Đất cho anh trai mượn nhưng lại bị người khác mang đi cầm cố?

Vừa qua, Báo Pháp luật Việt Nam nhận được phản ánh của ông Phan Như Quyền (sinh năm 1955, ngụ tại khóm 8, thị trấn Rạch Gốc, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau) về việc đất cho anh trai mượn nhưng lại được người khác đem đi cầm cố.

Theo ông Phan Như Quyền cho biết: Vào năm 1992, gia đình tôi được Ban quản lý bảo vệ và phát triển rừng 13/12 (nay là Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên lâm nghiệp Ngọc Hiển) giao khoán một phần đất lâm nghiệp với diện tích 32.210.9 m2 (thuộc thửa 81 + 89, khoảnh 36, tiểu khu 169, tọa lạc tại ấp Ông Định, xã Tân Ân Tây, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau); đến năm 2015 hai bên có xác lập lại hồ sơ giao khoán mới do tôi đứng tên chủ hộ.

Trong quá trình canh tác, vì thấy cuộc sống của gia đình ông Phan Văn Đởm (anh trai ông Quyền) gặp nhiều khó khăn nên tôi đã quyết định cho ông Đởm mượn phần đất trên canh tác lại. Được một thời gian, ông Đởm tiếp tục cho ông Huỳnh Minh Châu thuê lại và dẫn đến tranh chấp như ngày hôm nay.

Ông Châu cũng đã cầm cố phần đất trên cho vợ chồng ông Nguyễn Quốc Hùng, bà Phạm Thị Vân và hiện tại giao cho con trai ông Hùng là Phạm Hoàng Vũ quản lý sử dụng.

Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, Ông Quyền, bức xúc: Phần đất trên là giao khoán cho hộ gia đình gồm có hai vợ chồng cùng 5 người con do tôi đại diện đứng tên hợp đồng giao khoán đất với Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển.

Ông Đởm là anh trai tôi nên việc cho ông Đởm mượn quản lý sử dụng phần đất cũng không có gì sai đối với Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển, bởi lẽ việc mượn quản lý không đồng nghĩa với chuyển giao quyền sử dụng phần đất nói trên.

Tuy nhiên, việc ông Đởm mượn phần đất của tôi sau đó làm giấy chuyển nhượng cho ông Châu để đối trừ số tiền nợ 288.000.000 đồng thì tôi không hề hay biết. Việc làm của ông Đởm như vậy là không đúng quy định của pháp luật, lấy phần đất của tôi cho mượn để cấn trừ nợ của ông đối với ông Châu.

Ông Quyền cũng đã tiến hành khởi kiện lên Tòa án nhân dân huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau. Theo đó, Bản án dân sự sơ thẩm số: 04/2019/DS-ST ngày 28/3/2019 của Tòa án nhân dân huyện Ngọc Hiển đã tuyên hợp đồng chuyển nhượng đất ngày 26/7/2005 giữa ông Huỳnh Minh Châu với ông Phan Văn Đởm và Hợp đồng cầm cố đất ngày 9/8/2012 giữa ông Huỳnh Minh Châu, bà Đoàn Thị Lãnh với ông Nguyễn Quốc Hùng, bà Phan Thị Vân là vô hiệu.

Đồng thời, Tòa án nhân dân huyện Ngọc Hiển cũng buộc ông Đởm, ông Châu cùng những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan trả lại cho gia đình ông Quyền phần đất theo đo đạc thực tế bằng 30.747,4 m2, tọa lạc tại ấp Ông Định, xã Tân Ân Tây, huyện Ngọc Hiển, tỉnh Cà Mau.

Sự việc tưởng như kết thúc, thì bất ngờ bản án dân sự phúc thẩm số 244/2019/DSPT ngày 24/9/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau lại chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông Huỳnh Minh Châu, bà Đoàn Thị Lãnh và chỉ buộc ông Đởm, ông Châu, bà Lãnh, ông Hùng, bà Vân, ông Vũ, bà Thúy trả lại phần đất cho vợ chồng ông Quyền có diện tích 9.972,5 m2.

Đồng thời giữ nguyên diện tích đất 20.000 m2 (trừ lộ giới còn 19.918m2) cho ông Huỳnh Minh Châu, bà Đoàn Thị Lãnh tiếp tục sử dụng…Như vậy ông Quyền coi như mất 2 ha đất theo đúng lý là phải thuộc về mình.

Xét thấy vụ án trên có nhiều vi phạm cả thủ tục tố tụng và pháp luật nội dung nên hiện tại ông Quyền, bà Điệp đã gửi đơn đến Tòa án nhân dân Cấp Cao tại thành phố Hồ Chí Minh theo thủ tục giám đốc thẩm.

Ông Phan Như Quyền bức xúc nói: Tòa phúc thẩm xét xử như vậy là không khách quan, không đúng bản chất vụ việc, xâm phạm đến quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của gia đình tôi; đồng thời theo ý chủ quan của Thẩm phán, vận dụng không đúng quan hệ pháp luật tranh chấp cũng như điều luật áp dụng, cố tình đẩy sự việc theo hướng có lợi cho ông Châu.

Cụ thể, ông Châu là bị đơn không có yêu cầu phản tố công nhận hợp đồng chuyển nhượng đất nhưng Tòa vẫn xét và công nhận hợp đồng trái pháp luật ngay từ khi giao kết giữa ông Đởm với ông Châu.

Việc chuyển nhượng đất giữa ông Đởm với vợ chồng ông Châu là sai về cả chủ thể lẫn nội dung, hình thức nhưng Tòa án cấp phúc thẩm lại công nhận hợp đồng là trái với quy định của pháp luật nên giao dịch dân sự này vô hiệu ngay từ khi giao kết, không làm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên.

Hơn nữa, trong giai đoạn sơ thẩm, phúc thẩm phía Công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển không có yêu cầu độc lập, không yêu cầu hủy bỏ hợp đồng giao khoán thì có nghĩa là Hợp đồng giao khoán đất giữa gia đình tôi với Công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển vẫn còn tồn tại, không tranh chấp, cả Tòa sơ thẩm và Tòa phúc thẩm không tuyên hủy hợp đồng này.

Ông Quyền chia sẻ, tại Cơ quan điều tra, vì sợ ông Đởm bị truy cứu trách nhiệm hình sự nên tôi đã chấp nhận để ông Đởm chuyển nhượng 2 héc ta đất này cho ông Châu. Sau đó, khi về nhà bàn bạc lại thì vợ con ông Đởm không đồng ý nên tôi mới khởi kiện ra Tòa.

“Công an nói tôi không chịu sẽ khởi tố anh tôi nên tôi phải đồng ý để ông Đởm bán đất của tôi cho ông Châu. Vì nhất thời. tôi đồng ý như vậy vì không muốn anh trai tôi phải chịu trách nhiệm hình sự”.

Cũng theo ông Quyền, Tòa phúc thẩm thông đồng với Công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển hỏi và trả lời bằng 2 công văn: Công văn số 159/TA-DS ngày 26/6/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau hỏi và Công văn số 35/CV-CTY ngày 07/8/2019 của Công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển trả lời và để hợp thức hóa bằng Bản án dân sự phúc thẩm số: 244/2019/DS-PT ngày 24/9/2019 của Tòa án nhân dân tỉnh Cà Mau một cách trái pháp luật.

“Giá trị phần đất, tài sản có trên đất của tôi định giá 571.000.000 đồng bao gồm cống xổ vuông, cây rừng…Đất tôi nhận giao khoán từ Công ty Lâm nghiệp Ngọc Hiển, tôi cho ông Đởm mượn, ông Đởm lấy chuyển nhượng cho ông Châu, ông Châu cầm cố cho ông Hùng – cuối cùng thì gia đình tôi mất đất, không nhận được tiền và thành quả lao động từ phần đất trên, cách xử lý này có phù hợp tình, hợp lý không?” ông Quyền bức xúc.

Cơ quan chức năng có thẩm quyền cùng các bên liên quan trả lời như thế nào về vấn đề này? Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc ở những kỳ tiếp theo.

Theo Luật sư Mai Thiên Thơ – Đoàn Luật sư tỉnh Cà Mau, cho biết: Bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Ngọc Hiển xét xử là có căn cứ và phù hợp với quy định của pháp luật. (Điều 117, Điều 123 quy định về điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự và giao dịch dân sự vô hiệu do vi phạm điều cấm của luật)

Việc, Tòa án cấp phúc thẩm xét xử công nhận cho ông Châu, bà Lãnh được quyền quản lý sử dụng phần đất trên có nghĩa là vô hình chung đã công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất trái pháp luật giữa ông Châu, bà Lãnh với ông Đởm.

Trong quá trình giải quyết vụ án, ông Châu không có yêu cầu phản tố để yêu cầu Tòa án công nhận hợp đồng chuyển nhượng phần đất trên với ông Đởm theo quy định tại khoản 1 Điều 72 của Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015 mà chỉ yêu cầu thực hiện theo thỏa thuận của các bên tại Cơ quan điều tra Công an huyện Ngọc Hiển.

Mặt khác, tại buổi thỏa thuận đó lại không có sự tham gia của Công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển, trong quá trình giải quyết vụ án phía Công ty lâm nghiệp Ngọc Hiển không có yêu cầu độc lập để sửa đổi, bổ sung hay hủy bỏ hợp đồng giao khoán thì mặc nhiên hợp đồng giao khoán phần đất trên giữa Công ty Lâm nghiệp huyện Ngọc Hiển với hộ gia đình ông Quyền, bà Điệp vẫn còn phát sinh hiệu lực.

Việc thỏa thuận này không có sự tham gia và không có sự đồng ý của vợ ông Quyền là bà Điệp vì ông Quyền với bà Điệp là vợ chồng hợp pháp, quyền sử dụng đất này là tài sản chung của vợ chồng ông Quyền với bà Điệp theo quy định tại Điều 33 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Điều 210 và 213 của Bộ Luật dân sự năm 2015.

Khi định đoạt phần tài sản này phải được sự đồng ý của cả ông Quyền và bà Điệp theo quy định tại Điều 35 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 và Điều 218 của Bộ luật dân sự năm 2015.