Đề xuất chính sách phát triển xuất bản phẩm phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Thảo luận tại Hội trường, cho ý kiến về chính sách của Nhà nước phát triển hoạt động xuất bản tại Điều 7 dự thảo Luật, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long tán thành các nhóm chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai, đặt hàng giao nhiệm vụ đấu thầu xuất bản sản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị.

Đặc biệt là chính sách hỗ trợ xuất bản sản phẩm phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn, trẻ em, người khiếm thính, người khiếm thị và đối tượng yếu thế.

Từ thực tiễn địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị dự thảo luật nên cụ thể hóa về nguồn lực, định mức và cơ chế đặt hàng để chính sách hỗ trợ văn hóa đọc, xuất bản phẩm cho các đối tượng này thực sự đi vào cuộc sống và không chỉ dừng ở quy định khung.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị đề nghị bổ sung cơ chế bảo đảm thực hiện các chính sách tại Điều 7 theo hướng quy định nguồn lực tài chính ổn định cho hoạt động đặt hàng xuất bản phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo; đồng thời nghiên cứu chính sách thuế giá trị gia tăng theo hướng áp dụng thống nhất đối với sách in, sách điện tử và sách nói.

Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Minh Tâm cũng đề nghị bổ sung đối tượng được ưu tiên tại điểm b, khoản 1, Điều 7 gồm phụ nữ, trẻ em gái, gia đình và các nhóm yếu thế hoặc bổ sung quy định ưu tiên đặt hàng, hỗ trợ xuất bản các xuất bản phẩm tuyên truyền về bình đẳng giới, xây dựng gia đình hạnh phúc, phòng, chống bạo lực gia đình, bảo vệ phụ nữ và trẻ em.

Làm rõ lý do đề nghị trên, đại biểu Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh đây là những chủ thể có vai trò quan trọng trong việc lan tỏa văn hóa đọc nhưng hiện chưa được đề cập đầy đủ trong dự thảo Luật. Cũng theo đại biểu cần bổ sung chính sách khuyến khích phát triển kho xuất bản phẩm điện tử phục vụ phụ nữ, trẻ em và gia đình, ưu tiên các nội dung về kỹ năng sống, bình đẳng giới, phòng, chống bạo lực gia đình và bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận tri thức, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

Theo đại biểu Cà Thị Thắm đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu đối với đồng bào, sách về tiếng nói, chữ viết góp phần giữ gìn ngôn ngữ; sách về lịch sử, phong tục tập quán giúp thế hệ trẻ hiểu về cội nguồn. Việc ghi chép, số hóa và sản xuất tri thức dân gian góp phần lưu trữ các giá trị văn hóa truyền thống của từng cộng đồng. Nếu không được thực hiện kịp thời, nhiều tri thức có nguy cơ mai một và thất truyền.

Vì vậy, đại biểu Cà Thị Thắm đề nghị dự thảo Luật quan tâm nhiều hơn đến chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển xuất bản phẩm phục vụ đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, nhất là các ấn phẩm về tiếng nói, chữ viết, lịch sử, văn hóa và tri thức truyền thống. Theo đó, cần nghiên cứu quy định theo hướng Nhà nước hỗ trợ kinh phí hoặc đặt hàng xuất bản đối với các xuất bản phẩm này; ưu tiên số hóa tài liệu, tư liệu, sách quý có nguy cơ mai một và xây dựng cơ sở dữ liệu để người dân, học sinh, nhà nghiên cứu thuận lợi tiếp cận.

Cũng theo đại biểu Cà Thị Thắm cần khuyến khích ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong dịch thuật, số hóa và phổ biến tri thức, nhất là đối với ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Đồng thời, phải kiểm chứng nội dung, bảo vệ quyền của cộng đồng và tôn trọng bản sắc văn hóa, tránh làm sai lệch hoặc thương mại hóa không phù hợp với giá trị văn hóa truyền thống.

Đại biểu đề xuất 3 chính sách đột phá nhằm phát triển đội ngũ người làm xuất bản

Cũng tại Hội trường, quan tâm chính sách đối với “người gác cổng tri thức và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng”, đại biểu Vũ Văn Tiến đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng đề nghị bổ sung 03 chính sách đột phá nhằm phát triển đội ngũ người làm xuất bản có bản lĩnh chính trị, năng lực, trình độ chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp bao gồm:

(1) Miễn học phí đào tạo nhân lực ngành xuất bản hoặc có chính sách học bổng tương tự như đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

(2) Quy định cụ thể về phụ cấp trách nhiệm đối với 2 chức danh then chốt, trực tiếp trên mặt trận tư tưởng, quyết định chất lượng xuất bản phẩm là Tổng biên tập và Biên tập viên; đồng thời chuẩn hóa hệ thống vị trí việc làm về: kinh doanh – phát hành xuất bản phẩm, bản quyền xuất bản, truyền thông xuất bản trong các đơn vị xuất bản công lập.

(3) Quy định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong việc bảo đảm điều kiện hoạt động, nguồn lực tài chính và nhân sự cho nhà xuất bản; áp dụng cơ chế tài chính đặc thù cho phép giữ lại lợi nhuận sau thuế để tái đầu tư thực hiện các nhiệm vụ chính trị, văn hóa được giao và tăng thu nhập cho người làm chuyên môn xuất bản.