Đại biểu Quốc hội: Không để người dân đến cửa khẩu mới biết bị tạm hoãn xuất cảnh

Người dân cần được thông báo trước về biện pháp ảnh hưởng trực tiếp đến quyền đi lại này, thay vì chỉ phát hiện khi đến cửa khẩu.

Chiều 26/10, thảo luận về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), các đại biểu Quốc hội đề nghị cân nhắc kỹ quy định về mức phạt tiền, thời hiệu xử phạt và những biện pháp cưỡng chế mới nhằm bảo đảm tính khả thi, công bằng trong quá trình thực hiện.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ, đoàn Quảng Trị, đề cập đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng mức phạt cao hơn, tối đa gấp 2 lần mức phạt chung.

Theo dự thảo, quy định này được mở rộng từ khu vực nội thành của thành phố trong 3 lĩnh vực theo luật hiện hành ra toàn bộ địa bàn thuộc các thành phố và 14 nhóm lĩnh vực.

Ông Vũ phân tích, cả 9 thành phố trực thuộc Trung ương hiện đều có đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có các xã miền núi, ven biển; một số thành phố còn có đặc khu.

Nếu áp dụng quy định như dự thảo, người dân tại các xã, đặc khu này có thể chịu mức phạt cao gấp đôi so với người dân ở xã liền kề thuộc tỉnh, dù cùng thực hiện một hành vi vi phạm.

Đại biểu cũng cho rằng mức phạt vi phạm giao thông theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 238/2026/NĐ-CP, đã ở mức cao so với thu nhập của người dân.

Cụ thể, hành vi không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông bị phạt 4-6 triệu đồng đối với xe mô tô, xe gắn máy, tăng từ mức 800.000 đồng đến 1 triệu đồng trước đây. Đối với ô tô, mức phạt là 18-20 triệu đồng.

Dẫn số liệu thu nhập bình quân đầu người từ Cục Thống kê, ông Vũ cho biết, nếu lấy mức phạt trung bình 5 triệu đồng cho hành vi vượt đèn đỏ bằng xe máy, số tiền này tương đương khoảng 83% thu nhập bình quân đầu người trong một tháng và gấp khoảng 2,4 lần thu nhập tháng của nhóm 20% dân số có thu nhập thấp nhất.

Theo đại biểu, khi tiền phạt vượt quá khả năng chi trả, người vi phạm có thể không chấp hành quyết định xử phạt. Tình trạng bỏ phương tiện tại bãi tạm giữ đã diễn ra trong nhiều năm.

Từ thực tế này, ông Vũ cho rằng cùng một hành vi vi phạm cần áp dụng cùng khung phạt đối với người dân ở mọi địa bàn để bảo đảm nguyên tắc bình đẳng trước pháp luật.

Trong phạm vi khung phạt, cơ quan chức năng cần xem xét các yếu tố như hoàn cảnh khó khăn, vi phạm lần đầu, tự nguyện nhận lỗi, nhận thức hạn chế và việc nộp phạt sớm để cân nhắc mức xử phạt phù hợp.

Đề nghị kiểm soát chặt biện pháp tạm hoãn xuất cảnh

Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, đoàn Hải Phòng, góp ý về đề xuất nâng thời hiệu xử phạt lên tối đa 3 năm đối với một số lĩnh vực.

Ông cho rằng cần phân biệt những vụ việc hết thời hiệu do hành vi vi phạm khó phát hiện với các trường hợp chậm trễ trong quá trình thực thi.

Việc kéo dài thời hiệu không nên trở thành giải pháp thay thế cho trách nhiệm phát hiện và xử lý vi phạm kịp thời.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đề nghị kiểm soát chặt các biện pháp cưỡng chế mới được đưa vào dự thảo, trong đó có tạm hoãn xuất cảnh để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Theo ông, đây là biện pháp tác động lớn đến quyền đi lại của người dân, do đó cần bảo đảm thống nhất với quy định của Luật Xuất cảnh, nhập cảnh.

Dự thảo cần xác định rõ điều kiện áp dụng, tiêu chí đánh giá nguy cơ bỏ trốn, nghĩa vụ thông báo trước, thời hạn tạm hoãn và cơ chế chấm dứt ngay khi người bị áp dụng đã thực hiện xong nghĩa vụ.

Đại biểu nhấn mạnh không nên để người dân chỉ biết mình bị tạm hoãn xuất cảnh khi đã đến cửa khẩu.

Việc quy định rõ trình tự và trách nhiệm thông báo sẽ giúp hạn chế những ảnh hưởng không cần thiết đến quyền đi lại của người dân.

Đối với biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp điện, nước, ông Sơn đề nghị làm rõ bản chất pháp lý của biện pháp này, cụ thể đây là cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt hay biện pháp quản lý nhằm chấm dứt hành vi vi phạm đang diễn ra.

Nếu được áp dụng, quy định cần loại trừ những tác động đến bên thứ ba không có lỗi, đồng thời bảo đảm không ảnh hưởng đến các nhu cầu thiết yếu.