Ngày 8/1, tại Hà Nội. Ban Tuyên giáo TƯ phối hợp với Bộ TT và TT, Hội Xuất bản Việt Nam đã tổ chức Hội nghị cơ quan chủ quản nhà xuất bản năm 2015, nhằm tháo gỡ “nút thắt”, tìm hướng đi mới cho ngành xuất bản.
Cái khó… bó xuất bản
Năm 2015, với sự nỗ lực ngành xuất bản đã có nhiều đổi mới và phát triển, tiếp tục khẳng định vai trò, vị trí của mình trong đời sống xã hội.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, tại hội nghị Cục xuất bản, in ấn và phát hành cũng thừa nhận: “Theo số liệu thống kê tính đến 31/12/2015, có 36/63 Nhà xuất bản (NXB) thiếu một trong ba tiêu chí vốn, trụ sợ, nhân lực. Đến nay, vẫn còn “quá nửa” số NXB chưa thực sự được cơ quan chủ quản quan tâm, đầu tư đúng mức, nên vẫn các điều kiện hoạt động theo quy định. Trong đó, việc đảm bảo nguồn kinh phí hoạt động xuất bản (5 tỷ đồng) là điều kiện mà các NXB còn thiếu nhiều nhất.”
Bày tỏ sự lo lắng của mình, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ VH, TT và DL) Hoàng Minh Thái cho biết: “Dường như nút thắt 5 tỷ đang làm khó các NXB. Đơn cử như một đơn vị ngành Văn hóa hiện nay là NXB Thời Đại, tự hào được xếp hàng đầu trong ngành xuất bản của ngành Bộ VH, TT và DL đang phải đi thuê trụ sở. Giá đất và nhà tăng cao khiến NXB không đủ điều kiện mở rộng, phát triển hoạt động theo hướng hiện đại và chuyên môn hóa. Hay Bản thân như NXB Thế giới phải đi thuê trụ sợ khiến NXB không có khả năng chi trả tài chính. Và số nợ hiện nay đã lên tới 5 tỷ".
“Chưa kể, theo đại diện ngành văn hóa dẫn chứng về câu chuyện NXB trực thuộc Bộ VH, TT và DL sát nhập “3 trong 1” với NXB Âm nhạc và NXB Văn hoá Thông tin vào NXB Văn hoá dân tộc đang phải xử lý lỗ luỹ kế của hai đơn vị là 13 tỷ. Bản thân ngành đang phải xin xoá nợ hoặc miễn giảm tiền thuê nhà thuê đất. Bản thân Bộ đã có văn bản đề nghị Thủ tướng miễn và xoá nợ với tiên thuê nhà, thuê đất với hai NXB này”, Vụ trưởng Hoàng Minh Thái cho biết thêm.
 |
| Hội nghị nêu, hiện nay nhiều NXB gặp khó khăn và phải xin xóa nợ hoặc đi thuê trụ sợ nhưng không có khả năng chi trả tài chính. |
Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Chí Huân, chia sẻ: “Tôi cứ băn khoăn mãi về điều kiện để cấp đổi giấy phép. Hội Nhà văn một năm, cả bộ máy hành chính được nhà nước cấp hai tỷ hoạt động, vậy chúng tôi là NXB Hội Nhà văn lấy đâu ra 5 tỷ đồng để đủ điều kiện? Trong đó, một số sách của các NXB lớn nếu ko có hỗ trợ, không có đặt hàng, thì không bán và không thể tồn tại được. Từ đó, nảy sinh chuyện chính các NXB đang đi cấp 1.000 giấy phép để lấy một tỷ về nuôi bản thân".
Loay hoay “gỡ nút”
Năm 2015, lĩnh vực xuất bản và phát hành đã có nhiều cố gắng, chủ động tìm các biện pháp, phương thức hoạt động để nâng cao hiệu quả kinh doanh nhằm nâng cao tính chuyên nghiệp và đáp ứng nhu cầu văn hóa đọc cho mọi tầng lớp nhân dân…
Tính đến thời điểm này, toàn Ngành đã xuất bản được hơn 24.000 cuốn sách với hơn 270 triệu bản; xuất bản 375 loại văn hóa phẩm với hơn 22 triệu bản, trong đó xuất bản trên 200 loại mẫu lịch với hơn 16 triệu bản.
Tổng doanh thu ước đạt hơn 2.000 tỷ đồng. Bề nổi là vậy, nhưng chính những NXB đang phải đối mặt với quá nhiều khó khăn, thách thức và cũng từng ngày đánh vật với cuộc sống để tồn tại.
Thứ trưởng Bộ Tài Chính Vũ Thị Mai cho biết: “Bộ tài chính cũng đã tham gia với Bộ TT và TT, không nên đưa tiêu chí vốn hoạt động là 5 tỷ với các NXB. Vì thực tế nhiều NXB không có được 5 tỷ vốn hoạt động. Kiến nghị Bộ TT TT xem xét lại, Nghị định 195/2013/NĐ-CP, để bỏ quy định này".
 |
| Đã có nhiều gói kích cầu thị trường nhưng những khó khăn, thách thức vẫn đè nặng lên vai những người làm công tác xuất bản. Ảnh: Internet |
Thứ trưởng Bộ Tài Chính Vũ Thị Mai cũng đưa ra giải pháp: “Không có cơ chế nào dùng ngân sách cấp tiền cho NXB. Vậy tại sao không chuyển NXB sang cơ chế tự chủ một phần. Hiện nay xu hướng xã hội hoá được đẩy mạnh, nên không thể quay về bám ngân sách, mặc dù xuất bản là lĩnh vực không tư nhân hoá. Nếu tự chủ toàn bộ thì phải yêu cầu NXB thực hiện nhiệm vụ chính trị rõ ràng".
Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ TT và TT Trương Minh Tuấn nhận định: “Phải thẳng thắn nhìn nhận, hoạt động của ngành xuất bản vẫn chưa bền vững. Nhiều khó khăn, thách thức vẫn đè nặng lên vai những người làm công tác xuất bản. Sự nhìn nhận, đánh giá chưa toàn diện và chính xác về vị trí, vai trò, nhiệm vụ của xuất bản trong đời sống xã hội làm cho hoạt động xuất bản càng khó khăn. Hiện nay, ở thời điểm chuyển giao những điểm kém, hạn chế của ngành xuất bản đã bộc lộ rõ ràng và gay gắt. Các cơ quan chủ quản không thể chối bỏ trách nhiệm".
“Để giải quyết tồn tại trên, đề nghị các cơ quan chủ quản của NXB cần phối hợp chặt chẽ với Bộ TT và TT, Hội Xuất bản đề ra phương án thực hiện một cách thống nhất các quy định của Luật Xuất bản. Cần thiết có thể kiến nghị để sửa đổi Nghị định số 195/2013/NĐ-CP, hoặc vận dụng sao cho các NXB triển khai thực hiện và hoạt động thuận lợi nhất.”, Thứ trưởng Bộ TT và TT Trương Minh Tuấn nhấn mạnh.
Luật Xuất bản năm 2012 và Nghị định số 195/2013/NĐ-CP ngày 21/11/2013 của Chính phủ không quy định rõ về nguồn kinh phí để hoạt động xuất bản: “Cơ quan chủ quản và nhà xuất bản bảo đảm kinh phí hằng năm ít nhất 05 (năm) tỷ đồng để nhà xuất bản thực hiện nhiệm vụ xuất bản”.
