Đề xuất cấm bán thuốc lá bằng máy bán hàng tự động, bán thuốc lá trên không gian mạng, nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng số

Về việc cấm sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá khác: Tại nội dung 1b điểm a khoản 4 Điều 1 dự thảo Luật, các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:“1b. Sản xuất, mua bán, xuất khẩu, nhập khẩu thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá khác theo danh mục do Chính phủ quy định, trừ trường hợp theo quy định tại khoản 16 Điều 52 Luật Đầu tư.”

Tại dự thảo Luật, khái niệm “thuốc lá khác” chưa thể hiện các sản phẩm này có bao gồm thiết bị điện tử, dung dịch hay không. Đề nghị cơ quan chủ trì rà soát khái niệm về “thuốc lá khác” để đảm bảo thống nhất.

Về vấn đề này, Bộ Y tế đã rà soát quy định tại nội dung 1b điểm a khoản 4 Điều 1 dự thảo Luật và nhận thấy: nội hàm của các loại sản phẩm bị nghiêm cấm là một hoặc các loại “thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch” dùng để lắp ráp, sản xuất thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác.

Bộ Y tế đã rà soát khái niệm “thuốc lá khác” hiện đang quy định tại dự thảo Luật gồm có 2 nhóm như sau: 1) sản phẩm có chứa nicotine bao gồm cả nicotine dạng túi để ngậm, dạng hít, shisha; 2) các sản phẩm chứa nicotine khác (đã được loại trừ thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc dùng cho người hoặc các sản phẩm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt dùng để cai nghiện thuốc lá, sản phẩm sử dụng trong nghiên cứu khoa học và các mục đích được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép).

Tại các sản phẩm nhóm 1 không bao gồm thiết bị điện tử nhưng bao gồm cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch dùng để lắp ráp sản phẩm hoàn chỉnh (shisha). Mục đích Bộ Y tế quy định cấm các sản phẩm nhóm 2 để phù hợp với Nghị quyết số 160/NQ-CP của Chính phủ về việc thông qua chính sách của dự án Luật là cấm các sản phẩm “thuốc lá mới khác”, tức là các sản phẩm có chứa nicotine gây nghiện, gây hại cho sức khỏe con người sẽ xuất hiện trong thời gian tới mà không thuộc phạm vi được lưu hành hợp pháp.

Việc quy định cấm “thiết bị điện tử, cụm linh kiện, linh kiện (bộ phận) rời, dung dịch” dùng để lắp ráp, sản xuất các sản phẩm thuốc lá khác có tác dụng bao phủ toàn diện các sản phẩm có chứa nicotine gây nghiện, gây hại cho sức khỏe con người sẽ xuất hiện trong thời gian tới.

Về làm rõ hành vi bị nghiêm cấm: Căn cứ Luật An ninh mạng, Luật Giao dịch điện tử và Luật Thương mại điện tử, các định nghĩa về không gian mạng, nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số đã được quy định. Đề nghị Bộ Y tế sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 4 Điều dự thảo Luật về hành vi bị nghiêm cấm như sau: “7. Bán thuốc lá bằng máy bán hàng tự động, bán thuốc lá trên môi trường mạng, sàn giao dịch thương mại điện tử, mạng xã hội, ứng dụng số, nền tảng trực tuyến hoặc phương thức giao dịch điện tử khác trên không gian mạng, nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng số hoặc phương thức giao dịch điện tử khác; hút, bán thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm hút, bán thuốc lá.”

Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến của Bộ trưởng Bộ Công Thương, Bộ Y tế đã chỉnh lý sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 4 Điều dự thảo Luật về hành vi bị nghiêm cấm như sau: “7. Bán thuốc lá bằng máy bán hàng tự động, bán thuốc lá trên không gian mạng, nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng số hoặc phương thức giao dịch điện tử khác; hút, bán thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm hút, bán thuốc lá.”

Về bổ sung khái niệm “tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng”: Khoản 2 Điều 9 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định: “Quảng cáo, khuyến mại thuốc lá; tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng dưới mọi hình thức” là hành vi bị nghiêm cấm.

Để tránh phát sinh vướng mắc trong việc xác định và chứng minh hành vi vi phạm, đề nghị Bộ Y tế rà soát, cân nhắc bổ sung giải thích từ ngữ “Tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng” trong dự thảo Luật theo hướng: “Tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng” là việc tổ chức, cá nhân chủ động tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng cụ thể bằng lời nói, hành động, tài liệu, sản phẩm hoặc phương tiện liên lạc để giới thiệu, chào mời, tư vấn, cung cấp thông tin hoặc tạo sự quan tâm, nhằm thúc đẩy người tiêu dùng mua hoặc sử dụng thuốc lá.”.

Về vấn đề này, Bộ Y tế đã chỉnh lý, bổ sung giải thích từ ngữ “Tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng” tại điểm 11 khoản 1 dự thảo Luật như sau: “11. Tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng là việc tổ chức, cá nhân chủ động tiếp cận người tiêu dùng bằng lời nói, hành động, tài liệu, sản phẩm hoặc phương tiện liên lạc để giới thiệu, chào mời, tư vấn hoặc cung cấp thông tin về thuốc lá nhằm thúc đẩy việc mua hoặc sử dụng thuốc lá.”

Đối với dự thảo Nghị quyết của Chính phủ: Đề nghị rà soát, xem xét sửa đổi bổ sung như sau: “Điều 2. Chính phủ thống nhất sự cần thiết xây dựng dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm khắc phục  những vướng mắc, bất cập trong quá trình triển khai thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá số 09/2012/QH13, bảo đảm thể chế hóa kịp thời các đường lối, chủ trương của Đảng đối với công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, đáp ứng kịp thời với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của các bộ, ngành, địa phương; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, cải cách tư pháp, cải cách hành chính; đồng thời hoàn thiện cơ sở pháp lý về chính sách cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và thuốc lá khác, cấm trưng bày thuốc lá".

Về vấn đề này, Bộ Y tế có ý kiến như sau: Ngày 28/8/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 257/NQ-CP về Phiên họp chuyên đề về xây dựng pháp luật tháng 8/2026 (phiên thứ 2), trong đó Chính phủ cơ bản thống nhất về sự cần thiết xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.