Dành tối thiểu 1% ngân sách Nhà nước hằng năm cho chuyển đổi số

Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV vừa qua đã thông qua Luật Chuyển đổi số. Luật sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Luật Chuyển đổi số quy định dành tối thiểu 1% ngân sách Nhà nước hằng năm cho chuyển đổi số, thể hiện cam kết chính trị mạnh mẽ của Nhà nước trong việc thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn tới.

Thúc đẩy phát triển Chính phủ số và chuyển đổi số các cơ quan thuộc hệ thống chính trị, phát triển kinh tế số, xã hội số. (Ảnh: baochinhphu.vn)

Luật Chuyển đổi số tập trung xử lý 6 nhóm vấn đề lớn, có ý nghĩa nền tảng đối với tiến trình chuyển đổi số Quốc gia:

Thứ nhất, Luật thiết lập hành lang pháp lý thống nhất để hình thành quốc gia số, trên cơ sở kết nối hệ thống pháp luật chuyên ngành hiện hành và bổ sung các cấu phần còn thiếu, qua đó hoàn thiện cấu trúc Quốc gia số.

Thứ hai, Luật hóa các hoạt động số: Trước đây, Chính phủ số, kinh tế số chủ yếu được triển khai theo các văn bản chỉ đạo, điều hành. Nay, các nội dung này đã có hành lang pháp lý chuẩn mực để thực hiện bài bản.

Thứ ba, xác lập cấu trúc quản trị: Đảm bảo sự điều phối nhịp nhàng giữa các bộ, ngành, địa phương trên toàn quốc.

Thứ tư, đảm bảo nguồn lực tài chính: Đây là điểm nhấn quan trọng nhất. Luật quy định tối thiểu 1% ngân sách nhà nước hằng năm dành cho chuyển đổi số.

Điều này đảm bảo dòng vốn ổn định để đầu tư hạ tầng, công nghệ phục vụ người dân, tránh tình trạng "đầu voi đuôi chuột" do thiếu kinh phí.

Thứ năm, minh bạch và trách nhiệm: Quy định cơ chế báo cáo Quốc hội hằng năm về kết quả chuyển đổi số.

Thứ sáu, kế thừa và phát triển: Tiếp nối các quy định phù hợp của Luật Công nghệ thông tin (sẽ hết hiệu lực khi Luật mới có hiệu lực), đảm bảo không tạo ra khoảng trống pháp lý.

Luật Chuyển đổi có nhiều điểm mới. Cụ thể, Luật thống nhất hệ thống khái niệm về chuyển đổi số, lần đầu tiên đưa ra các định nghĩa đầy đủ, toàn diện và có giá trị pháp lý, khắc phục tình trạng trước đây chủ yếu sử dụng cách hiểu mặc định, thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng.

Luật cũng luật hóa các công cụ điều phối Quốc gia quan trọng, như Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số, Chương trình chuyển đổi số quốc gia, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, Khung quản trị dữ liệu, Khung năng lực số và bộ chỉ số thống nhất, phục vụ hiệu quả công tác điều phối và tổ chức triển khai.

Ngoài ra, Luật làm rõ khái niệm và phạm vi của hoạt động chuyển đổi số, gắn với quy định tối thiểu 1% ngân sách nhà nước hằng năm dành cho chuyển đổi số.

Luật cũng đặt ra nguyên tắc thiết kế và yêu cầu tối thiểu đối với nền tảng số, hướng tới phát triển các hệ thống số thông minh, chủ động hỗ trợ và phục vụ con người, thay cho các hệ thống công nghệ thông tin mang tính một chiều, bị động.

Luật bổ sung cơ chế xử lý đối với các dự án đầu tư, mua sắm hệ thống số chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc tiền lệ trên thị trường, cho phép triển khai thí điểm nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn.

Luật còn quy định các biện pháp thu hẹp khoảng cách số, trong đó yêu cầu ưu tiên đầu tư cho khu vực nông thôn, vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn ở mức cao hơn bình quân cả nước; Thiết lập cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy kinh tế số phát triển nhanh, bền vững.