Công ty Cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn: Nỗ lực đẩy nhanh tiến độ dự án nâng cấp nhà máy lọc dầu Dung Quất

Gói thầu lọc hóa dầu trọng điểm

Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, nhà máy lọc dầu đầu tiên của Việt Nam đã vận hành an toàn và liên tục hơn 16 năm, xử lý hơn 100 triệu tấn dầu thô và trở thành trụ cột quan trọng trong hệ thống an ninh năng lượng quốc gia. Cùng với Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, hai cơ sở này đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xăng dầu nội địa.

Không dừng lại ở đó, BSR đã chủ động triển khai Dự án Nâng cấp và Mở rộng (DQRU/NCMR), bước đi chiến lược được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh chủ trương đầu tư vào tháng 5/2023, với tổng vốn đầu tư gần 1,5 tỷ USD. Mục tiêu của dự án là nâng công suất chế biến từ 148.000 lên 171.000 thùng/ngày, sản xuất nhiên liệu đạt chuẩn Euro V, đa dạng hóa nguồn dầu thô đầu vào và tăng cường khả năng tự chủ năng lượng quốc gia.

Quá trình chuẩn bị được BSR triển khai bài bản và chuyên nghiệp. Gói FEED (Front-End Engineering Design) được trao cho Foster Wheeler (Thailand) Ltd. thành viên tập đoàn Wood Group của Anh, một trong những tên tuổi hàng đầu thế giới về tư vấn kỹ thuật lọc dầu và hoàn thành vào tháng 5/2025 với 207 tập hồ sơ kỹ thuật. Tháng 1/2026, BSR ký hợp đồng san lấp mặt bằng với PETROCONS với khối lượng hơn 2,7 triệu m³, chính thức khởi động các công tác thực địa đầu tiên. Mục tiêu hoàn thành lựa chọn nhà thầu EPC vào tháng 3/2026 phản ánh quyết tâm của BSR trong việc bảo đảm tiến độ đưa dự án vào vận hành năm 2028.

Với phạm vi EPC bao gồm 14 phân xưởng cải tạo (revamp), 6 phân xưởng công nghệ mới theo bản quyền (licensed units), 2 phân xưởng mới không bản quyền (open art units), cùng hệ thống offsites và utilities, đây là gói thầu EPC brownfield có độ phức tạp kỹ thuật và tích hợp rất cao. Trong số đó, phân xưởng RFCC (Residue Fluid Catalytic Cracking), trái tim công nghệ của Nhà máy Dung Quất, là một trong những hạng mục đòi hỏi kinh nghiệm chuyên sâu nhất.

Yêu cầu cao đối với các nhà thầu tham gia

Thông tin từ biên bản mở thầu được công bố trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (muasamcong) đối với một gói thầu EPC quy mô lớn trong lĩnh vực lọc hóa dầu gần đây đã thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn. Không chỉ bởi quy mô giá trị lên tới hàng tỷ USD, mà còn bởi tính chất đặc thù của dự án – gắn trực tiếp với năng lực vận hành và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Theo dữ liệu công bố, ba nhà thầu tham gia gồm liên danh China Chengda Engineering & Beijing Petrochemical Engineering, liên danh Hyundai Engineering (HEC) & PTSC, và SINOPEC Guangzhou Engineering Co., Ltd.

Trong đó, liên danh Chengda – BPE đưa ra mức giá thấp nhất, thấp hơn đáng kể so với hai đối thủ còn lại.

Tuy nhiên, đối với các gói thầu EPC trong lĩnh vực lọc hóa dầu, đặc biệt là các hạng mục cải hoán, nâng cấp (revamp), yếu tố giá không phải là tiêu chí duy nhất, thậm chí không phải là yếu tố quyết định. Điều được giới chuyên môn đặc biệt quan tâm là năng lực thực tế của nhà thầu, nhất là vai trò và năng lực của nhà thầu dẫn đầu trong liên danh.

Khác với mô hình phân chia công việc đơn thuần, trong các dự án EPC quy mô lớn, nhà thầu dẫn đầu không chỉ đóng vai trò đại diện pháp lý mà còn là đơn vị chịu trách nhiệm chính trong việc thiết kế tổng thể, tích hợp hệ thống, điều phối kỹ thuật và quản lý tiến độ. Đặc biệt, đối với các dự án cải hoán nhà máy lọc hóa dầu – nơi các hạng mục mới phải tích hợp vào hệ thống hiện hữu phức tạp – vai trò của nhà thầu dẫn đầu càng mang tính quyết định đối với sự thành công của dự án.

Hồ sơ mời thầu cho thấy yêu cầu về năng lực đối với nhà thầu dẫn đầu được đặt ra ở mức cao. Đáng chú ý, các tiêu chí đánh giá kinh nghiệm, đặc biệt trong trường hợp tham gia theo hình thức liên danh, được quy định khá rõ ràng. Theo đó, đối với các dự án trong lĩnh vực lọc hóa dầu hoặc hóa dầu sử dụng nguyên liệu hydrocarbon, số lượng các hợp đồng EPC đã thực hiện trong vòng 15 năm gần đây được xem là một trong những cơ sở quan trọng để đánh giá năng lực.

Bên cạnh câu hỏi về kinh nghiệm kỹ thuật, các ý kiến cũng đề cập đến một chiều cạnh khác ít được chú ý hơn nhưng không kém phần quan trọng: năng lực tài chính của nhà thầu.

Trong một gói thầu EPC lump sum trị giá hơn 1,2 tỷ USD kéo dài 37 tháng, tình trạng tài chính của nhà thầu có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện dự án liên tục và đúng tiến độ. Một nhà thầu đang chịu áp lực tài chính lớn, dù về ngắn hạn hay dài hạn đều mang đến những rủi ro thực tiễn mà ngành xây dựng quốc tế đã ghi nhận nhiều lần.

Rủi ro đầu tiên là chậm huy động nguồn lực và chậm tiến độ do thiếu vốn lưu động để mua vật tư, thanh toán cho nhà thầu phụ hoặc duy trì đội ngũ kỹ sư. Rủi ro thứ hai, không kém phổ biến trong ngành EPC quốc tế, là hiện tượng bỏ giá thấp để thắng thầu rồi tìm cách bù đắp bằng các yêu cầu điều chỉnh hợp đồng (claim) trong quá trình thực hiện, chiến lược này kéo theo tranh chấp kéo dài và thường gây chậm trễ nghiêm trọng. Cuối cùng, một nhà thầu yếu tài chính thường kém khả năng duy trì nhân sự và phụ tùng cho giai đoạn bảo hành sau bàn giao, đây là giai đoạn quan trọng để bảo đảm nhà máy vận hành ổn định trong những năm đầu sau khi nâng cấp.

Đối với DQRU, một dự án mà Nhà máy Dung Quất phải tiếp tục vận hành một phần trong suốt quá trình cải tạo (brownfield execution), những rủi ro trên mang hệ quả không chỉ về tài chính mà còn về an toàn vận hành và an ninh cung ứng nhiên liệu quốc gia. Tiêu chí tài chính trong HSMT do đó không phải là yêu cầu hành chính thông thường, mà là lớp bảo vệ thiết yếu cho toàn bộ dự án.

Nhiều ý kiến cho rằng, nhà thầu Guangzhou Engineering Co., Ltd được đánh giá là hoàn toàn đủ năng lực và đáp ứng các tiêu chí được đặt ra.

​Đây là đơn vị thành viên trực thuộc Tập đoàn Sinopec, một trong những tập đoàn năng lượng và hóa dầu hàng đầu trên thế giới. ​ Đơn vị này được giới chuyên môn ghi nhận là có bề dày kinh nghiệm trong việc triển khai nhiều dự án EPC (Thiết kế - Mua sắm - Xây dựng) đối với lĩnh vực lọc hóa dầu.

​SINOPEC tham gia gói thầu EPC - Dự án nâng cấp, mở rộng NMLD Dung Quất ​với tư cáchkhác với hai đối thủ còn lại, SINOPEC Guangzhou Engineering Co., Ltd. tham gia đấu thầu với tư cách là nhà thầu độc lập, không liên danh với các đơn vị khác. ​Mức giá chào thầu: 1.062.656.061,50 USD và 9.561.818.059.447,10 VNĐ. ​Thời gian cam kết thực hiện: 37 tháng (tính từ ngày bắt đầu triển khai đến khi đạt nghiệm thu ban đầu). ​

Bảo vệ tính toàn vẹn của quá trình đầu tư chiến lược

Bối cảnh hiện tại làm nổi bật hơn bao giờ hết tầm quan trọng của việc lựa chọn đúng nhà thầu. Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu hơn 12 triệu tấn xăng dầu trong tổng nhu cầu hơn 26 triệu tấn khiến mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu đang tăng dần khi sản lượng khai thác trong nước giảm liên tục. Khả năng tự chủ lọc dầu nội địa mà Nhà máy Dung Quất sau khi nâng cấp sẽ đóng góp, là một trong những yếu tố then chốt để Việt Nam ứng phó với những cú sốc địa chính trị như đợt khủng hoảng Trung Đông hiện nay.

Một dự án EPC thành công không chỉ đến từ tiến độ hay chi phí, mà còn từ chất lượng kỹ thuật và năng lực tài chính của nhà thầu được lựa chọn. Trong lịch sử các dự án hạ tầng năng lượng lớn, chi phí của những quyết định lựa chọn nhà thầu không phù hợp thường được tính không phải bằng khoản tiết kiệm ban đầu mà bằng chi phí khắc phục, chậm tiến độ và rủi ro vận hành về sau.

Chính vì vậy, những câu hỏi từ thị trường, dù đến qua kênh ẩn danh nhưng nếu có cơ sở và được đặt ra một cách nghiêm túc, xứng đáng được xem xét với thái độ cởi mở. Đây không phải là thách thức đối với BSR, mà là một phần của cơ chế kiểm tra và cân bằng tự nhiên trong đấu thầu quốc tế, cơ chế mà suy cho cùng phục vụ chính lợi ích của chủ đầu tư và an ninh năng lượng quốc gia.

BSR, với bề dày kinh nghiệm vận hành và cam kết phát triển bền vững, hoàn toàn có năng lực và uy tín để xem xét các câu hỏi này một cách khách quan, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho một dự án chiến lược xứng tầm với kỳ vọng của Petrovietnam, Chính phủ và người dân Việt Nam.