Đề xuất cơ chế đặc thù hỗ trợ di dời dân cư khỏi vùng lõi di sản Hội An
Lãnh đạo phường Hội An (TP Đà Nẵng) kiến nghị thành phố xem xét các cơ chế đặc biệt, bao gồm hỗ trợ tái định cư cho người dân sinh sống trong di tích, nhằm giảm áp lực lên không gian đô thị cổ và nâng cao hiệu quả bảo tồn.
Tại hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp diễn ra ngày 7/5/2026, ông Nguyễn Đức Bình, Bí thư Đảng ủy phường Hội An, đã nêu bật những thách thức đặc thù của địa phương sau sáp nhập.
Với diện tích hơn 10 km² và hơn 37.200 dân, phường Hội An hiện đảm đương trách nhiệm nặng nề trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa thế giới.
Theo ông Bình, Hội An không đơn thuần là một địa bàn hành chính mà là một thực thể di sản sống. Hiện nay, nguồn lực, biên chế và thẩm quyền của một đơn vị hành chính cấp phường chưa tương xứng với khối lượng công việc lớn, từ quản lý giao thông, xử lý rác thải đến an ninh du lịch và phòng chống thiên tai.
Ngoài ra, việc thay đổi mô hình quản lý cũng khiến một số quan hệ hợp tác quốc tế của Hội An bị gián đoạn, do các thỏa thuận kết nghĩa trước đây được ký ở cấp thành phố.
Một trong những đề xuất trọng tâm được lãnh đạo phường Hội An đưa ra là kiến nghị Trung ương nghiên cứu cơ chế đặc thù dành cho đô thị di sản. Trong đó, địa phương đặc biệt quan tâm đến chính sách hỗ trợ di dời cư dân đang sinh sống trong các di tích ra bên ngoài khu vực di sản để bảo vệ vùng lõi phố cổ.
Đáng chú ý, phường Hội An mong muốn áp dụng mô hình hỗ trợ tái định cư tương tự như chương trình di dân khỏi khu vực Kinh thành Huế đã thực hiện thành công.
Cơ chế này hướng tới việc hỗ trợ cả những trường hợp người dân sinh sống lâu năm trong di tích nhưng chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).
Bên cạnh chính sách di dân, địa phương cũng đề xuất các cơ chế đặc thù về tài chính, đầu tư và phân cấp quản lý để thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo tồn nhà cổ.
Việc này nhằm tránh tình trạng phân định địa giới hành chính dẫn đến phân tán trách nhiệm hoặc cắt khúc không gian quản lý di sản.
Lãnh đạo phường Hội An nhấn mạnh, việc xây dựng cơ chế đặc thù không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn về bộ máy mà còn giúp khơi thông các nguồn lực, đưa di sản trở thành nền tảng sinh kế bền vững và bản sắc cạnh tranh lâu dài cho địa phương.
