Đắk Lắk siết quản lý chỉ dẫn địa lý “Phú Yên” cho tôm hùm bông
Từ ngày 26/8/2026, Đắk Lắk áp dụng quy chế quản lý chỉ dẫn địa lý “Phú Yên” đối với tôm hùm bông, yêu cầu kiểm soát chặt từ vùng nuôi, chất lượng đến tem truy xuất. Chủ thể sử dụng sai chỉ dẫn địa lý có thể bị đình chỉ quyền sử dụng tối đa 6 tháng.
Ngày 26/8/2026, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành Quyết định 2683/QĐ-UBND về quy chế quản lý chỉ dẫn địa lý “Phú Yên” cho sản phẩm tôm hùm bông. Quyết định được công bố trên Cổng thông tin điện tử UBND tỉnh.
Theo quy chế, tôm hùm bông được sử dụng chỉ dẫn địa lý “Phú Yên” phải là tôm tươi sống thương phẩm trên 0,7 kg/con, được nuôi, thu hoạch, bảo quản và kinh doanh đúng quy trình, trong khu vực địa lý được bảo hộ. Sản phẩm phải bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc.
Mỗi cơ sở nuôi được cấp mã tem truy xuất
Quy chế không cho phép mọi cơ sở kinh doanh tôm hùm bông mặc nhiên sử dụng chỉ dẫn địa lý “Phú Yên”.
Tổ chức, cá nhân có nhu cầu sử dụng phải thông báo đến Sở Khoa học và Công nghệ Đắk Lắk để được xem xét, kiểm tra và ghi nhận. Cơ quan quản lý đồng thời công khai danh sách các chủ thể đủ điều kiện sử dụng chỉ dẫn địa lý.
Đáng chú ý, mỗi tổ chức, cá nhân nuôi tôm trong vùng chỉ dẫn địa lý được cấp mã tem truy xuất riêng. Tem phải thể hiện những thông tin liên quan đến sản phẩm, vùng nuôi, quá trình nuôi, cơ sở nuôi và nhà phân phối nếu có.
Người nuôi cũng phải lưu giữ hồ sơ hợp pháp và ghi chép quá trình sản xuất, từ sử dụng thức ăn, thuốc chữa bệnh đến thu hoạch, bảo quản và tiêu thụ.
Nếu một cơ sở không thuộc vùng được bảo hộ mua tôm từ nơi khác rồi tự ý gắn logo hoặc tem “Phú Yên” để bán ra thị trường, nguồn gốc sản phẩm sẽ không đáp ứng yêu cầu. Khi đó, cơ quan quản lý có cơ sở kiểm tra và xem xét việc sử dụng chỉ dẫn địa lý có đúng quy định hay không.
Cách quản lý này giúp việc kiểm tra không chỉ dừng ở chiếc tem trên bao bì mà có thể lần ngược về vùng nuôi, cơ sở nuôi, thời gian nuôi, sản lượng và quá trình thu hoạch.
Dùng sai chỉ dẫn địa lý có thể bị đình chỉ
Sở Khoa học và Công nghệ sẽ tổ chức kiểm tra định kỳ và có thể kiểm tra đột xuất khi có phản ánh hoặc dấu hiệu bất thường.
Nội dung kiểm tra gồm nguồn gốc, vùng nuôi, sản lượng, quy trình kỹ thuật, thức ăn, thuốc, thu hoạch, bảo quản, vận chuyển, đóng gói, tem nhãn và chất lượng tôm.
Trường hợp sản phẩm không đúng nguồn gốc, không bảo đảm chất lượng, vi phạm quy định về tem nhãn, truy xuất hoặc cản trở hoạt động kiểm tra, quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý có thể bị tạm đình chỉ tối đa 6 tháng. Nếu không khắc phục vi phạm, chủ thể có thể bị xóa khỏi danh sách được quyền sử dụng.
Luật Sở hữu trí tuệ quy định thế nào?
Việc quản lý “Phú Yên” cho tôm hùm bông được đặt trong khuôn khổ pháp luật về sở hữu trí tuệ và chỉ dẫn địa lý.
Theo Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ, một số hành vi sử dụng chỉ dẫn địa lý được bảo hộ có thể bị xem là xâm phạm quyền, trong đó có việc sử dụng chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn, chất lượng đặc thù hoặc sử dụng dấu hiệu trùng, tương tự đối với sản phẩm không có nguồn gốc từ khu vực địa lý được bảo hộ, làm người tiêu dùng hiểu sai về xuất xứ.
Tôm hùm bông “Phú Yên” đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00087 theo Quyết định 4414/QĐ-SHTT ngày 5/11/2020.
Đáng chú ý, trước khi ban hành quy chế mới, UBND tỉnh Đắk Lắk đã bãi bỏ Quyết định 12/2021/QĐ-UBND của UBND tỉnh Phú Yên bằng Quyết định 1805/QĐ-UBND ngày 11/6/2026. Việc ban hành Quyết định 2683/QĐ-UBND ngày 26/8/2026 tạo cơ sở quản lý mới đối với chỉ dẫn địa lý “Phú Yên” trong bối cảnh địa giới hành chính đã được sắp xếp.
Với quy chế mới, nguồn gốc tôm hùm, truy xuất sản phẩm và quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý “Phú Yên” sẽ được kiểm soát chặt hơn, góp phần bảo vệ uy tín sản phẩm và quyền lợi người tiêu dùng.
