Đề xuất bỏ hạn mức tối thiểu nhập khẩu xăng dầu hàng năm
Hạn mức tối thiểu nhập khẩu xăng dầu hàng năm do Bộ Công Thương phân giao nằm ở mục 66 của Danh mục.
Từ 15h, giá xăng dầu tăng mạnh 500 - 700 đồng/lít
47 cơ sở kinh doanh xăng dầu vi phạm chất lượng
Tin nên đọc
Góp ý Danh mục Hàng hóa, thủ tục hành chính về quản lý chuyên ngành và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu mà Tổng cục Hải quan đang xây dựng, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề xuất bỏ hạn mức tối thiểu nhập khẩu xăng dầu hàng năm do Bộ Công Thương phân giao.
Hạn mức tối thiểu nhập khẩu xăng dầu hàng năm do Bộ Công Thương phân giao nằm ở mục 66 của Danh mục.
Theo quy định tại khoản 2 Điều 33 Nghị định 83/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý xăng dầu, thì “trên cơ sở nhu cầu định hướng về xăng dầu nhập khẩu, thực tế tiêu thụ nội địa năm trước liền kề và đăng ký của thương nhân, Bộ Công Thương giao hạn mức nhập khẩu tối thiểu phục vụ tiêu thụ nội địa cả năm theo cơ cấu chủng loại cho từng thương nhân có Giấy phép kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu để làm thủ tục nhập khẩu với cơ quan hải quan”.
Dựa trên mức giao tối thiểu của Bộ Công Thương, nhu cầu của thị trường thương nhân kinh doanh xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu quyết định khối lượng xăng dầu nhập khẩu các loại để tiêu thụ tại thị trường trong nước (khoản 4 Điều 33 Nghị định 83/2014/NĐ-CP) và thực hiện đăng ký hạn mức tối thiểu nhập khẩu xăng dầu với Bộ Công Thương (Điều 34).
Đại diện cộng đồng DN cho rằng, như vậy, có thể hiểu là đối với sản phẩm xăng dầu, Nhà nước quản lý bằng phương thức sử dụng mệnh lệnh hành chính buộc DN phải nhập khẩu một số lượng xăng dầu tối thiểu hàng năm.
Suy đoán mục tiêu của phương thức quản lý này là nhằm “đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế và tiêu dùng của xã hội”.
Trên thực tế, phương thức này có thể là thích hợp trong bối cảnh trước đây, khi số lượng đầu mối xăng dầu hạn chế chỉ ở một số ít các DN theo chỉ định của Bộ Công Thương và thị trường luôn hiện hữu nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nếu các DN này cố ý nhập khẩu ít để tạo khan hiếm trên thị trường.
“Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi quyền nhập khẩu xăng dầu về nguyên tắc đã được mở cho bất kỳ DN nào đáp ứng các điều kiện để được cấp phép nhập khẩu xăng dầu và các DN này phải tuân thủ pháp luật cạnh tranh, lo ngại về tình trạng độc quyền gây thiếu hụt nguồn cung là không thỏa đáng và hoàn toàn không thể là căn cứ để sử dụng biện pháp can thiệp quá sâu vào quyền tự chủ kinh doanh của DN (trong việc xác định số lượng hàng hóa mua vào)” — VCCI nêu trong văn bản gửi Tổng cục Hải quan.
Cụ thể, khi thị trường xăng dầu đã được quản lý theo cơ chế mở, vấn đề nguồn cung, nhu cầu của người tiêu dùng thuần túy là vấn đề của thị trường.
Nếu nhu cầu của thị trường tăng cao, DN sẽ nhập khẩu xăng dầu với số lượng lớn để đáp ứng và ngược lại. Như vậy, nguồn cung của xăng dầu sẽ dựa vào quy luật của thị trường quyết định.
Trong trường hợp nhu cầu của thị trường không lớn hoặc lượng xăng dầu đang có trên thị trường nội địa đủ cung ứng được cho thị trường, thì việc DN tiếp tục phải nhập khẩu cho đạt hạn mức nhập khẩu tối thiểu sẽ khiến các DN rơi vào tình trạng khó khăn.
Về tính minh bạch, VCCI phân tích, Nghị định 83/2014/NĐ-CP cũng như Thông tư 38/2014/TT-BCT không quy định về các tiêu chí để cơ quan nhà nước quyết định các hạn mức cho thương nhân.
Điều này khiến cho quy trình trở nên thiếu minh bạch và tạo ra dư địa cho tình trạng phân biệt đối xử giữa các DN nhập khẩu xăng dầu.
Tất nhiên, trên thực tế số lượng các DN được cấp phép nhập khẩu cũng không lớn, do các điều kiện kinh doanh tại Nghị định 83/2014/NĐ-CP là rất cao mà chỉ một số ít thương nhân có tiềm lực tài chính lớn mới có thể tham gia thị trường, ví như điều kiện theo hướng áp đặt quy mô;
Hệ thống phân phối được thiết kế theo từng cấp bậc (thương nhân nhập khẩu, phân phối, tổng đại lý, đại lý, cửa hàng bán lẻ), tương ứng với mỗi cấp bậc là các điều kiện kinh doanh khá là khắt khe...
Đây cũng sẽ là một trong những nguy cơ thực tiễn khiến cho nguồn cung của thị trường xăng dầu có thể bị lũng đoạn bởi các thương nhân đầu mối này.
“Tuy nhiên, để giải quyết vấn đề này thì biện pháp quản lý không thể là tiếp tục áp dụng cơ chế can thiệp hành chính trực tiếp như trước mà phải giảm bớt các điều kiện kinh doanh để nhiều chủ thể kinh doanh có thể tham gia vào hoạt động nhập khẩu xăng dầu, qua đó đảm bảo nguồn cung trên thị trường và sử dụng triệt để công cụ quản lý cạnh tranh (pháp luật cạnh tranh) để kiểm soát hoạt động của các DN này” — VCCI nhận định.
Do vậy, đại diện cộng đồng DN đề nghị “Hạn mức tối thiểu nhập khẩu xăng dầu hàng năm do Bộ Công Thương phân giao” (Mục 66).
Đây cũng là đề xuất góp ý tương tự với “Kế hoạch nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất xăng dầu được Bộ Công Thương xác nhận” (Mục 65).
