"Đất vàng" biến thành cao ốc không qua đấu giá, lỗ hổng lớn khiến ngân sách thất thoát

Bản tin Bất động sản Plus: Nhiều vụ việc "đất vàng" chưa qua đấu giá cần phải sớm làm rõ

Bản tin Bất động sản Plus: Đất Nhà nước biến thành "cao ốc" phải qua đấu giá

Bản tin Bất động sản Plus: Condotel được “cấp sổ”, các chuyên gia nói gì?

Bản tin Bất động sản Plus: Hàng loạt bất cập trong phát triển nhà ở xã hội tại Hà Nội

Nhiều trọng án làm gương

Trong thời gian qua, đã có rất nhiều sai phạm trong quản lý, sử dụng và khai thác đất công tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh và rất nhiều địa phương khác trên cả nước đã và đang được đưa ra xét xử.

Vào cuối tháng 12/2019, TAND TP Hồ Chí Minh tuyên án vụ “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí” đối với cựu Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh - Nguyễn Hữu Tín và 4 đồng phạm, vì đã thực hiện các thủ tục bán nhà và cho thuê đất, sau đó cho chuyển mục đích sử dụng đất tại số 15 Thi Sách, nhưng không thông qua đấu giá; vi phạm quy định tại điều 118 luật Đất Đai năm 2013.

Một vụ việc khác mới đây đã được Thanh tra Chính phủ kết luận, cơ quan này đã chỉ ra hàng loạt sai phạm liên quan đến Công ty Cổ phần Thương mại và Dịch vụ Lã Vọng và các đơn vị thành viên trên địa bàn Hà Nội, với hàng loạt dự án do các đơn vị này đầu tư đều có chung một công thức “chỉ định đầu tư dự án BT - đổi đất lấy hạ tầng, qua đó dần sở hữu các khu đất ở đô thị và các khu đô thị có giá trị hàng ngàn tỉ đồng tại Hà Nội” mà không qua đấu giá.

Điểm chung dễ nhận thấy ở các vụ việc trên, đó chính là đất công với giá trị lớn nhưng được định giá thấp hơn giá trị thực, thậm chí không qua đấu giá, chuyển nhượng lòng vòng, cuối cùng đã bị tư nhân thâu tóm với giá rẻ mạt, gây thất thoát tài sản nhà nước lên đến hàng ngàn tỷ đồng. Và trên thực tế, hiện vẫn còn tồn tại không ít vụ việc làm trái các quy định về quản lý, sử dụng và khai thác đất công để thâu tóm “đất vàng” không qua đấu giá cần phải làm rõ.

“Đất vàng” biến thành cao ốc nhưng chưa qua đấu giá

Tổng công ty Vận tải Hà Nội - Transerco là doanh nghiệp Nhà nước quản lý hệ thống xe buýt toàn TP Hà Nội, nằm trong danh mục sẽ thực hiện Cổ phần hóa đến hết năm 2020 theo Quyết định số 26/2019/QĐ-TTg ngày 15/8/2019 của Thủ tướng Chính phủ.

Transerco đã và đang có lợi thế đang quản lý, sử dụng nhiều khu “đất vàng” rộng hàng nghìn mét vuông và có vị trí đắc địa. Đơn vị này hiện đang nắm giữ cổ phần tại một số đơn vị phát triển các tổ hợp khách sạn, văn phòng có vị trí đẹp như tại số 84 Trần Nhân Tông (quận Hai Bà Trưng), số 69B Thụy Khuê (quận Tây Hồ), …

Transerco hiện sở hữu 5 công ty con và khoảng 10 đơn vị trực thuộc đều hoạt động trong lĩnh vực vận tải, khai thác bến xe và điểm đỗ nằm tại nhiều địa điểm đắc địa của thủ đô như tại số 1 Kim Mã (quận Ba Đình), Số 7 Đặng Thái Thân (quận Hoàn Kiếm)…

Ngoài ra, Transerco cũng từng sở hữu cổ phần trong Công ty CP Máy - Thiết bị Dầu khí (PVMachino). Transerco và PVMachino đã bắt tay khai thác dự án tại số 1, 3, 5 Đinh Tiên Hoàng (thường gọi là tòa nhà Hàm Cá Mập).

Tuy nhiên, dư luận đang đặc biệt quan tâm tới thông tin rất nhiều những “khu đất vàng” từng thuộc quyền quản lý, khai thác của Transerco khi mang hợp tác để triển khai các dự án bất động sản đã được đấu giá công khai hay chưa? Nhà nước thu được bao nhiêu tiền về ngân sách qua hoạt động này?.

Câu chuyện "đất vàng chưa qua đấu giá" cũng là thực trạng tại Khu đất số 90 Nguyễn Tuân, quận Thanh Xuân, TP Hà Nội, trước đây do một xí nghiệp xe buýt thuộc Transerco quản lý, khai thác. Khu đất số 90 Nguyễn Tuân từng được cho phép thực hiện, với mục đích là xây dựng nhà ở cho cán bộ công nhân viên của Transerco.

Ngày 27/2, Thanh tra Chính phủ thông báo kết luận thanh tra về thực hiện quy định quản lý đất đai tại một số dự án trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Trong đó, dự án khu đô thị (KĐT) Phú Lộc ở TP Lạng Sơn có nhiều sai phạm.

Trong khi Thủ tướng chưa cho phép đầu tư, UBND tỉnh Lạng Sơn đã chia tách ra thành các dự án thành phần gồm: KĐT Phú Lộc 1, 2, 3, 4 để lập báo cáo nghiên cứu khả thi như một dự án độc lập là vi phạm quy định pháp luật. Khi chia tách dự án, UBND tỉnh Lạng Sơn cũng không đấu giá đất, đấu thầu công trình là vi phạm các quy định về đấu thầu...

Theo tìm hiểu của PV, thông báo số 10089/UBND-QHXDGT ngày 17/12/2012 UBND TP. Hà Nội là “chìa khóa” quan trọng nhất cho phép chỉ định nhà đầu tư nghiên cứu và triển khai thực hiện dự án xây dựng nhà ở trên khu đất 90 Nguyễn Tuân. Vì bên cạnh việc chấp thuận chủ trương chuyển mục đích sử dụng, thông báo này còn đồng ý cho phép chỉ định nhà đầu tư nghiên cứu và triển khai thực hiện dự án xây dựng nhà ở trên khu đất này.

Nhưng do Transerco là Tổng công ty vận tải, không có chức năng lập quy hoạch, triển khai dự án nhà ở, nên đương nhiên phần việc này sẽ giao lại cho một doanh nghiệp chuyên ngành khác. Đó là Công ty cổ phần Đầu tư Đô thị & Khu công nghiệp Sông Đà 7 (Công ty CP Sông Đà 7).

Đến ngày 31/12/2015, Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội có Tờ trình số 14545/TTr/SXD gửi UBND TP Hà Nội về việc chấp thuận quyết định chủ trương đầu tư dự án nhà ở 90 Nguyễn Tuân. Tới ngày 20/01/2016, Sở Xây dựng Hà Nội lại tiếp tục có Văn bản số 575/SXD-QLDA với cùng một nội dung như trên.

Ngày 03/02/2016, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội đã ký Quyết định chủ trương đầu tư số 597/QĐ-UBND cho dự án 90 Nguyễn Tuân.

Tới ngày 22/06/2017, Chủ tịch UBND TP Hà Nội ông Nguyễn Đức Chung - đã quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án 90 Nguyên Tuân - căn cứ theo đề nghị của Công ty CP Sông Đà 7 và ý kiến thẩm định của các ban ngành thành phố.

Ngày 07/7/2017, UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 4379-QĐ/UBND, thu hồi 37.062,2m2 đất tại số 90 đường Nguyễn Tuân giao cho Sông Đà 7 để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở.

Ngày 8/12/2017, Sở Xây dựng TP Hà Nội đã cấp Giấy phép xây dựng số 151/GPXD cho dự án trên. Khi ấy, về cơ bản, Công ty CP Sông Đà 7 đã hoàn tất thủ tục để được Hà Nội giao đất phục vụ mục đích công cộng, công ích để làm dự án nhà ở, mà không cần qua đấu giá mua quyền sử dụng đất.

Thông tin này khiến dư luận băn khoăn, với những lô “đất vàng” được giao cho Transerco quản lý, khai thác nêu trên, việc chưa được đấu giá theo quy định trước khi chuyển đổi, khai thác, sử dụng đất sang mục đích bất động sản liệu có trái các quy định của pháp luật?

Và dư luận cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của TP Hà Nội khi đã làm đúng quy định về định về quản lý và sử dụng đất công trong trường hợp nói trên hay không?

Tài sản công khi bán, chuyển nhượng phải đấu giá

Về vấn đề quản lý tài sản công, Nghị định 151/2017/NĐ-CP ngày 26/12/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công có quy định nhằm công khai việc xử lý tài sản công như sau:

Theo đó, tài sản công khi bán, chuyển nhượng phải được đấu giá, trừ những tài sản có giá trị nhỏ được bán theo hình thức niêm yết giá hoặc bán chỉ định. Trong đó, niêm yết giá vẫn phải thực hiện công khai như đấu giá; Hình thức bán chỉ định chỉ áp dụng những tài sản công dưới 10 triệu đồng. Việc bán đấu giá và niêm yết công khai đối với tài sản phải được đăng tải trên trang thông tin điện tử về tài sản công.

PV Pháp luật Plus đã có cuộc trao đổi với các chuyên gia để làm rõ những vấn đề liên quan đến đấu giá tài sản công, mà đặc biệt là đất công.

Bàn luận về nội dung này, ông Nguyễn Văn Đính – Tổng Thư ký Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho biết: “Với vấn đề đất công khi được biến thành những dự án bất động sản, rõ ràng phải thông qua công khai các thông tin về lựa chọn chủ đầu tư thực hiện dự án trên những khu đất nói trên và chắc chắn là phải đấu giá, để đảm bảo công khai minh bạch, không làm thất thoát tài sản nhà nước".

Ông Trần Ngọc Hùng – Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho biết: “Qua những vụ án liên quan sai phạm trong quản lý, sử dụng và khai thác đất công mà điển hình là vụ án “Vũ Nhôm”, hàng loạt lãnh đạo các tỉnh, thành phố, các doanh nghiệp phải ra hầu tòa chỉ vì một lý do đó là thông đồng với nhau, không thực hiện đấu giá đất công. Mà theo quy định hiện hành của pháp luật thì bất kỳ mảnh đất công nào cũng đều phải thông qua đấu giá, kể cả dự án BT.”

“Trừ trường hợp khi không có ai tham gia mua những khu đất công nói trên thì mới phải chỉ định bán. Nhưng có hiện tượng một số tỉnh, thành phố bỏ qua chuyện đấu giá đất công khi cho rằng không có ai tham gia mua, để hợp thức hóa bằng chỉ định”, – ông Trần Ngọc Hùng chia sẻ.

Vậy giải pháp nào để ngăn chặn tình trạng thất thoát ngân sách Nhà nước khi các dự án đất vàng của Nhà nước bị "tư nhân hoá" mà không qua đấu giá, hoặc đấu giá, định giá với giá trị thấp...Bài học nhãn tiền từ những vụ án "tham nhũng" đình đám trong thời gian qua đã khiến các tỉnh, thành phố đưa ra "liều thuốc" đặc trị như thế nào?

Pháp luật Plus sẽ tiếp tục thông tin tới độc giả.