Công ty chứng khoán cần điều kiện nào để tham gia sàn giao dịch các-bon?

Chính phủ miễn thu tiền dịch vụ trên sàn giao dịch các-bon đối với các tổ chức vận hành (VSDC, VNX, HNX) từ nay đến hết ngày 31/12/2028. Ảnh Internet

Nghị định số 29/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 19/01/2026, bao gồm 6 chương và 35 điều, điều chỉnh toàn diện các hoạt động đăng ký, cấp mã, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính (KNK) cũng như tín chỉ các-bon.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm các cơ quan quản lý vận hành thị trường như: Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX), Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và các tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch.

Nghị định yêu cầu đăng ký tập trung. Toàn bộ hạn ngạch phát thải và tín chỉ các-bon phải được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý trước khi đưa vào giao dịch.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm cấp mã định danh trong nước thống nhất cho các loại tín chỉ và hạn ngạch.

Thông tin về chủ sở hữu và số lượng sở hữu sẽ được kết nối liên thông giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với VSDC và HNX ngay trong ngày hoàn tất đăng ký để đảm bảo tính thời điểm và chính xác của dữ liệu.

Để đảm bảo an ninh tài chính, Nghị định quy định chủ thể tham gia chỉ được sử dụng 01 tài khoản giao dịch chứng khoán tại thành viên giao dịch để thực hiện mua bán tín chỉ các-bon. Tuy nhiên, hoạt động này phải tuân thủ nguyên tắc "tách bạch, riêng biệt" hoàn toàn với các giao dịch chứng khoán thông thường.

Thành viên giao dịch (các công ty chứng khoán) có trách nhiệm hạch toán riêng, không được bù trừ chéo hoặc vay mượn tài sản giữa cấu phần các-bon và chứng khoán.

Đặc biệt, hệ thống phải áp dụng cơ chế kiểm soát số dư: chỉ được đặt lệnh mua khi đủ tiền và đặt lệnh bán khi đủ hạn ngạch/tín chỉ trong tài khoản.

Nghị định 29/2026/NĐ-CP đặt ra các tiêu chuẩn đối với đơn vị trung gian giao dịch. Theo đó, thành viên giao dịch phải là công ty chứng khoán đáp ứng 3 điều kiện:

-Được VSDC chấp thuận tham gia hệ thống lưu ký và thanh toán các-bon.

-Không trong tình trạng bị cảnh báo, kiểm soát hoặc đình chỉ hoạt động.

-Đáp ứng đầy đủ hạ tầng công nghệ thông tin và quy trình nghiệp vụ của Sở Giao dịch chứng khoán.

Về lộ trình thực hiện, sàn giao dịch các-bon sẽ vận hành thí điểm theo quy định tại Nghị định 06/2022/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 119/2025/NĐ-CP).

Đáng chú ý, để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia thị trường trong giai đoạn đầu, Chính phủ miễn thu tiền dịch vụ trên sàn giao dịch các-bon đối với các tổ chức vận hành (VSDC, VNX, HNX) từ nay đến hết ngày 31/12/2028.

Kể từ ngày 01/01/2029, việc thu phí dịch vụ mới bắt đầu được thực hiện theo quy định của pháp luật.