Cuộc sống của người dân đáng giá bao nhiêu?

Trước hiện tượng cá chết hàng loạt do ô nhiễm môi trường tại 4 tỉnh miền Trung gây hoang mang cho người dân, chúng tôi đã phỏng vấn ông Phạm Ngọc Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam kiêm Phó Chủ tịch Quỹ Chống hàng giả Việt Nam.

- Thưa ông, ông đánh giá thế nào về hiện tượng ô nhiễm môi trường biển tại các tỉnh miền Trung hiện nay?

- Hiện nay tại 4 tỉnh miền Trung đang xảy ra hiện tượng ô nhiễm trầm trọng môi trường biển dẫn đến việc cá chết hàng loạt gây ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động đánh bắt cá của ngư dân, tác động hết sức tiêu cực đến dịch vụ du lịch và nghiêm trọng nhất là triệt tiêu đường sống của hàng chục triệu người dân ven biển sinh sống bằng đánh bắt hải sản, dịch vụ du lịch. Đặc biệt, khi phát hiện hàng loạt cá nhân thu gom cá chết trong vùng bị ô nhiễm để bán thì vấn đề an toàn thực phẩm do sử dụng hải sản nhiễm độc đe dọa sức khỏe, tính mạng của người dân gây ra tình trạng hoảng loạn trên diện rộng và không biết tình trạng này còn tiếp diễn đến bao giờ.

- Trước dư luận cho rằng việc ô nhiễm này là kết quả do việc xả thải của công ty Formosa Hà Tĩnh, ông Chu Xuân Phàm - Đại diện của công ty Formosa Hà Tĩnh phát biểu “Nhiều khi, mình không thể được cả hai, mình phải lựa chọn muốn xây dựng nhà máy hay là muốn có cá, tôm để bắt", ông có ý kiến thế nào về việc này?

- Các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam đều được nhân dân cũng như chính phủ Việt Nam hoan nghênh và ủng hộ nhưng việc đầu tư phải tuân thủ các quy định của chính phủ Việt Nam, nhất là phải đảm bảo các tiêu chí an toàn về môi trường. Các nhà đầu tư phải sử dụng những máy móc, công nghệ hiện đại để đáp ứng định hướng phát triển công nghiệp hóa theo hướng hiện đại và phải tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc không gây ô nhiễm môi trường, không làm ảnh hưởng tiêu cực và xáo trộn cuộc sống của người dân, không ảnh hưởng đến an ninh quốc phòng của Việt Nam. Trong trường hợp cụ thể như dự án của tập đoàn Formosa triển khai tại Vũng Áng, Hà Tĩnh với mức vốn 10 tỷ USD là một dự án lớn, tạo ra nhiều việc làm nhưng trong thực tế dự án của Formosa Hà Tĩnh đã gây hàng loạt sự cố có tính hệ thống như các vụ vi phạm an toàn xây dựng gây sập giàn giáo khiến 13 người chết và nhất là gần đây dư luận dấy lên nghi vấn Formosa Hà Tĩnh xả thải chất độc gây ô nhiễm môi trường biển, ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của người dân 4 tỉnh ven biển là không thể chấp nhận được.

Tôi thực sự sửng sốt và tức giận về phát ngôn của ông Chu Xuân Phàm. Phát ngôn của ông Chu Xuân Phàm có nghĩa là người dân Việt Nam phải chấp nhận đánh đổi giữa nhà máy thép và an toàn môi trường, là một phát ngôn ngạo mạn, coi thường tính mạng và cuộc sống của người dân. Chúng ta không thể đánh đổi việc đầu tư nhà máy 10 tỷ USD với cái giá là chúng ta phải bỏ ra hàng trăm tỷ USD để khắc phục hậu quả lâu dài về môi trường nhưng quan trọng nhất là dự án 10 tỷ USD có đáng được đánh đổi bằng tính mạng, cuộc sống của hàng chục triệu người dân chịu ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường hay không?

Phát triển công nghiệp, phát triển kinh tế chỉ nhằm mục đích duy nhất là nâng cao mức sống của người dân, để người dân có được cuộc sống tốt đẹp hơn, được sống trong môi trường sống an toàn, trong sạch. Nếu đầu tư phát triển công nghiệp mà khiến cho người dân phải chết mòn do ô nhiễm môi trường, triệt hạ con đường sống của người dân do không thể khai thác hải sản trên biển và phát triển du lịch, gây bệnh tật tràn lan do sử dụng hải sản bị ô nhiễm thì không cần phát triển, không cần đánh đổi để phát triển công nghiệp. Phát biểu cao ngạo của đại diện Formosa là không thể chấp nhận được.

- Trước tình hình như vậy, ông có ý kiến gì với các cơ quan quản lý nhà nước?

- Tôi có một số kiến nghị sau:

Thứ nhất, đề nghị các cơ quan chức năng phải giám sát thường xuyên và chặt chẽ các hoạt động của Formosa, nhất là quy trình xả thải gây ô nhiễm môi trường của Formosa. Trong quá trình giám sát đề nghị các cơ quan chức năng có sự phân cấp quản lý theo đúng quy định, gắn trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, cá nhân; tránh tình trạng ngành này đổ lỗi cho ngành kia, người này đổ lỗi cho người kia dẫn đến không thể gắn trách nhiệm cho ai được. Đồng thời cũng phải giáo dục ý thức trách nhiệm cho lực lượng kiểm tra, giám sát và kiên quyết xử lý nghiêm những cán bộ, cơ quan lơ là trách nhiệm, dối trá, bao biện trong công tác quản lý.

Thứ hai, đề nghị chính phủ xem xét những yếu tố về môi trường, kinh tế, an ninh quốc phòng trong hoạt động của Formosa.

Ngoài ra, tôi cũng đề nghị chính phủ xem xét có cần thiết phải dành cho Formosa những ưu đãi quá mức không? Có cần đáp ứng những đòi hỏi quá mức của họ?

Ngoài ra cần xem xét việc vừa qua dư luận đã phát hiện UBND tỉnh Hà Tĩnh vượt quyền chính phủ trong việc cấp phép cho Formosa, nếu đúng như vậy cần xử lý nghiêm những cán bộ cố tình vi phạm để làm trong sạch môi trường đầu tư. Chúng ta khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài đến đầu tư tại Việt Nam nhưng chính sách đầu tư phải thể hiện sự công bằng với tất cả nhà đầu tư, các dự án đầu tư phải đảm bảo đóng góp cho sự phát triển của đất nước và người dân Việt Nam và đặc biệt trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh phải đảm bảo không gây ô nhiễm môi trường, không ảnh hưởng đến đời sống và hoạt động sản xuất kinh doanh của nhân dân. Chúng ta không bao giờ chấp nhận các dự án đầu tư đánh đổi bằng cuộc sống của người dân bằng bất cứ giá nào.

- Xin cảm ơn ông đã trả lời phỏng vấn.