COVID-19 và những bài học về sự bùng phát từ nước Ý

Lần đầu tiên kể từ khi đại dịch Corona bùng phát ở thị trấn nhỏ Lodi, vùng Bologna, khu vực phía bắc nước Ý đã trở thành tâm chấn của dịch bệnh châu Âu, một cảnh tượng đáng chú ý đã xuất hiện trong bệnh viện: đó là có một vài chiếc giường trống.

Các nhân viên y tế tiếp tục đưa ra những cảnh báo mạnh mẽ rằng nước Ý vẫn còn nhiều gian nan và vào sáng thứ Tư (1/4), bộ trưởng y tế của Ý đã gia hạn phong toả đất nước đến ngày 13/4.

Nhưng áp lực đè nặng lên các đơn vị chăm sóc đặc biệt ở miền bắc Ý dường như cuối cùng cũng dịu bớt, hé lộ chút ánh sáng ở cuối đường hầm nhưng hy vọng vẫn xa vời khi những trường hợp tử vong ở Ý đã vượt qua 13.000 và vẫn đứng đầu 700 ca mỗi ngày.

Chỉ những nghiên cứu dịch tễ được tiến hành cẩn thận mới đưa ra được cái nhìn chính xác nguyên nhân và lý do tại sao COVID-19 bùng phát ở miền bắc Italy với tốc độ như vậy. Nhưng giữa tâm chấn, các chuyên gia nói rằng đã có những bài học rút ra từ những lỗi nghiêm trọng của Ý , và đó là những thông điệp khẩn cấp cho các nơi khác trên thế giới.

"Sai lầm lớn nhất mà chúng tôi phải thừa nhận đã mắc phải là đưa các bệnh nhân bị nhiễm COVID-19 vào các bệnh viện trong khu vực", Carlo Borghetti, phó thủ hiến của Lombardy, vùng kinh tế quan trọng với dân số 10 triệu người cho biết.

"Chúng tôi nên ngay lập khoanh vùng riêng biệt dành cho những người bị nhiễm vi-rút corona. Tôi khuyên các nơi còn lại trên thế giới nên làm điều này, để không đưa bệnh nhân COVID vào các cơ sở chăm sóc sức khỏe vẫn chưa bị nhiễm bệnh”.

Ném que diêm vào đống cỏ khô

Hiện tại, các thành phố của Ý ở các khu vực khác đã đang làm điều này, cũng như các bệnh viện dã chiến ở Milan và Bergamo, Lombardy, gần như đã hoàn tất.

Tuy nhiên, virus không chỉ phát tán nhanh bởi các bệnh viện “sạch” bắt đầu nhiễm vì tiếp nhận bệnh nhân dương tính. Vào đầu tháng 3, vì số người bị nhiễm tăng gấp đôi cứ sau vài ngày, chính quyền cho phép các bệnh viện quá tải chuyển những người có kết quả xét nghiệm dương tính nhưng không nghiêm trọng vào các cơ sở y tế chăm sóc người già.

"Nó giống như ném que diêm vào đống cỏ khô," Borghetti, người đã lên tiếng chống lại chỉ thị vào thời điểm đó. Một số cơ sở đã từ chối tiếp nhận những bệnh nhân dương tính. Đối với những người đã đưa họ vào thì điều này thật tàn khốc.

Cùng với sai lầm nghiêm trọng khi đặt những người nhiễm bệnh cùng với nhóm người dễ bị tổn thương nhất về thể trạng, Borghetti và những người khác chỉ ra một yếu tố yếu điểm hơn đã đẩy nhanh sự bùng phát ở miền bắc Italy, đó là chỉ chú ý vào hệ thống chăm sóc sức khỏe tập trung cao với các bệnh viện lớn.

Trong trường hợp bình thường, các bệnh viện lớn này rất hiệu quả, đảm nhận với một loạt các chuyên môn. Nhưng khi đây là nơi đến cho các dịch vụ y tế, nó cũng là nguồn gốc dẫn truyền nhiễm trùng.

Borghetti cho biết, trong 20 năm qua, khu vực này đã đầu tư rất nhiều vào các bệnh viện, hiện là một trong những khu vực tốt nhất ở châu Âu. "Thật không may, chúng tôi đã không đầu tư tương tự vào các dịch vụ y tế địa phương, phòng khám sức khỏe, cơ sở cai nghiện, điều dưỡng cộng đồng và bác sĩ gia đình. Và kết quả là, chúng tôi bị chết đuối trong dịch bệnh."

Sai trong cách xét nghiệm

Các nhà dịch tễ học ước tính số người nhiễm bệnh thực sự ở Ý, hiện chính thức là hơn 119.827, có khả năng ít nhất gấp 10 lần con số đó. Các khu vực bị ảnh hưởng ở Ý đã bắt đầu xét nghiệm rộng rãi với cả những người không có triệu chứng trong tuần cuối tháng 2, ngay sau khi Bệnh nhân được phát hiện vào ngày 21/2. Tuy nhiên, một tuần sau đó, họ bắt đầu tuân thủ các yêu cầu của chính phủ chỉ giới hạn xét nghiệm đối với các trường hợp có triệu chứng.

"Chính sách xét nghiệm đó là sai. Chúng ta nên xét nghiệm mở rộng cho người thân của những người dương tính và các mối liên lạc của họ", Guido Marinoni, chủ tịch Hiệp hội Y khoa Bergamo, thành phố chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nói.

Thống kê tương tự về số lượng người nhiễm bệnh cũng áp dụng cho các trường hợp tử vong, mà các nhà nghiên cứu và thị trưởng ở phía bắc của Ý cho rằng có thể cao gấp bốn đến sáu lần so với con số chính thức.

So sánh giữa số người chết trong bốn năm trước năm 2020 với cùng kỳ năm nay cho thấy tỷ lệ tử vong tăng đột biến, trong khi số tử vong chính thức của COVID-19 dường như không đầy đủ.

Theo các chuyên gia, lỗ hổng là kết quả của dữ liệu chỉ được thu thập trên những người nhập viện hoặc chết trong bệnh viện với xét nghiệm dương tính. Tuy nhiên, hầu hết mọi người chết ở nhà.

"Nhiều người đã chết tại nhà vì không được chẩn đoán vi rút corona gây trầm trọng thêm các biến chứng về tim và phổi", nhà khoa học Luca Foresti, Giám đốc điều hành của Trung tâm y tế Santagostino, phòng khám ngoại trú lớn nhất của Ý cho biết. Foresti đã thực hiện một nghiên cứu về tỷ lệ tử vong ở bốn thị trấn khác nhau ở miền bắc Italy: Nembro, Pesaro, Cernusco sul Naviglio và Bergamo.

"Một yếu tố nữa là những người mắc các bệnh không liên quan khác, trong điều kiện bình thường, sẽ gọi xe cứu thương và được đưa đi cấp cứu. Nhưng với các bệnh viện quá tải, không có xe cứu thương hoặc giường bệnh có sẵn", Foresti nói. Ông ước tính 90% số ca tử vong bổ sung ở miền bắc Italy trong năm nay là do vi rút corona và chỉ 10% do các bệnh không liên quan.

Các giả thuyết về lây lan không đúng

Trong những tuần đầu tiên sau khi virus bùng phát ở đây, nhiều người đã đưa ra giả thuyết về những gì đứng sau các trường hợp tỷ lệ tử vong cao của Ý - một tỷ lệ gây sốc toàn cầu ở mức 10% trên các ca nhiễm đã được xác nhận.

Trong số các giải thích có yếu tố dân số già và xu hướng văn hóa xã hội hóa theo nhóm, thường xuyên qua nhiều thế hệ, cũng như thể hiện tình cảm thông qua tiếp xúc gần - so với châu Á, nơi đeo mặt nạ và cách ly xã hội là phổ biến ngay cả trong thời điểm không đại dịch.

Các chuyên gia nói rằng tác động đầy đủ của các yếu tố này sẽ không rõ ràng cho đến khi các nghiên cứu tiếp theo được thực hiện.

Yếu tố quyết định cơ bản của sự lây nhiễm là từ lúc khởi phát. Matteo Villa, một nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Chính trị Quốc tế Ý cho biết. Khi không tìm được bệnh nhân nhiễm bệnh đầu tiên nên giới chức y tế Ý phải tiến hành xét nghiệm đại trà để xác định người bị nhiễm và kết quả theo cấp số nhân.

Những gì xảy ra ở Ý cũng có thể xảy ra ở bất cứ đâu.