Đặc sắc lễ hội “Miếu Ông Bổn” ở Bình Dương
Tín ngưỡng người Hoa đa dạng và phong phú về nhiều mặt, nhưng nổi bật nhất của tín ngưỡng cộng đồng người Hoa trên đất Bình Dương vẫn là 2 lễ hội đặc trưng: Lễ hội Thiên Hậu Cung (chùa Bà) và miếu Ông Bổn (chùa Ông Bổn).
Fiesta – Lễ hội sắc màu nơi lan tỏa niềm đam mê học tiếng Anh đến học sinh xứ Nghệ
Gần 5 tỷ đồng ủng hộ quỹ “Vì người nghèo” qua Lễ hội buffet chay
Biển người tham dự Lễ hội Hoa Cúc chùa Ba Vàng với chủ đề "Hướng về miền Trung"
Cầu Vàng “gây sốt” khi trở thành sân khấu cho Lễ hội âm nhạc quốc tế United We Stream Asia
Đối với cộng đồng người Hoa ở Bình Dương, tín ngưỡng từ lâu đã sớm trở thành chỗ dựa tinh thần giúp họ trụ vững và phát triển. Vì lẽ đó, tín ngưỡng người Hoa đa dạng và phong phú về nhiều mặt, nhưng nổi bật nhất của tín ngưỡng cộng đồng người Hoa trên đất Bình Dương vẫn là 2 lễ hội đặc trưng: Lễ hội Thiên Hậu Cung (chùa Bà) và miếu Ông Bổn (chùa Ông Bổn). Dù không mang tính chất rộng rãi như lễ hội Chùa Bà Thiên Hậu, nhưng lễ hội chùa Ông Bổn cũng thể hiện nét tín ngưỡng tiêu biểu và được xem là một trong những lễ hội quan trọng trong năm của người Hoa.
Nguồn gốc tên gọi “miếu Ông Bổn”
Đối với người Hoa, Ông Bổn có nghĩa là “Ông tổ”, “Bổn” có nghĩa là gốc. Ông Bổn chỉ là biểu tượng, không cụ thể vì mỗi nhóm người Hoa có những quan niệm và tín ngưỡng riêng về Ông Bổn, cụ thể hóa theo một nhân vật khác nhau mà họ tôn thờ.
Miếu Ông Bổn Bà Lụa, ngôi miếu được xây dựng đầu tiên trong 4 miếu của họ Vương.
Hiện ở Bình Dương có 5 ngôi miếu Ông Bổn (có nơi người dân quen gọi là chùa). Đó là chùa Ông Bổn Chánh Nghĩa (Phước An miếu) của họ Lý (gốc Triều Châu) và 4 miếu của họ Vương (gốc Phúc Kiến) là miếu Ông Bổn Bà Lụa, miếu Ông Bổn chợ Búng, miếu Ông Bổn Lái Thiêu và miếu Ông Bổn Tân Phước Khánh (Tân Phước Khánh Nghĩa đường).
Nghi thức lễ hội
Họ Vương (người Phúc Kiến) tôn thờ Huyền Thiên Thượng Đế là một vị thần do Thượng Đế phân thân còn gọi là thần Trấn Vũ (Chân Vũ). Bên cạnh Huyền Thiên Thượng Đế, họ Vương còn tôn thờ nhiều thần: Quan Âm Bồ Tát, Na Tra Thái Tử, Nam Triều Đại Đế.
Theo tục lệ tín ngưỡng của họ Vương, các vị thần không thờ cố định ở một địa phương mà luân phiên rước tượng thần đến các miếu thờ ở Thủ Dầu Một, Búng, Lái Thiêu, Tân Phước Khánh, mỗi điểm làm lễ rước thần về thờ trong một năm.
Miếu Ông Bổn Lái Thiêu, nơi đang rước tượng thần về thờ tại miếu trong năm 2020.
Do vậy, lễ hội hàng năm được tổ chức luân phiên ở các miếu thờ diễn ra từ ngày 24/2 đến 26/2 âm lịch. Nghĩa là tại mỗi miếu thờ ông Bổn họ Vương cách bốn năm sẽ lặp lại lễ hội một lần. Lễ hội gồm các nghi thức cúng tế theo Đạo giáo, sau là lễ rước kiệu các vị thần, kéo dài suốt đêm với hàng chục cây số bao quanh khu vực dân cư với không khí tưng bừng, náo nhiệt.
Riêng họ Lý có một ngôi miếu thờ Ông Bổn là Phước An Miếu ở Chánh Nghĩa, Thủ Dầu Một, xây dựng năm 1980. Miếu này do họ Lý xây dựng, ngoài thờ Ông tổ họ Lý, còn là từ đường họ Lý.
Lễ hội Phước An miếu diễn ra trong các ngày từ 11 đến rạng sáng ngày 14 tháng 8 âm lịch, ba năm tổ chức lễ lớn một lần, có đoàn hát. Những năm còn lại chỉ làm lễ cúng không mời đoàn hát, chỉ diễn ra trong một ngày. Chính lễ là ngày 12 tháng 8 âm lịch.
Ngoài ra, trong lễ hội còn có hát Hồ Quảng, múa cù, múa lân sư rồng, đặc biệt là múa hẩu thu hút đông đảo người xem.
Múa hẩu trong đêm lễ hội ở Phước An miếu.
Có thể nói, lễ hội miếu ông Bổn ở Bình Dương tuy là đặc trưng của một dòng họ, nghề nghiệp, mỗi bang khác nhau. Song nó đã thu hút được đông đảo cộng đồng cư dân người Hoa và cả người Việt cùng tham gia hưởng ứng, phần nào trở thành lễ hội quan trọng trong đời sống tâm linh của người Hoa ở Bình Dương.
Người dự lễ quan niệm việc cúi người qua cộ sẽ giúp họ cả năm hanh thông, xóa đi mọi xui xẻo, đưa may mắn, tài lộc về mình.
Đối với cộng đồng người Hoa tại Bình Dương, đây là mùa lễ hội quan trọng, mang tính chất tín ngưỡng phúc thần, với niềm tin các vị thần sẽ bảo hộ cho cuộc sống và việc làm ăn của họ trên đất Bình Dương.
