ĐBQH nêu 5 đề xuất phát triển văn hóa gắn với thế hệ trẻ

Tại hội trường Quốc hội thảo luận về Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam diễn ra vào sáng 22/4, ĐBQH Nguyễn Phạm Duy Trang - Bí thư TƯ Đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội TƯ, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em Việt Nam đề nghị Dự thảo nghị quyết tiếp tục được hoàn thiện theo hướng lấy con người làm trung tâm, đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ, đảm bảo phát triển văn hóa không chỉ dừng ở tầm chính sách vĩ mô mà phải cụ thể thành những điều kiện thiết thực trong đời sống.

Vị Đại biểu này tin rằng, làm tốt những điều này, Nghị quyết không chỉ tạo động lực cho phát triển văn hóa trong giai đoạn trước mắt mà còn góp phần xây dựng nền tảng con người Việt Nam trong dài hạn: giàu bản sắc, giỏi sáng tạo, hội nhập tốt và có sức đề kháng mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

ĐBQH Nguyễn Phạm Duy Trang nêu 5 đề xuất tập trung vào phát triển văn hóa gắn với thế hệ trẻ:

Không gian sinh hoạt, vui chơi, sáng tạo của thiếu nhi bị “tổn thương”

Thứ nhất, cần xác lập rõ thiết chế văn hóa thiếu nhi là một cấu phần trong hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở.

Hiện nay, sau quá trình sắp xếp, sáp nhập, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập đã giảm đáng kể số lượng các thiết chế văn hóa dành cho thiếu nhi: Cấp tỉnh từ 24 còn 8; Cấp huyện từ 106 chỉ còn 2 đơn vị giữ nguyên mô hình chuyển về cấp xã là Thanh Hóa và Nghệ An, còn lại đã được sáp nhập về trung tâm tổng hợp ở cấp xã.

Việc chuyển đổi mô hình quản lý, thu hẹp chức năng khiến không gian sinh hoạt, vui chơi, sáng tạo của thiếu nhi bị '”tổn thương”.

Trong khi đó, việc hình thành nhân cách, thói quen, năng lực cảm thụ văn hóa cần được nuôi dưỡng từ sớm, gắn với môi trường sinh hoạt lâu dài.

Nên chăng nghị quyết cần định hướng mỗi xã có ít nhất một không gian sinh hoạt, trải nghiệm, sáng tạo văn hóa cho thiếu nhi theo hướng linh hoạt, tận dụng các thiết chế hiện có, quy mô gọn, đa chức năng, phù hợp thực tiễn, ưu tiên không gian đọc sách, trải nghiệm kỹ năng, bồi dưỡng tài năng sáng tạo nghệ thuật.

Đồng thời, cần xây dựng cơ chế cụ thể quy định rõ trách nhiệm chính quyền địa phương trong tổ chức, duy trì hoạt động hiệu quả gắn với huy động nguồn lực xã hội hóa và sự tham gia của các tổ chức Đoàn, Hội, Đội, khai thác hiệu quả các thiết chế, các không gian.

Thứ hai, cần có cơ chế đủ mạnh để phát triển sản phẩm văn hóa cho thiếu nhi.

Trẻ em hiện nay tiếp cận một khối lượng rất là lớn các sản phẩm văn hóa, giải trí, đặc biệt là trên môi trường số, tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang, các sản phẩm phù hợp với lứa tuổi, có giá trị giáo dục và mang bản sắc văn hóa Việt Nam hiện còn hạn chế.

Từ đó, đại biểu nhấn mạnh yêu cầu, phải chủ động xây dựng hệ sinh thái sản phẩm văn hóa chất lượng, hấp dẫn, hiện đại, phù hợp với tâm lý lứa tuổi nhằm tạo lực đẩy nội sinh trong định hướng thẩm mỹ và hình thành nhân cách cho giới trẻ.

Muốn vậy, nên hoàn thiện cơ chế đặt hàng từ ngân sách Nhà nước dành tỷ lệ phù hợp cho phim, sách, các chương trình nghệ thuật, sản phẩm truyền thông số phục vụ cho thiếu nhi; Đồng thời có chính sách đột phá để khuyến khích tư nhân đầu tư, sáng tạo các sản phẩm văn hóa mang bản sắc Việt, có khả năng cạnh tranh, nếu không chúng ta sẽ tiếp tục thua ngay trên sân nhà.

Tuyển chọn, bồi dưỡng tài năng nghệ thuật từ nhỏ

Thứ ba, cần cơ chế phát triển tài năng văn hóa từ sớm. Phát triển văn hóa không chỉ dựa vào bảo tồn, lan tỏa giá trị mà phải tạo dựng nguồn lực sáng tạo cho tương lai.

Vì vậy, Nghị quyết cần làm rõ cơ chế phát hiện kịp thời, tuyển chọn và bồi dưỡng tài năng văn hóa nghệ thuật ngay từ đối tượng thiếu nhi; gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và tổ chức Đoàn, Hội, Đội và hệ thống thiết chế văn hóa. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu bổ sung các cơ chế hỗ trợ mang tính trọng tâm, dài hạn thông qua các quỹ, các chương trình và đề án phát triển văn hóa.

Thứ tư, nguyên tắc bồi dưỡng tài năng phải đi đôi với bồi dưỡng nhận thức. Thực tiễn cho thấy việc chú trọng phát triển năng khiếu, kỹ năng và thành tích là cần thiết, tuy nhiên nếu thiếu nền tảng về nhận thức văn hóa, đạo đức và bản lĩnh cá nhân thì sự phát triển sẽ thiếu bền vững, tiềm ẩn hệ lụy xã hội.

Vì vậy, nghị quyết cần thể hiện rõ quan điểm bồi dưỡng tài năng phải gắn với giáo dục nhận thức văn hóa một cách bài bản. Đây là điều kiện tiên quyết để phát triển tài năng một cách toàn diện, hài hòa giữa tài và đức cũng như phát huy tối đa giá trị văn hóa.

Thứ năm, cần đầu tư phát triển công chúng văn hóa. Một nền văn hóa bền vững phải dựa vào cả người sáng tạo và công chúng.

Thực tiễn cho thấy nếu công chúng văn hóa chưa được quan tâm đúng mức thì các thiết chế, các sản phẩm, thị trường văn hóa khó có thể phát triển ổn định.

Vì vậy, nghị quyết cần bổ sung các giải pháp chăm lo, nâng cao khả năng tiếp cận thụ hưởng văn hóa của nhân dân.

Đặc biệt là việc phát triển năng lực cảm thụ, thưởng thức văn hóa trong cộng đồng, đưa văn hóa thấm sâu vào đời sống xã hội, lan tỏa trong trường học, gia đình và các không gian công cộng, hình thành thói quen tiếp cận, nhu cầu thưởng thức và đánh giá văn hóa thực chất, lành mạnh và bền vững.