hoàn thành và thanh toán xong chi phí, hoặc khi cơ quan lập hồ sơ chủ động đề nghị dừng. Đáng chú ý, nếu phía yêu cầu không phản hồi về việc nộp chi phí hoặc sau 3 tháng không có phản hồi từ phía nước ngoài kể từ ngày Bộ Tư pháp gửi văn bản đôn đốc, vụ việc cũng sẽ được xem xét chấm dứt thực hiện.