Công nghiệp hỗ trợ mở đường vào chuỗi giá trị toàn cầu

Đây là một trong những nội dung nổi bật được trao đổi tại Diễn đàn “Chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam”, diễn ra sáng 18/9, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Chương trình có sự đồng hành của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Chia sẻ tại Diễn đàn, TS. Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), cho biết sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng kể về quy mô và năng lực của nền kinh tế. GDP danh nghĩa năm 2025 đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người khoảng 5.026 USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, GDP tăng 8,18%; chỉ số sản xuất công nghiệp 8 tháng tăng 11,9%, riêng ngành chế biến, chế tạo tăng 12,5%.

Những kết quả này cho thấy công nghiệp tiếp tục là một động lực quan trọng của tăng trưởng. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng, bài toán đặt ra là làm thế nào để nâng cao chất lượng tăng trưởng, tăng phần giá trị được tạo ra và giữ lại tại Việt Nam.

Theo TS. Phạm Văn Quân, khu vực FDI hiện chiếm tỷ trọng lớn trong kim ngạch xuất khẩu, trong khi đóng góp của doanh nghiệp trong nước còn khiêm tốn. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam vẫn cần tiếp tục nâng cao năng lực để tham gia vào những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Từ thực tế đó, phát triển công nghiệp hỗ trợ được xem là một hướng đi quan trọng. Việc nâng cao tỷ lệ nội địa hóa không chỉ giúp doanh nghiệp trong nước chủ động hơn về linh kiện, nguyên vật liệu và sản phẩm đầu vào, mà còn mở rộng cơ hội trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia đang hoạt động tại Việt Nam.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TS. Phạm Văn Quân cho rằng cần đồng thời triển khai nhiều nhóm giải pháp, trong đó trọng tâm là tiếp tục cải cách thể chế, hoàn thiện chính sách, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất.

Cùng với đó là thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, chuyển giao công nghệ, phát triển mạng lưới nhà cung ứng nội địa và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng được xác định là những yêu cầu ngày càng quan trọng đối với doanh nghiệp.

Không chỉ giúp đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế, quá trình này còn tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Đáng chú ý, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành công nghiệp then chốt như điện tử, cơ khí, ô tô, dệt may và da giày.

Cùng với đó là định hướng xây dựng nền tảng dữ liệu số phục vụ quản lý chuỗi cung ứng và hoàn thiện cơ chế tạo thị trường cho sản phẩm sản xuất trong nước.

Cũng tại Diễn đàn theo ThS. Nguyễn Anh Dương, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Việt Nam tiếp tục đạt kết quả tích cực trong thu hút FDI.

Năm 2025, Singapore dẫn đầu với 6,98 tỷ USD, tiếp đến là Trung Quốc 5,19 tỷ USD và Hàn Quốc 4,2 tỷ USD. Trong 8 tháng đầu năm 2026, các đối tác đầu tư chủ yếu gồm Singapore, Hàn Quốc, Hồng Kông, Malaysia, Trung Quốc và Nhật Bản.

Dòng vốn này tạo thêm dư địa phát triển sản xuất, logistics, hạ tầng số và các hành lang kinh tế. Song, theo các chuyên gia, dòng vốn và đơn hàng không tự động chuyển hóa thành cơ hội cho doanh nghiệp nội địa nếu năng lực cung ứng chưa đáp ứng được yêu cầu.

Một trong những điểm nghẽn đáng chú ý là mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước chưa tương xứng với quy mô đầu tư và thương mại.

Nhiều ngành xuất khẩu chủ lực của doanh nghiệp Việt Nam vẫn tập trung ở những lĩnh vực có giá trị gia tăng chưa cao, trong khi các sản phẩm điện tử và linh kiện điện tử phần lớn do khu vực FDI đảm nhiệm.